Premium

Terugblikken op de grote brand in Zaandam van april 1994: ’Achteraf kun je stellen: we hebben óók geluk gehad’

Terugblikken op de grote brand in Zaandam van april 1994: ’Achteraf kun je stellen: we hebben óók geluk gehad’
De brand ontstond na het onfploffen van een vat met duizend liter remmenreiniger.
© Archieffoto/Henk van der Leur
Zaandam

De brand die de Zaandamse spuitbussenfabriek Eurofill 25 jaar geleden in de as legde, kostte een werknemer het leven. De materiële schade bedroeg twintig miljoen euro. Behalve Eurofill ging boekbinderij Van Waarden in vlammen op. Het bedrijf werd herbouwd, maar verhuisde later alsnog.

’Spuitbussenfabriek ontploft: een dode, zeven gewonden’, luidde een krantenkop op 9 april 1994.

De naastgelegen boekbinderij van de broers Theo en Herman van Waarden ging eveneens in vlammen op. „Ik stond bij een machine en hoorde een enorme doffe dreun”, zegt Herman. „Je voelde het ook.”

Theo van Waarden wijst naar een bouwtekening die ingelijst bij de buitendeur hangt. De bruine schroeiplekken die in de vouwen zitten, zijn op de kop af 25 jaar oud.

In het kantoortje waar we even later staan, hangen schilderijen en foto’s van vier generaties voor hen. De binderij heeft veel opdrachtgevers uit de kunst- en cultuurwereld. Zo ligt er een boek van Museum De Lakenhal op tafel. En ook de beroemde series uit de Russische bibliotheek van uitgeverij Van Oorschot bijvoorbeeld zijn en worden hier gebonden.

Terugblikken op de grote brand in Zaandam van april 1994: ’Achteraf kun je stellen: we hebben óók geluk gehad’
Herman van Waarden: „Ik wist: ook wij houden het niet lang.’’
© Foto Erik Rietman

Het van oorsprong Amsterdamse bedrijf stamt uit 1840. „Wij zijn de vijfde generatie boekbinders”, zegt Herman. „Daar hangt de oprichter.”

Aan hun voorvader is de brand niet meer af te zien. Het schilderij raakte niettemin flink beschadigd, vooral door het bluswater, maar is in Westzaan gerestaureerd. Boekbinderij Van Waarden was in 1992 naar Zaandam verhuisd. Anderhalf jaar voor de brand.

Bij de fabriek in spuitbussen, Eurofill, was een mengvat met duizend liter remmenreiniger omgevallen en even later ontploft. Herman: „Je voelde de hitte. Het was één grote vlammenzee. Ik wist: ook wij houden het niet lang.”

Theo: „Ik heb gezorgd dat iedereen weg was. En schakelde de stroom uit.” Hij is later weer teruggegaan, om z’n auto te redden. „Ik had net geregeld dat ik die kon inruilen.”

Een paar uur later lag het hele pand in de as. Theo: „Na de sloop van het pand hadden we een kale betonvloer en daar stak alleen nog een pijpje uit omhoog. PWN kwam controleren, draaide even aan het kraantje en warempel, er kwam een straaltje water uit. Zoiets blijft je bij.”

Terugblikken op de grote brand in Zaandam van april 1994: ’Achteraf kun je stellen: we hebben óók geluk gehad’
Spuitbussenfabriek Eurofill Aerosols op industrieterrein Westerspoor ging volledig in vlammen op. De schade bedroeg 20 miljoen.
© Archieffoto/Eco Control

Herman: „Mijn dochter was op het schoolplein toen het gebeurde, die moest naar binnen vanwege de zwarte rookpluimen. Wij gingen juist naar buiten, vanwege het brandgevaar. Ik weet nog dat de brandweer een gastank buiten koel probeerde te houden. En dat op de waterleiding onvoldoende druk stond. De waterslangen waren op de blusvijver van het distributiecentrum van AH aangesloten. Na deze brand zijn de brandvoorschriften landelijk aangescherpt: als bedrijf moet je op eigen terrein voldoende bluswater hebben voor het eerste uur, zodat de brandweer de tijd heeft om de eigen blusinstallatie aan te leggen.”

Herman: „Je hoopt eerst nog dat het wel losloopt, de brand is immers bij de buren. Achteraf kun je stellen: we hebben ook geluk gehad, dat de calamiteit niet zó groot was dat je in een klap meegaat.” Het pand werd op dezelfde locatie binnen drie maanden herbouwd. Herman: „We zaten dus nog steeds naast die bom.”

Toch was het niet die bom, maar de voorspoedige groei van het bedrijf aanleiding voor de verhuizing van de Grote Tocht naar de Pieter Lieftinckweg. Uitbreiding op dezelfde locatie was niet mogelijk, omdat Eurofill meer ruimte nodig had voor de bovengrondse opslag van een gastank. Herman: „Toen kwam deze locatie op ons pad. Hier zou een bouwmarkt komen, maar dat ging niet door.”

Meer nieuws uit Zaanstreek

Meest gelezen