’Velsen was in de oorlog boerenerf met een valse hond’; bij Co Vosse (94) komen de herinneringen boven

Co Vosse voor de bunker die in zijn ogen geen Schnelbootbunker was, maar een U-Bootbunker.
© Foto United Photos/Toussaint Kluiters
IJmuiden

Co Vosse maakte als jongen de Tweede Wereldoorlog in IJmuiden mee. De 94-jarige IJmuidenaar kan er veel over vertellen. In juni 2019 haalde hij herinneringen op.

Lees hier alle verhalen over 75 jaar bevrijding

Hoe het was om in oorlogstijd in Velsen te zijn? Hij denkt even na: ,,Ik zag het als een boerenerf, waarop een hele valse hond liep die je moest ontwijken. Het was een griezelige tijd waarin je toch gewoon aan het werk moest. Zo heb ik die vijf jaar oorlog ervaren.”

De bombardementen op IJmuiden hebben een enorme indruk op hem gemaakt, zegt hij. ,,De grote bunker aan de Haringhaven werd met zogenaamde Tallboy-bommen onder vuur genomen. Als ze op de grond tot ontploffing kwamen, kon je dat in heel IJmuiden horen. De ruiten stonden te trillen.”

Vosse wil ook nog wel even iets rechtzetten, zegt hij. ,,Over de grote bunker aan de Haringhaven wordt gesproken als de ’Schnellbootbunker’, maar dat is een misverstand.”

Hij legt uit: ,,Een gids had op de Bunkerdag over Schnellbootbunker I en II, maar in mijn ogen was er maar één. De zogenaamde Schnellbootbunker was een overdekte jachthaven aan het begin van de Haringhaven en betrekkelijk laag. Die is er niet meer. De nu nog bestaande bunker aan de Haringhaven werd door de militairen destijds aangeduid als U-Bootbunker. Het ding zou, als hij was afgebouwd, dienen als revisie en schuilplaats voor onderzeeërs. Omdat ook de periscoop onderhoud nodig had en in opgestoken toestand het bootprofiel verhoogde, was daarvoor extra ruimte nodig. Daarom is die bunker zo hoog, voor Schnellboten was het met de halve hoogte voldoende geweest.”

Stoottroepen

Vosse kan het zich nog goed herinneren dat de Duitsers, of ’moffen’, zoals hij ze noemt, Velsen binnentrokken. ,,Ik was onder erg onder de indruk”, zegt hij. ,,Het waren de stoottroepen met mooie uniformen en ze reden op motoren op rupsbanden. Toen wist ik al dat het Nederlandse leger geen partij was.”

Hij vervolgt: ,,Hoe anders was dat na vijf jaar, toen ze weer vertrokken. Het was een armoedig zooitje dat hier over de Velser spoorbrug naar het noorden vertrok.” Vosse heeft toen langs de kant van de weg staan kijken.

,,Ik weet nog dat een van die officieren fel naar de mensen riep: ’Over vijf jaar zijn we weer terug!’ Lacht: ,,Dat klopte, toen kwamen ze massaal met de caravan naar Nederland.”

De 94-jarige beschikt nog over een goed geheugen en rakelt de anekdotes zo op. Over de rijnaak vol met aardappelen die in de hongerwinter aanmeerde in de Vissershaven bijvoorbeeld.

,,Die aardappels waren bestemd voor de Duitsers. De boot werd gelost door Nederlandse arbeiders en die zetten kleine zakjes apart. Mensen uit IJmuiden pakten die zakjes over om mee naar huis te nemen, maar de Sicherheitsdienst kreeg er lucht van. Iedereen die aardappelen had, moest zich melden in de Visserijschool. De mensen moesten daar meehelpen met opstapelen. Toen dat klaar was, mochten ze de zakjes met aardappelen meenemen.”

Hij liet zich ook niet onbetuigd als het om eten ging: ,,Het was overleven. Ik werkte in een conservenfabriek, en als ik de kans kreeg, pikte ik wat.” Lacht: ,,Dat werd een gewoonte. Na de oorlog moest ik echt mijn best doen om te stoppen met stelen.”

Meer nieuws uit IJmond

Meest gelezen