Premium

Studentes willen menstruatiecup gratis voor iedere vrouw: ’duurzaam en goedkoper dan tampons’ [video]

Studentes willen menstruatiecup gratis voor iedere vrouw: ’duurzaam en goedkoper dan tampons’ [video]
De vier UvA-studentes (vlnr) Anna Herter, Janneke Wijman, Lotte Geukes en Lisa Janssen willen dat menstruatiecups in het basispakket zorg komen.
© Foto Ella Tilgenkamp

Een vrouw gebruikt gemiddeld zo’n 10.000 tampons en maandverbanden in haar leven, blijkt uit cijfers van Milieu Centraal. Daarmee gooit ze zo’n negentig kilo aan menstruatieproducten weg. Vier jonge vrouwen proberen nu meer aandacht te vragen voor de menstruatiecup. Die is een stuk duurzamer.

Dit plastic kuipje wordt steeds schoongemaakt en gaat maximaal vijf jaar mee. Scheelt niet alleen geld, ook heel afval.

Janneke Wijman (20) uit Monnickendam probeert samen met Lisa Janssen, Anna Herter en Lotte Geukes de menstruatiecup in het basispakket te krijgen, zodat iedere vrouw er een gratis krijgt. Ze zijn een petitie gestart die al meer dan 4400 keer ondertekend is. Het idee ontstond toevallig, vertelt Wijman. „We hadden het over ’Period Poverty’ in Engeland: er is een grote groep vrouwen die geen geld heeft om menstruatieproducten te kopen. Daarom geven ze in Engeland die producten nu gratis weg op scholen. Zo kunnen meisjes tenminste gewoon hun lessen volgen zonder bang te zijn om bijvoorbeeld door te lekken. In Nederland zijn er ook veel gezinnen die op of onder de armoedegrens leven. Voor deze vrouwen zijn tampons of maandverband ook een flinke kostenpost. Bij de voedselbank worden deze producten meestal niet weggegeven. Zo kwamen we op het idee dat we iets met dit onderwerp moesten doen.”

Dubbele schaamte

Omdat er over het onderwerp armoede niet graag gepraat wordt, maar ook niet over ongesteldheid, wordt het probleem vaak niet gezien, vrezen de studenten. „Uit onderzoek blijkt dat er een dubbele schaamte is. Sommige meisjes durven niet eens aan hun ouders te vertellen dat ze ongesteld zijn geworden, omdat ze zich schamen en omdat ze geen geld durven te vragen voor producten.”

Maar de studenten willen een stap verder gaan, omdat ze alle vier ook met duurzaamheid bezig zijn. Zo zet Wijman zich ook in voor GroenLinks in de gemeente Waterland. „We vinden het belangrijk dat we verantwoord omgaan met het milieu. Ook over menstruatieproducten kan je aan duurzaamheid denken. Voor het maken van tampons en maandverband worden bijvoorbeeld veel water en chemicaliën gebruikt. Er zit plastic in en omheen als verpakking. Ook is het verbouwen van katoen meestal niet duurzaam te noemen. Zo kwamen we op het idee om menstruatiecups onder de aandacht te brengen. Die gaan namelijk lang mee en daarmee bespaar je flink wat afval op jaarbasis. Als meer vrouwen dit zouden gebruiken, scheelt dat niet alleen veel kosten, maar ook veel afval.”

Een menstruatiecup is alleen niet echt goedkoop in aanschaf. „Een die je niet uit China laat overvliegen, wat ook niet duurzaam is natuurlijk, kost al gauw 28 euro. Maar als je de berekening maakt hoeveel een vrouw jaarlijks uitgeeft aan tampons of maandverband, is een cup weer een stuk voordeliger. Gemiddeld gezien is een vrouw in haar leven zolang ze menstrueert, soms wel 1700 euro aan tampons of 1500 euro aan maandverband kwijt. Tampons kosten gemiddeld zestien cent per stuk, dus reken maar uit. Gebruik je meerdere cups in je leven, betaal je maximaal zo’n 250 euro. Door te zorgen dat de cups vergoed worden, kunnen nog meer vrouwen er kennis mee maken en wordt de stap om zo’n cup eens te proberen, steeds kleiner.”

Opmars

De studenten merken in hun omgeving al dat steeds meer meisjes en vrouwen overstappen op menstruatiecups. Dit zijn vooral de iets jongere vrouwen, merken ze op. Wijman: „Als ik het aan wat oudere vrouwen uitleg, hebben ze vaak geen idee van het bestaan van de cups. We hopen dat daar verandering in komt door er meer open over te praten.”

Dat de cup bij jongere vrouwen en meiden populair is, komt mogelijk door verschillende vrouwelijke vloggers zoals Vera Camilla en Mascha Feoktistova die filmpjes hebben gemaakt over hun ervaringen met de cups. Ook zijn er allerlei blogs en artikelen over te vinden. Wijman: „In het begin zijn er veel twijfels over het gebruik. Ik had die twijfels zelf ook. Hoe doe je dat als je op school of je werk bent en je wilt het cupje schoonmaken? Maar de meeste vrouwen hoeven het cupje maar twee keer per dag schoon te maken. Dus dat kan je ’s ochtends en ’s avonds thuis doen. Wij zijn er zelf ook heel positief over. In het begin denk je: toch een beetje gek, nu zijn we om.”

Filmpje: Vera Camilla over het gebruik van menstruatiecups (ruim 330.000 keer bekeken)

Door te zorgen voor gratis cups via het basispakket stappen nog meer vrouwen over, hopen de vriendinnen. Met hulp van een online petitie proberen ze de cups in het basispakket krijgen. Ze zijn al in tv-programma’s geweest om over hun actie te praten. De reacties daarop zijn wisselend. Van heel positief tot afwijzend. Voorbeeld van dat laatste: mannen die zeggen ’scheermesjes worden toch ook niet vergoed’. „Alsof vrouwen geen scheermesjes aanschaffen. En zonder scheermesjes kun je ook prima naar je werk of naar school, maar zonder menstruatieproducten is dat een stuk lastiger”, zegt Wijman lachend.

Stiekem

Al die reacties vindt ze best gek. „Want tot een paar maanden terug, vonden wij het zelf ook lastig om over menstruatie te praten. Vroeger op school durfden we elkaar nooit een tampon te geven in het zicht van anderen. Moest allemaal stiekem in de wc. Het is iets waar veel meisjes en vrouwen zich nog voor schamen, dus dat is nog een doel van onze actie: hopen dat er gewoon over menstruatie gesproken kan worden. Dat moet gewoon normaal worden.”

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Filmpje: Mascha Feoktistova vertelt over haar ervaringen met een menstruatiecup

Wat is zo’n menstruatiecup eigenlijk?

Een menstruatiecup is een klein bekertje dat gemaakt is van soepel en buigbaar materiaal, bijvoorbeeld van rubber of siliconen. Het is een alternatief voor tampons of maandverband. De cups absorberen niet, maar vangen bloed op. Gemiddeld gezien moet een cup zo’n twee tot drie keer per dag geleegd worden. Dit gebeurt op het toilet. Vervolgens kan de cup schoongemaakt worden onder de kraan of met een doekje. Ook moet een cup voor en na de menstruatieperiode uitgekookt worden, opdat deze goed schoon blijft.

Een cup gaat zo’n vijf jaar mee en is wat dat betreft zeer duurzaam te noemen. Het scheelt veel afval. Maar de cup moet wel telkens afgespoeld worden onder de kraan. Ook het uitkoken kost energie. Door dat gebruik van water is de cup weer minder duurzaam te noemen.

De cups zijn in allerlei soorten, merken en maten op de markt. Op onder meer de site cupkiezer.nl is informatie te vinden over het gebruik en welke soorten er zoal zijn.

Zijn er nog meer opties?

Behalve menstruatiecups zijn er nog meer alternatieven voor vrouwen die ongesteld zijn en aan het milieu willen denken.

Zo is er wasbaar maandverband. Dit verband wordt gemaakt van katoen of fleecestof en er zit een laagje plastic onder, tegen het doorlekken. Een wasbaar maandverband gaat volgens Milieu Centraal zo’n vijf tot tien jaar mee en kan telkens op veertig graden gewassen worden.

Qua milieubelasting is het gebruik van wasbaar maandverband te vergelijken met wasbare luiers. Volgens onderzoek van Milieu Centraal zijn wasbare luiers en maandverbandjes beter voor het milieu dan de varianten die na gebruikt de prullenbak in gaan. Ook als de productie en het wassen worden meegerekend. Het scheelt veel afval en er zitten minder grondstoffen in die niet duurzaam zijn. Daarnaast kunnen ze met de gewone was van veertig graden mee, dus kosten ze geen extra water. De wasbare maandverbanden zijn er in allerlei kleuren en maten. Onder meer op de site Cutecotton.nl is er allerlei informatie over te vinden. De prijzen liggen tussen de zeven euro voor een enkel verband tot vijftig euro voor een starterspakket.

Wie liever wegwerpproducten gebruikt en toch aan het milieu wil denken, kan voor tampons of maandverband kiezen die gemaakt zijn van biologisch katoen. Voor dit katoen worden geen of minder bestrijdingsmiddelen gebruikt dan bij de ’gewone’ varianten. Kiezen voor biologisch katoen is daarom duurzamer. Ook wordt proberen fabrikanten van biologisch katoen vaak om minder water te gebruiken bij het productieproces. Een bekend merk dat in supermarkten en drogisterijen te koop is, is bijvoorbeeld Yoni.

Wat nou beter is voor het milieu, duurzame katoenen tampons of duurzaam maandverband is volgens Milieu Centraal lastig te zeggen.

In het maandverband zit een laagje biobased plastic, plastic wordt gemaakt van hergebruikte materialen. Biobased plastic wordt van natuurlijke materialen gemaakt en is daardoor intensief voor het landgebruik maar is wel te recyclen. Daarnaast vraagt katoen, zelfs biologisch, veel van het land.

Meer nieuws uit Amsterdam

Meest gelezen