Premium

Bij een watersnoodramp in Noord-Holland binnen een halve dag 1500 doden

Bij een watersnoodramp in Noord-Holland binnen een halve dag 1500 doden

Stel dat de zee Noord-Holland binnenstroomt. Voor een Zeeuw als burgemeester Piet Bruinooge van Alkmaar is dat helemaal niet zo’n rare gedachte. Hij reist de laatste tijd zaaltjes af met een presentatie over de gevolgen van zo’n watersnoodramp.

Niet om paniek te zaaien, maar om tussen de oren te krijgen dat een waterdrama als gevolg van de klimaatverandering een steeds denkbaarder scenario is, waar iedereen zich op moet voorbereiden.

Bruinooge concentreert zich als voorzitter van de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord op de orde- en veiligheidsaspecten. Hij is geen Hans Brinker. Hij dicht geen gaten en verstevigt geen dijken. Dat is werk voor het hoogheemraadschap.

Als de zee binnenvalt en meerdere gemeenten getroffen worden, is Bruinooge de opperrampenbestrijder van de regio.

Het gevaar zou uit Den Helder kunnen komen. Daar is een zwakke plek in de zeewering, zo weet de Alkmaarse burgemeester. Er zijn er meer, Callantsoog bijvoorbeeld, al is de toestand daar minder ernstig.

Bij een watersnoodramp in Noord-Holland binnen een halve dag 1500 doden
Water op de dijk bij Den Helder, de zwakste plek in de Noord-Hollandse kustverdediging.
© Archieffoto Peter van Aalst

Boodschap

In Den Helder wordt wel gewerkt aan een versteviging, maar één keer extreem weer als in 1953 in Zeeland en het is mis, zo houdt Bruinooge zijn toehoorders voor. „We leven weliswaar in de veiligste delta van de wereld, maar mijn boodschap is: ’denk niet dat het hier niet kan gebeuren.”

Het water kan echter ook uit de lucht vallen of uit het IJsselmeer komen. Clusterbuien waar 20 tot 50 centimeter water uit valt, komen door de klimaatverandering vaker voor. Die kunnen rechtstreeks overlast geven, maar ook de rivieren zo vullen dat die in ons land buiten oevers treden. In 1995 werden om die reden 140.000 mensen geëvacueerd uit de Betuwe.

Als de dijk breekt in Den Helder, dan staat het water in 72 uur tot aan Alkmaar. Al na twee uur zullen er tientallen doden zijn gevallen en is de schade al een half miljard, zo heeft de Veiligheidsregio berekend. Een uur later is dat een heel miljard en zijn er al honderd doden. Vijf uur later, als het water Schagen heeft bereikt, staat de teller op 1500 dodelijke slachtoffers en 3,5 miljard aan schade.

Opstopping

Mensen zullen het water niet willen afwachten, zo verwacht Bruinooge. „Dat geeft dus een enorme opstopping op de A9. Die vluchtweg is gauw onbegaanbaar. En wij kunnen geen 650.000 mensen (het aantal inwoners van de regio, red.) verplaatsen. Daarom zullen wij de mensen aanraden om niet de weg op te gaan, maar verticaal te evacueren.” Naar boven dus, zo bedoelt hij. Hoge gebouwen in, naar de bovenburen, naar de zolder.

Bij een watersnoodramp in Noord-Holland binnen een halve dag 1500 doden
Voor het water vluchten over de A9 heeft geen zin.
© Archieffoto Ron Pichel

Sowieso leert de ervaring van overstromingsrampen in Engeland en New Orleans, zo zegt de burgemeester, dat 20 procent van de mensen weigert om zijn huis te verlaten.

Zonder eten

Supermarkten zullen onbereikbaar worden. Maar dat is niet het ergste. Bruinooge. „Mensen kunnen wel een dag of wat zonder eten. Drinkwater, dat wordt een groot probleem en als het zeewater in de winter komt, ook de koude.”

Want denk maar niet dat iets het nog doet. Bruinooge: „In vergelijking met 66 jaar geleden zijn we veel afhankelijker geworden van de techniek.” Water, gas, elektra, telefoon (mobiel en vast) en zelfs het riool zijn al snel niet meer in bedrijf. „Kijk maar eens op straat naar die verdeelkastjes van elektra bijvoorbeeld. Die liggen er bij 30 centimeter water al uit.” Herstel van alle schade kan maanden, zo niet meer dan een jaar gaan duren, zo voorspelt de Veiligheidsregio.

Wat in 66 jaar ook is veranderd, is de houding van de bevolking, zo vreest de burgemeester. Niemand houdt rekening met een ramp van enige omvang. Iedereen waant zich veilig. De overheid lost het wel op, zo is de gedachte. Mensen zullen daarom wellicht niet meteen de adviezen van de overheid opvolgen en te lang afwachten met het idee dat het allemaal wel zal meevallen. Ook daarom wil Bruinooge het ondenkbare in de hoofden van de mensen zien te krijgen. „De nieuwe generaties staan er anders in. Geen idee hoe die zich zullen gedragen.”

Lacherig

Wel weet de burgemeester nog goed dat in 2008 de toenmalige minister van binnenlandse zaken Guusje ter Horst werd weggehoond toen ze serieus voorstelde dat iedereen een noodpakket in huis zou moeten hebben. „Over zoiets wordt vaak lacherig gedaan. Dat moet er af”, zo zei de minister toen al.

„We zijn zo gewend aan elektriciteit en stromend water dat we niet beseffen voor welke problemen we staan als dat wegvalt. Als je de eerste 24 uur na een ramp voor jezelf moet zorgen, moet je het nodige in huis hebben.”

Bruinooge vreest zware beslissingen te moeten nemen als het water komt. Hij zal bijvoorbeeld polders moedwillig aan het water moeten prijsgeven om elders schade en aantallen slachtoffers te beperken. „En dan ga ik dus niet het gebied in. Dan moet ik een rationele afweging kunnen maken, en dat gaat niet als ik jou in je gezicht moet zeggen dat jouw huis onder water moet.”

Meer nieuws uit Alkmaar

Meest gelezen