Premium

Olaf Kraak: ’Foto’s met eigen boodschap’

Olaf Kraak: ’Foto’s met eigen boodschap’
,,Mijn ambitie? Gewoon mooie foto’s maken.”
© foto United Photos/Toussaint Kluiters

Natuurlijk is-ie zo blij als een kind. Hoewel zijn prijzenkast uitpuilt, vindt fotograaf Olaf Kraak uit IJmuiden het nog altijd ’een eer’ een onderscheiding te krijgen bij de prestigieuze Zilveren Camera.

De IJmuidenaar kreeg vorige week te horen dat twee foto’s van hem zijn bekroond bij de Nederlandse fotowedstrijd. Eén met de tweede plaats in de categorie Sport Serie van de Zilveren Camera, een fotoreportage van een Texels zaalvoetbalteam dat zijn wedstrijden op het vaste land moet spelen en de toeren die uitgehaald moeten worden om na afloop weer naar het eiland terug te komen. ,,Bijna een etmaal ben ik met die foto’s beziggeweest”, zegt Kraak in zijn appartement in Oud-IJmuiden, op een steenworp afstand van het sluizencomplex.

,,Die gasten gaan per busje met de veerpont naar Den Helder. Na de wedstrijd gaan ze met het busje weer naar Den Helder en laten het voertuig daar staan. Er is namelijk geen veerdienst meer, zodat ze genoodzaakt zijn een watertaxi te nemen. De reportage heeft inmiddels in NRC gestaan.”

Pechvogel

Een andere inzending van Kraak, een pechvogel met een lekke band tijdens de Egmond-Pier-Egmond race terwijl achter hem de kolonne fietsers verder trekt, kreeg een eervolle vermelding. ,,Een kwartier heb ik bij die bandenplakkende fietser gestaan. Direct had ik in de gaten dat ik achter hem vandaan de overige deelnemers moest fotograferen. Alleen wilde ik een lange ononderbroken rij fietsers, dat is het mooiste beeld. Maar daar moest ik even op wachten. Dat neem je voor lief. Je wilt tenslotte het beste resultaat.”

Goed voorbereiden en een tikkie geluk. De werkwijze heeft Kraak tot dusverre geen windeieren gelegd. Hij was bij zes Olympische Spelen (’vier zomerspelen en twee winterspelen’) en won maar liefst acht prijzen bij Zilveren Camera. Een paar keer zelfs de hoofdprijs. Bij voorbeeld met een imam die in 2004 weigerde de hand van de toenmalige minister Verdonk (Vreemdelingenzaken en Integratie) te schudden omdat ze een vrouw is.

Piet Hein Donner

Of die keer dat hij de toenmalige informateur Piet Hein Donner kiekte toen die op z’n fiets stapte na een bezoek aan koningin Beatrix. Mooie herinneringen, al werd hij er financieel niets beter op. ,,Maar geld is voor mij niet het belangrijkste. Het gaat voor mij vooral om de eer en de erkenning. Tegenwoordig zijn er geldprijzen aan de Zilveren Camera verbonden. Bij voorbeeld Cynthia Boll, de laatste winnaar, won een paar duizend euro met haar prijs. Ik gun het haar overigens wel. Ze levert mooi werk af. Zoals de prijswinnende serie over het Indonesische Jakarta.

Het grappige is dat ik vroeger haar stagebegeleider was toen ik nog bij het ANP werkte. Ze viel toen ook al op door haar doorzettingsvermogen en vasthoudendheid.” En grappend: ,,Ik was een soort leraar voor haar.”

Lerarenopleiding

Vertel de IJmuidenaar niets over het leraarschap. Ooit was hij voorbestemd een docent te worden. ,,Ik heb een blauwe maandag op de lerarenopleiding D'Witte Leli gezeten. Maar daar ben ik na negen maanden weggegaan. Dat was niets voor mij. Fotograferen vond ik veel leuker. Op aanraden van mijn vader heb ik fotograaf Poppe de Boer gebeld. Die was eigenaar van het fotopersbureau waar IJmuider Courant gebruik van maakte. Ik had geluk: er was net een fotograaf bij het bureau vertrokken en De Boer zag wel wat in mij. Ik kreeg direct een contract.

Zeven jaar heb ik er gezeten, de mooiste periode uit mijn loopbaan tot dusverre. Ik heb daar echt het vak van fotojournalist geleerd. Dag en nacht moest je bereikbaar zijn. Je werd toen overal op afgestuurd.” Langzaam maar zeker ontwikkelde hij zijn eigen stijl: relatief sobere foto’s met een eigen verhaal. ,,Niet van die drukke afbeeldingen waarop van alles en iedereen staat, maar geen lijn valt te ontdekken. Mijn ambitie? Gewoon mooie foto’s maken. Niet alleen registraties, maar ook met een eigen boodschap.”

Vergezichten

Kale landschappen, weidse vergezichten. Niet voor niets houdt hij van zijn geboortegrond. ,,Je hebt hier het strand, de zee en natuurlijk het Noordzeekanaal. Een fascinerend gezicht vind ik het. Vooral met die imposante industrie er tussenin.”

Al sluit hij niet uit na zijn loopbaan te kiezen voor een heel andere omgeving, een huisje midden in de wei bij voorbeeld. Maar voorlopig blijven Olaf en zijn partner Masja gewoon wonen in Velsen. Zelf is hij geboren in de Snelliusstraat in IJmuiden, als enige zoon autoverkoper Niek Kraak en Toos Hooijmaijers. Als jochie nam hij vaders Practica-toestel en trok de wijde wereld in. En alle bijzondere dingen die hij tegenkwam, legde hij vast op de gevoelige plaat. Niet vreemd dat de jonge Kraak na het mislukken van zijn lerarenopleiding definitief koos voor de fotografie.

Aanvankelijk nog als verkoper en fotograaf van pasfoto’s in een speciaalzaak in Haarlem, maar - na het befaamde telefoontje met fotograaf De Boer -als ’vrije’ fotograaf. ,,Want dat vind ik het leukste van het vak: je mag zelf bepalen hoe je bepaalde foto’s maakt. Zonder dat je dat van bovenaf krijgt opgelegd. Dat was zo in de tijd dat ik bij De Boer werkte en ook later, toen ik werkzaam was bij het ANP.”

Ik heb in al die jaren één opdracht geweigerd. Dat was toen de toenmalige minister-president Balkenende met voetproblemen in het ziekenhuis lag. Ik wist dat als enige fotograaf. De premier stemde erin toe dat ik een foto van hem zou maken, maar wilde zelf bepalen welke naar de kranten zou worden gestuurd. Dat heb ik geweigerd. Ik ben een onafhankelijke fotograaf en laat niet door anderen bepalen hoe ik moet fotograferen. Die opdracht heb ik aan een collega-fotograaf gegeven. En raad eens: de volgende ochtend stond die foto in alle dagbladen.”

Reorganisatie

,,Bij het ANP moest ik op een gegeven moment noodgedwongen weg vanwege een reorganisatie. Ik ben daarop ZZP’er geworden. Dat ben ik overigens nog steeds. Ik kan er van rondkomen. Wat dat betreft heb ik genoeg vaste opdrachtgevers: waaronder datzelfde ANP en landelijke ochtendbladen. Plus de nodige organisaties. Vanwege mijn werk voor verschillende kranten en persbureaus ben ik heel all-round. Van portretfoto’s tot reportages, series.

En uiteraard veel sport. De zes olympische spelen zijn voor mij wel het hoogtepunt. Daar komt alles samen: de emotie, de omstandigheden, geen reclameborden, het gaat puur om de sport. Dat je daar als Nederlander zit.... Zoveel Nederlandse fotografen worden niet uitgezonden naar de spelen. Dan blijkt dat de opdrachtgever genoeg vertrouwen in je hebt. Bij de wedstrijden, zoals atletiek, gaat het vaak om seconden. Daarom moet je alles goed van tevoren plannen. Zoals bij de 200 meter race van Dafne Schippers in 2016 in Rio de Janeiro. We gingen er allemaal vanuit dat ze zou winnen.

Overwinning

Vooraf hebben we ons afgevraagd waar ze na haar overwinning naar toe zou gaan. Via-via hadden we haar vriend op de tribune ontdekt. Met hem zou ze zeker de zege vieren. Dus mijn ANP-collega Sander Koning en ik hadden de camera op die persoon gericht. Bleek het toch anders af te lopen, ze werd tweede.”

Het leverde de IJmuidense fotograaf een bijzondere afbeelding op: Schippers die verslagen na de finish languit op de atletiekbaan ligt. Overigens: de foto van Koning (een woedende atlete die haar schoenen weggooit) was goed voor de tweede plek in de categorie Sport van de Zilveren Camera. Olaf heeft hem daarmee van harte gefeliciteerd, al had hij die foto uiteraard zelf willen maken.

,,De gunfactor in de fotografie is echter hoog. Dat merkte je vorige maand tijdens de landelijke actiedag vanwege de lage tarieven voor nieuwsfotografen. Honderden fotografen legden hun werk neer, ik ook. Dat was een mooi moment: allemaal mensen met verschillende achtergronden en belangen tesamen bij het gebouw van het ANP.” De IJmuidenaar wil voorlopig doorgaan met de fotografie, al zijn de tarieven ’de laatste honderd jaar gelijk gebleven’. ,,Dit is toch het mooiste beroep?”

Meer nieuws uit Kennemerland

Meest gelezen