Ingrijpende plannen met oude rijkswerf Den Helder, Willemsoord kleurt groen in miljoenenproject

Het hoofdgebouw van het museum is verdwenen. Naast de Tonijn een grasveld met ’golven’.
© Illustratie West 8
Den Helder

De gehele noordzijde van Willemsoord in Den Helder gaat de komende jaren op de schop. Het Marinemuseum komt onder één dak en het Koninklijk Instituut voor de Marine (KIM) gaat uitbreiden.

Dat is in een notendop het verhaal dat woensdag in de Kampanje wereldkundig werd gemaakt door de gemeente Den Helder, Koninklijke Marine en de stichting Koninklijke Defensie Musea.

Stedenbouwkundige Edzo Bindels van bureau West 8 heeft met zijn team de ingrijpende plannen vormgegeven.

Hij lichtte het ambitieuze ontwerp toe: ,,Het wordt een schaakspel met gebouwen. Centraal uitgangspunt is dat het Marinemuseum geconcentreerd wordt in gebouw Dukdalf en de ernaast gelegen historische Sloepenloods. Daarnaast komen er nieuwe legeringsgebouwen voor de studenten van het KIM.”

Het Schuine Pad voert naar het museum met uitkijktoren.
© Illustratie West 8

Sloop

Het huidige hoofdgebouw van het museum tussen de onderzeeboot Tonijn en het Torengebouw wordt gesloopt. Het Torengebouw krijgt een andere besemming en het parkeerterrein naast de Tonijn wordt een golvend grasveld dat de zee symboliseert.

Bindels: ,,Het legeringsgebouw Neptunus van het KIM verdwijnt als er nieuwbouw is gerealiseerd op de plek waar nu de tennisbanen zijn tussen Marinemuseum en het Paleis. Ook het excercitieterrein voor de Dukdalf wordt een groot gazon waar ceremonies zoals de beëdiging van nieuwe marineofficieren gehouden kunnen worden. Aan de zuidzijde van dat grasveld komen opstelplaatsen waar bussen de gasten voor dit soort plechtigheden kunnen afzetten.”

Nieuw gezicht

Namens de marine waren commandeur Peter van den Berg en de huidige KIM-commandant Jacco de Bruijn aanwezig.

Vogelsperspectief van Willemsoord uit het westen. Links de nieuwbouw KIM en rechts het nieuwe museum.
© Illustratie West 8

Van den Berg vertelde dat de zeemacht zeer ingenomen is met de plannen: ,,De Koninklijke Marine krijgt hierdoor een nieuw gezicht op Willemsoord. Van oudsher zijn Het Paleis en het KIM meer naar de zee gericht, maar door deze transformatie komt de nadruk juist te liggen op de verbinding met de Oude Rijkswerf”, vindt de commandeur.

Wethouder Heleen Keur heeft grote verwachtingen van de plannen: ,,Als stad hebben we goud in handen, deze operatie zorgt ervoor dat dit goud nog meer gaat blinken. Willemsoord wordt zo nog nadrukkelijker onderdeel van het stadscentrum. Ik ben blij dat we als gemeente de samenwerking hebben gevonden met alle betrokken partijen om van Den Helder de Entree van Nederland te maken.”

Voor directeur Paul van Vlijmen van de Defensiemusea is de hergroepering van het Marinemuseum een kans en een uitdaging.

Het excercitieveld kleurt straks groen.
© Illustratie West 8

Beleving

Van Vlijmen: ,,Ik vind het niet ideaal dat bezoekers van ons museum diverse gebouwen in en uit moeten om de collectie te bewonderen. Door het museum te concentreren in twee grote gebouwen die naast elkaar liggen, krijgt de bezoeker straks een betere beleving.”

„We zijn druk in gesprek met diverse partijen voor de financiering. Er komen gebouwen leeg - zoals de voormalige Geschutmakerij en het Torengebouw - daar kunnen inkomsten door verkregen worden. Van de andere kant moet er natuurlijk ook geld aangetrokken worden.”

Gevraagd naar de kosten van een en ander houdt Van Vlijmen een brede marge aan: ,,Ik denk dat het tussen de 5 en 25 miljoen euro kan kosten. Maar dan praat je bij 5 miljoen over het minimummodel en bij 25 miljoen over de meest verstrekkende variant met alle opties.”

Spoorwegmuseum

Van Vlijmen zei ervaring te hebben met dit soort majeure operaties in de museumwereld. Voordat hij directeur van alle defensiemusea van Nederland werd, was Van Vlijmen directeur van het Spoorwegmuseum in Utrecht dat onder zijn leiding flink uitgebreid is.

Volgens burgemeester Koen Schuiling zal Willemsoord een stuk groener worden door de veranderingen die voorgenomen zijn. Het gras naast de Tonijn en een enorm gazon in plaats van het stenige excercitieterrein sluit aan bij het door bomen omzoomde Schuine Pad dat terug is gebracht op de Oude Rijkswerf. Wethouder Keur stelt dat de stip op de horizon voor realisatie van alle plannen het jaar 2025 is. Commandeur Van den Berg voegde toe dat de nieuwe legeringsgebouwen van het KIM in 2023 of 2024 gereed dienen te zijn.

Toegangspoort

Voorzitter Michiel Tegelberg van de stichting Museumhaven en Haven en Scheepvaart-praeses Bob Haitsma waren als toehoorders aanwezig. Tegelberg stelde een vraag over de bereikbaarheid van Willemsoord naar aanleiding van de getoonde schetsen: ,,Begrijp ik goed dat de noord-entree, bij het huidige Marinemuseum, afgesloten wordt voor verkeer?”

Edzo Bindels antwoordde dat er wel toegang mogelijk blijft aan die zijde, maar wellicht niet meer zo ruim als momenteel: ,,We moeten die details nader uitwerken. De Westpoort aan de Weststraat blijft de belangrijkste entree van de Oude Rijkswerf, maar we willen ook aan de Oostzijde een ontsluiting maken. Daarover wordt overlegd met Defensie.”

Commandeur Van den Berg gaat ervan uit dat in dit overleg een oplossing gevonden wordt voor de ontsluiting van het werfterrein dat - zeker als het stadhuis er ook komt - steeds meer bezoekers gaat trekken. De marineman: ,,De marine heeft gezocht naar maximale synergie met de andere gebruikers van dit deel van Willemsoord. In deze visie is dat doel bereikt.”

Meer nieuws uit Den Helder e.o.

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.