Geen Russische invloeden, zegt nieuwschecker Peter Burger: dure campagne tegen nepnieuws is vooral ’weggegooid geld’

Videostill uit de bewustwordingscampagne van het ministerie van Binnenlandse Zaken
Leiden

De dure overheidscampagne ’Blijf nieuwsgierig. Blijf kritisch’ die tot na de Europese verkiezingen loopt om burgers te waarschuwen voor nepnieuws en desinformatie, is ’weggegooid geld’. Peter Burger, docent journalistiek en onderzoeker aan de Universiteit Leiden, zegt dat.

Zijn team nieuwscheckers stuit praktisch nooit op online pogingen van Russische oorsprong om met gerichte desinformatie de (politieke) stemming in de Nederlandse maatschappij te beïnvloeden.

Lees ook: Onderzoeker Universiteit Leiden: ’Meeste nepnieuws komt uit Nederland’

,,Het meeste nepnieuws, waar Nederlanders mee in aanraking komen, is afkomstig uit eigen land. Maar de hele hype rond dit onderwerp is begonnen met de angst dat Rusland probeert de publieke opinie te beïnvloeden. Bij de verkiezingen in 2016 in de Verenigde Staten is er van alles boven water gekomen over Russische inmenging. In Duitsland en Frankrijk zijn er pogingen geweest. En er waren campagnes, gericht op de Baltische staten. Maar wij zien die invloed in Nederland niet’’, aldus Burger.

Hij vindt de aandacht voor het fenomeen nepnieuws en desinformatie overdreven.

,,Het is goed dat overheden voorbereid zijn op heimelijke campagnes om de publieke opinie te beïnvloeden. Maar het is onzin op basis van die angst voor misinformatie zo’n dure campagne te lanceren om burgers te waarschuwen.’’

Software

Het ministerie van Binnenlandse Zaken had de één miljoen euro, die de campagne kostte, beter anders kunnen besteden, aldus Burger. ,,Een subsidie voor factcheckers, bijvoorbeeld. Of voor de ontwikkeling van meer software om de herkomst van foto’s te traceren.’’

De nieuwscheckers van Universiteit Leiden stuiten in de regel vooral op misinformatie, veel minder op desinformatie.

,,Daar maken we onderscheid tussen. Met desinformatie bedoelen we bewust misleiden. Misinformatie is als mensen zonder foute bedoelingen onjuist nieuws verspreiden. Dat zie je nog wel eens bij politici: ze overdrijven soms, al hebben ze niet de bedoeling om te liegen. Maar ze doen te weinig moeite zelf te checken hoe het zit.’’

Hij noemt als voorbeeld een PVV-politicus die onlangs een fotocollage op Twitter deelde van brandende kerken. Hij suggereerde dat het ging om Franse kerken, die door moslims in brand waren gestoken. Onjuist: er zat zelfs een kerk uit Canada bij.

En bij andere kerkbranden bleek uit onderzoek dat brandstichting niet de oorzaak was, laat staan dat ze door moslims in brand waren gestoken. De fotocollage circuleerde al eerder, de PVV’er verzuimde te checken of het klopte.

Meer nieuws uit Amsterdam

Meest gelezen