Premium

Filosoof in verzet tegen dijkverzwaring

Filosoof in verzet tegen dijkverzwaring
Fons Elders op de dijk bij Warder.
© Foto Ella Tilgenkamp
Warder

Fons Elders is een groot denker, maar klein van stuk. Helemaal in zijn eentje gaat hij het gevecht aan tegen de miljoenenplannen met de Markermeerdijken. „Met het woord en met mijn vermogen om dwars door zaken heen te kijken.”

,,Op een voorlichtingsbijeenkomst van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier in 2015, kreeg ik na afloop te horen dat dit een Raad-van-State proces zou worden, als wij zo door zouden gaan. Ik begreep daaruit dat HHNK een definitief besluit had genomen om niet de bestaande dijk te versterken maar zijn eigen doelstelling te volgen.”

Namens de stichting dient het in omgevingsrecht gespecialiseerde advocatenkantoor Habitat een schorsingsverzoek in. Dat doet Elders op persoonlijke titel ook. In de bezwaarprocedure tegen de 500 miljoen euro kostende dijkversterking - het Projectplan Waterwet Versterking Markermeerdijken - werken 27 partijen samen.

„Mijn procedure is complementair. Ik sta er veel vrijer in dan de stichting die veel meer belangen vertegenwoordigt. Ik ga meer voor het publieke belang. Mijn betoog begint dan ook met: Mede voor de nieuwe generaties stel ik beroep in.”

Dijkgraaf

Zijn vader was twintig jaar dijkgraaf van Drechterland. „Hij was een modern man die inzette op vernieuwing en technologie. Maar hij had ook respect voor het landschap.”

Elders woont sinds 1970 langs de IJsselmeerdijk. Eerst in een stolpboerderij en nu in een kapberg. Uitzicht op de dijk. „Die wordt hier dus voor 85 procent afgegraven. En dan worden miljoenen kuubs zand weer aangevoerd via vaargeulen en komt er een nieuwe dijk. Dat is onvoorstelbaar. Het is een totaal gebrek aan respect voor het landschap dat hier al eeuwen is.”

IJburg

Maar wil hij dan niet veiliger wonen achter de afgekeurde dijk? „Na de watersnood van 1916 is de dijk 1,60 meter verhoogd. Deze dijk is hoger en sterker dan de dijk van IJburg waar een hele stadswijk achter ligt en daar gebeurt niets. Dit is onzinnig. De dijk heeft een bewezen sterkte en heeft stormen doorstaan. In 2002 is de dijk van tertiaire dijk een primaire waterkering geworden, terwijl dit een binnenmeer is”, betoogt de filosoof.

Hij heeft in de afgelopen jaren medestrijders overspannen en depressief zien worden. Maar Elders blijft knokken. Wil dat pas op de plaats wordt gemaakt en nieuw onafhankelijk onderzoek wordt gedaan met nieuwe technologie en satellietbeelden om de dijk werkelijk te doorgronden.

Elders vecht bij de Raad van State zes besluiten aan: het dijkversterkingsplan, de omgevingsvergunning voor het handelen in strijd met regels ruimtelijke ordening, verklaringen van geen bedenkingen van Provinciale Staten van NH, de door GS NH verleende vergunning op grond van de Wet natuurbescherming, de door GS NH verleende ontheffing op grond van de Wet natuurbescherming en de ontgrondingsvergunning van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat.

De Raad van State kijkt doorgaans alleen of de procedures goed zijn gevolgd en niet direct naar de inhoud. „Maar ze moeten wel toezien of dat correct gebeurt. Het Ontwerp Projectplan Waterwet heeft een alles-of-niets strategie die publieke belangen zoals behoud van de monumentale dijk, Natura 2000 en landschap feitelijk ’kaltstellt’.”

De Alliantie Markermeerdijken houdt volgens hem vitale informatie achter en probeert ’zich juridisch onkwetsbaar te maken’. „Voortdurend doet de alliantie een beroep op geheimhouding in het belang van de ’opdrachtnemers’, daarbij gesteund door Hoogheemraadschap en Provincie. Openbare controle op de interne en financiële gang wordt nagenoeg onmogelijk of tot een minimum gereduceerd.”

De Zuyderzeedijk van Hoorn tot Durgerdam is volgens Elders niet minder belangrijk dan de in het midden gelegen Grote Hallenkerk te Edam, één van de 100 belangrijkste monumenten van Nederland.

De filosoof fulmineert tot slot: „Zes à zeven miljoen kuub aarde en zand aanvoeren om vervolgens de 800-jarige dijk af te graven en dus te reduceren tot grondstof, is even bruut als wat tijdens de Culturele Revolutie met Chinese burgers en hún cultureel erfgoed gebeurde. Ik heb de vernielingen in 1985 met eigen ogen kunnen zien tijdens onderzoek in China. Er was geen sprake meer van enige vorm van recht en rechtspraak. Heeft het Hollandse landschap anno 2019 eenzelfde status als de Amazone? Niets mag maar alles kan?”

Meer nieuws uit Zaanstreek

Meest gelezen