Premium

Het verdriet over MH17 laat Johan Veenstra nooit meer los: ’Verdoofd was ik toen ik hoorde dat leerlingen van ons aan boord zaten’

Het verdriet over MH17 laat Johan Veenstra nooit meer los: ’Verdoofd was ik toen ik hoorde dat leerlingen van ons aan boord zaten’
Scheidend rector Johan Veenstra van het Comenius College in Hilversum zoekt elke dag leerlingen op in zijn school. Achter hem (vlnr) Jasmijn Bergervoet, Florence van Gilse, Daan Schooleman, Alexander Bax, Levi van der Zanden en Laura Smaalders.
© foto studio kastermans/daniëlle van coevorden
Hilversum

Rector Johan Veenstra (66) vertrekt 17 april bij het Comenius College in Hilversum. De middelbare school waar hij 35 jaar geleden begon als geschiedenisdocent. Hij gaat met pensioen. In een afscheidsinterview vertelt de geboren Amsterdammer over zijn onvoorwaardelijke liefde voor leerlingen, docenten, het vak én de ouders.

Op een poster aan de muur achter zijn bureau schittert de markante kop van Leonard Cohen. Johan Veenstra is in 2012 in het Olympisch Stadion in Amsterdam aanwezig bij het allerlaatste concert dat de Canadese zanger, dichter en schrijver in Nederland geeft. Een mythische ervaring voor hem.

„Hij was de vedette, maar gedroeg zich absoluut niet zo. Als de muzikanten om hem heen, allemaal topmusici, iets uitzonderlijks presteerden liep hij naar ze toe, ging op een knie en nam zijn hoed af om hen alle eer en aandacht te geven. Geweldig, dát is leiderschap. Aan het eind maakte hij niet zo’n beleefdheidsbuiging naar het publiek, maar ging hij ook weer op de knie. Hij weet dat het publiek er ook bij hoort. Een magisch moment.”

Zoals de zanger zijn bandleden ’ziet’, zo ’ziet’ Johan Veenstra zijn team. „Met elkaar doe je het. Vertrouwen op de kracht en kennis van je mensen met wie je werkt. Daar gaat het om heb ik geleerd.”

Als hij woensdag de deur van de rectorkamer van het Comenius College definitief achter zich dichttrekt, gaat de poster van Cohen mee naar huis. Op 17 april gaat Veenstra met pensioen. Dan heeft hij ruim veertig jaar in het onderwijs erop zitten, waarvan 35 op de middelbare school in Hilversum. Vlak voor zijn vertrek neemt hij uitgebreid de tijd om terug te blikken op zijn carrière.

Zorgvuldig

Een gesprek van twee uur waarin hij vol vuur vertelt over leerlingen, docenten en ouders. Daar draait alles om. Die moeten gezien worden en zich gezien voelen. Hij formuleert zorgvuldig, wil niemand voor het hoofd stoten.

Een lach breekt makkelijk en vaak door. Fel als hij praat over de politici in Den Haag die leraren en het onderwijs in zijn ogen vaak in de steek laten. Zacht als hij vertelt over de moeilijke momenten zoals de dood van geliefde docenten en leerlingen. Verdrietig als MH17 ter sprake komt. Twee leerlingen van het Comenius College zaten die zomerdag in het rampvliegtuig.

MH17

„Ik liep in een supermarkt in Normandië toen iemand van de gemeente belde en vertelde dat een leerling van ons aan boord zat. Verdoofd was ik. En toen belde mijn conrector, ik stond nog steeds in die supermarkt. ’Erg hè van die leerling, hoe gaan we het doen?’ We hadden al bijna opgehangen toen we in de gaten kregen dat we het beide over een andere leerling hadden.” Veenstra is even stil.

Geëmotioneerd: „Sorry. Het verdriet is nog steeds groot.” Met 1500 leerlingen en 150 medewerkers is het Comenius College een van de grotere middelbare scholen in de regio. Veenstra is in 35 jaar een bekende verschijning geworden in Hilversum. Meer dan tienduizend leerlingen zag hij hun diploma halen. „Eigenlijk ben ik een burgemeester van een klein dorp. Alles wat in de maatschappij gebeurt, gebeurt hier ook.”

Musical

Hij trekt vaak de school in op zoek naar de leerlingen. Geniet van de repetities voor de musical. „Ik zie leerlingen daar groeien, ze durven zich ineens te presenteren. Dat is misschien nog mooier dan de voorstelling zelf. In het onderwijs gaat het niet alleen om vakkennis overbrengen. Je leert ze ook omgaan met anderen. Je maakt ze klaar voor de volgende fase in hun leven. Dat vind ik mooi.”

De dag dat Veenstra rector werd van het Comenius College kreeg hij de lastigste klus uit zijn loopbaan op zijn bord. De school stond er slecht voor bij de onderwijsinspectie. „Er was een sfeer van elkaar met rust laten.

Zowel bij leerlingen, docenten als ouders. Dan overleefde je wel. Slagingspercentages deden er minder toe. Een jaartje extra was geen probleem. Ik moest heel snel een kanteling maken met mensen die er al lang werkten en die nét als ik deel van het probleem waren.”

IJsberg

Veenstra riep het personeel bij elkaar. Aan de keuken vroeg hij om honderden ijsblokjes in te vriezen en er een berg van te maken. „’s Middags trok ik de doek van de berg. ’Collega’s, de berg smelt. Wat gaan we doen? Hoeveel tijd hebben we nog om met uitvluchten te komen? De eerste reacties waren dat leerlingen niets deden. Ze kwamen niet op tijd, hadden hun spullen niet bij zich, maakten hun huiswerk niet. Ok dat is de laatste keer dat we dat gezegd hebben. Als je wil dat het gedrag van je leerlingen verandert, begint dat bij jezelf. De boodschap was helder en is snel opgepikt. Een groot compliment voor het personeel. De knop ging om, en die is nu al twaalf jaar om.”

Mavo, havo en vwo hebben in de loop der jaren het predicaat Excellente School gekregen. „Die titel was geen doel op zich maar ik weet waar we vandaan gekomen zijn. Het is een bevestiging van wat we met zijn allen gedaan hebben. Dáár ben ik trots op.”

Verjongd

Hij heeft het docentenkorps de afgelopen jaren verjongd. „We kijken niet meer alleen naar diploma’s maar nemen ook graag zij-instromers aan. Ik heb een leraar wiskunde die in de ict werkte. Een topdocent. Als hij er vrijdagmiddag om zes uur nog is en een collega vraagt verbaasd ’wat doe jij hier nog?’, zegt hij: ’bij mijn vorige baas werd ik op dit tijdstip nog naar Maastricht gestuurd’. Voordeel is dat zij vaak meer van de wereld gezien hebben. Energieke en ambitieuze mensen die heel bewust voor het onderwijs kiezen.”

Veenstra is geen type dat klaagt. Dat hij hoon over zich heen kreeg in zijn fanatieke strijd om de school als eerste in de regio helemaal rook- en alcoholvrij te maken doet hem niks. „Je nek uitsteken hoort bij mijn vak.”

Spanningen

Ook de mondige ouders in het Gooi zijn voor hem geen lastposten maar educatieve partners. ,,Het ambitieniveau van ouders is hoog en niet altijd in overeenstemming met de capaciteiten van hun kinderen. Dat kan spanningen geven, ook met de school. Dan is het zaak om als docent en schoolleider je rug recht te houden, in het belang van de leerling. Uiteindelijk zijn ouders daar altijd blij mee. Het zijn gouden krachten.”

Grillen van Den Haag

Wél heeft Veenstra grote moeite met de grillen van Den Haag.

„Er zijn hypes in de onderwijspolitiek. Politici beslissen iets en een jaar later trekken ze met het grootste gemak een compleet tegenovergestelde conclusie. Nu wordt de Citotoets weer ingevoerd omdat een objectieve toets nodig is naast het advies van de leerkracht van groep 8. Daar ben ik het op zich wel mee eens, maar de draai is om moedeloos van te worden. En dan moet die toets ook nog eens zo laat mogelijk in het jaar afgenomen worden omdat de kinderen na januari alleen nog maar met de musical en het kamp bezig zouden zijn. Alsof er dan geen les meer gegeven wordt. Ze zetten serieuze leerkrachten neer als mensen die helemaal niet geïnteresseerd zijn in de ontwikkeling van leerlingen. Ze geven ze ook nog een schop na. Schande.”

Paspoort van Johan Veenstra

Johan Veenstra is geboren op 24 maart 1953 in Amsterdam. Als tweede zoon in een gezin van zes jongens. Vader is hoofdonderwijzer en moeder huisvrouw.

Het gezin woont enkele jaren in Nieuw-Guinea waar zijn vader een school voor dorpsonderwijzers leidt. In 1962 keren ze terug in Nederland. Na de hbs-a gaat Veenstra geschiedenis studeren aan de VU in Amsterdam.

,,Mijn vader verdiende in het onderwijs geen topsalaris maar heeft alle kinderen de kans gegeven om te studeren. We hoorden hem nooit over die opoffering praten. Mijn moeder greep na zijn pensioen haar kans om Hebreeuws te gaan studeren. Ik heb gezien hoe belangrijk leren en je ontwikkelen is. Voor mijn ouders was onderwijs echt noodzaak om vooruit te komen. Dat bepaalt mijn denken nu, in een tijd waarin niet meer elke leerling die noodzaak voelt.”

Veenstra begint na zijn studie als docent geschiedenis in Buitenveldert. In 1983 start hij op het Comenius College. ,,Ik kende Hilversum niet, maar heb nooit spijt gehad. Een prachtige plek en prachtige mensen.” In 1995 wordt hij conrector en in 2007 volgt zijn benoeming tot rector. Komende week gaat hij met pensioen.

Veenstra is getrouwd en heeft een zoon (35) en dochter (32). Zijn dochter is docent Engels op het Goois Lyceum in Bussum. ,, Ik ben trots dat ze kiest voor een beroep zonder glamour maar met heel veel betekenis. Ze is no nonsens maar straalt als ze vertelt over haar leerlingen. Dan smelt ik.”

Meer nieuws uit Gooi

Meest gelezen