Premium

Oorlogsgraf ’Beverwijkse’ Georgiër Arsen Asanisjvili gaat leven

Oorlogsgraf ’Beverwijkse’ Georgiër Arsen Asanisjvili gaat leven
Willeke van Ammelrooy (l) met Dali, bij het verlichte graf van Dali’s vader.
© foto studio kastermans/danielle van coevorden
Leusden

Het is stikdonker op begraafplaats Rusthof in Leusden en de regen daalt gestaag neer op de graven. Hier ligt sinds 1947 tussen 864 omgekomen Sovjet-soldaten de Georgiër Arsen Asanisjvili, de vader van de nu 77-jarige Dali. In tranen schuifelt zij tussen de talloze oorlogsgraven naar het graf van haar vader, gearmd tussen een Georgische tolk en een potige begeleider.

Lichtbeelden en schijnwerpers op de honderden grafzerken versterken de spookachtige sfeer. Maar de rustige stem van actrice Willeke van Ammelrooy - die via een hoofdtelefoon is te horen - geeft deze gebeurtenis betekenis.

Dit is de theatrale audiotoer ’Licht’, die is gemaakt op basis van het verhaal van Dali. Pas sinds enkele jaren weet de kleine Georgische vrouw dat haar vader hier in Leusden ligt begraven.

Hij is sinds zijn vertrek naar de oorlog als dienstplichtig soldaat van het Rode Leger altijd vermist geweest en dat heeft haar leven en dat van haar moeder getekend. Zelf heeft ze hem nooit gekend, ze is zeven maanden na zijn vertrek geboren. Decennialang hebben Dali en haar moeder vergeefs gehoopt op zijn terugkeer.

Ze schreef zelfs, volgens de audiotoer, ooit uit zijn naam een brief aan haar moeder, met het heuglijke nieuws dat hij snel thuis zou komen. Om haar treurende moeder blij te maken. Maar toen dit nep bleek, keek het hele dorp haar geruime tijd niet meer aan.

Reus uit Holland

De hoop om ooit nog wat over hem te vernemen had Dali al opgegeven. Totdat zij enkele jaren geleden ineens de Nederlandse journalist Remco Reiding aan haar deur kreeg. De ’reus uit Holland’ (Reiding is twee meter lang) vertelde haar dat hij wist waar Arsen Asanisjvili was: in een graf zonder naam op het Russisch Ereveld in Leusden. Het leverde een tranendal op, maar ook opluchting: eindelijk zekerheid over haar vermiste vader.

Dali reisde korte tijd later naar Nederland, met een zakje Georgische aarde dat ze op het graf van haar vader strooide. Uit Nederland nam ze een zakje aarde mee om in Georgië uit te strooien.

Ze bezocht ook de plek bij fort Sint Aagtendijk in Beverwijk waar haar vader met vijftien andere Georgiërs door de Duitsers is gefusilleerd, vanwege de diefstal van granaten voor het Nederlandse verzet. Er viel voor de hevig geëmotioneerde oma van dertien kleinkinderen ineens van alles op zijn plek.

De Stichting Russisch Ereveld heeft het hartverscheurende verhaal van Dali als uitgangspunt genomen voor de theatrale audiotoer Licht. Springende, saluerende en dansende meisjes met lampjes in hun uniformachtige kleding verwelkomen de deelnemers, die allen een smartphone met een koptelefoon bij zich hebben. Daar komt de stem van de Beverwijkse Willeke van Ammelrooy uit, die haar stem leent aan Dali. De actrice leert op deze avond dat zij op twee kilometer afstand woont van de plek waar Arsen Asanisjvili is doodgeschoten.

Gedragen door muziek wordt de luisteraar geïnstrueerd om dan weer hier, dan weer daarheen te lopen over de begraafplaats. Een boom is volgehangen met beeldschermen met oude foto’s van de mensen die hier onder de grond liggen. Soms passeert een jonge actrice die zwijgend een soort solo-dansvoorstelling geeft tussen de graven. Het rare is: het doet geen moment beklemmend aan. Daarvoor zorgt de rustgevende stem van Willeke van Ammelrooy.

Koud

Dan wordt het graf van Asanisjvili bereikt, waar een van de weinige foto’s die van hem bestaan, op een grafzerk wordt geprojecteerd. Dali knielt en aait liefdevol de beeltenis van haar vader op de steen. De tolk vraagt haar of ze het koud heeft.

„Nee. Ik vind het geweldig en spannend, en vind het zeer bijzonder dat zoveel mensen geïnteresseerd zijn in mijn verhaal. Ik weet zeker dat mijn vader hier zelf de hand in heeft gehad. Híj heeft ervoor gezorgd dat dit kon plaatsvinden”, zegt ze geroerd.

Een van de speciale gasten bij de première van de audiotoer is voormalig minister Piet Hein Donner, president van de Oorlogsgravenstichting. „Het is indringend”, zegt hij als hij de koptelefoon weer inlevert. „Dit is niet herdenken, dit is herbeleven.”

Na het bezoek aan het graf van de vader van Dali vraagt de vriendelijke stem van Willeke van Ammelrooy de luisteraar om bij het verlaten van het veld met de oorlogsgraven nog één keer achterom te kijken. Om de aanblik van de 865 spookachtig verlichte grafzerken nog eenmaal goed in te laten werken. Bij elke steen hoort zo’n verhaal. Dat van Dali is slechts een van honderden.

Licht

De theatrale audiotoer Licht is tot en met 17 maart bijna elke vrijdag, zaterdag en zondag te volgen op begraafplaats Rusthof in Leusden, Dodeweg 31.

Er zijn vier verschillende audiotoers. Deelname aan een van de toers kost 7,50. De eerste toers beginnen om 17.30, de laatsten om 21.00 uur. Een toer duurt een half uur. Meer info op www.lichtopereveld.eu.

Meer nieuws uit Kennemerland

Meest gelezen