Premium

Een bevel in alle bevrijdingseuforie: blijf af van ’moffenmeiden’, de rechter straft ze

1/7
Anna Paulowna

Wat te doen met ’moffenmeiden’? In Anna Paulowna en andere plaatsen werd daarover kort na de bevrijding een affiche opgehangen. Onder de kop ’Order’ werd burgers te verstaan gegeven ’dat het arresteeren van vrouwen, die zich met den vijand hebben afgegeven, achterwege dient te blijven’

Zij zullen, zo werd aangekondigd, ’hun gerechte straf’ ontvangen ’van den bevoegden rechter’. Ook mag publiek zich niet schuldig maken aan ’ongewenschte gevoelsuitingen’, zo waarschuwde het bevoegd gezag.

Het affiche is opgevist uit het archief van de vroegere gemeente Anna Paulowna en is nu te zien op de nieuwe website Geschiedenislokaal van het Regionaal Archief Alkmaar. Dit digitale project is gericht op het onderwijs, maar staat open voor iedereen. Het RAA stelt rijke bronnen beschikbaar, per thema. Met als eerste de Tweede Wereldoorlog. Het Geschiedenislokaal biedt verrassende informatie.

Kaalgeschoren

Neem niet het recht in eigen handen, dat was de order van de DCSG. Deze ’Districtscommandant strijdend gedeelte’ had direct na de bevrijding het voorlopige gezag op zich genomen. Toch moesten moffenmeiden het al snel ontgelden. In de bevrijdingseuforie werden velen kaalgeschoren.

Vrouwen die het hadden aangelegd met een Duitse militair, werden in het wilde weg beschuldigd van collaboratie. ,,Vaak werden zij na de bevrijding grof mishandeld”, zegt Emmie Snijders van het RAA.

Het Geschiedenislokaal puilt uit van oorlogsdocumenten over Schagen, Hollands Kroon, Den Helder, Texel en andere gemeenten. Met veel foto’s. Zoals van het ’Eierlandsche huis’ op Texel bij de vuurtoren. Het pand was finaal kapotgeschoten. Op het eind van de oorlog is er op Texel zwaar gevochten vanwege de Georgische opstand, vooral in de Eierlandse polder. Het getroffen huis is na de oorlog afgebroken. Er staat nu een sporthal.

Callantsoog

Uit Callantsoog komt een foto van militairen van de Wehrmacht. Zij staan in de duinen bij een afstandsmeter, in een open betonnen bedding. De opstelling is onderdeel van de Atlantikwall, de kustverdediging die bezet gebied moest beschermen tegen een geallieerde invasie. Ook uit Callantsoog een foto van de ravage in het centrum na de ontploffing van een munitiedepot, in 1943. Panden aan het dorpsplein waren zwaar beschadigd. Alles is na de oorlog gesloopt.

Het Geschiedenislokaal laat zien dat Den Helder in de jaren 1940-1945 mikpunt was van vele bombardementen. Surf naar deze website en proef hoezeer de marinestad te lijden heeft gehad. Ook de beeldbank van Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (NIOD) laat dat zien.

Bij een spervuur van bommen in nacht van 24 op 25 juni 1940 vielen in de stad 38 doden. Een foto toont de trieste restanten van het Marine Bondsgebouw aan de Prins Hendrikstraat.

De Gruyter

Ook van het winkelpand van De Gruyter op de hoek Spuistraat-Spoorstraat in Den Helder bleef amper iets over. De filiaalhouder liet zich niet kisten en probeerde er het beste van te maken. ’En toch bezorgen wij de betere waar met 10 %’, staat er optimistisch op een groot bord aan de ruïne.

De Gruyter gaf altijd tien procent korting bij inlevering van de kassabonnen. Met als slagzin: ’En betere waar èn tien procent, alleen De Gruyter’. Ook na een ramp werden trouwe klanten beloond.

Een doopinschrijving uit 1787 lijkt een vreemd eend in de bijt, maar is het niet. Volgens deze vermelding is op 29 december Andreas van Stempel gedoopt in de Oudkatholieke Kerk van Den Helder. In 1946 is er een aantekening toegevoegd: ’Deze akte is valsch’. De vervalsing is gemaakt in de oorlog, om de Joodse wortels van Andreas’ nabestaanden te verbergen. Zo kon een bedreigde familie aantonen niet tot het Joodse volk te behoren.

Meesterlijk

’Meesterlijk nagemaakt’, schreef Rens Schendelaar van de Helderse Historische Vereniging in 1997 over de inschrijving. Zijn hele artikel staat bij het RAA online.

Lees ook: Valse doop bij Oudkatholieke kerk moest Joodse familie beschermen tegen Duitse tirannie

Meer nieuws uit Schagen e.o.

Meest gelezen