Holocaustherdenking Zaandam maakt diepe indruk

Cabaretier Freek de Jonge bracht een ode aan een verzetsheld.

Cabaretier Freek de Jonge bracht een ode aan een verzetsheld.© foto Erik Rietman

Peter Roggeveen
Zaandam

In de Westzijderkerk in Zaandam kon je zondagmiddag een speld horen vallen tijdens de lezing van Hella de Jonge, de echtgenote van cabaretier Freek de Jonge, in het kader van Holocaust Memorial Day.

Ademloos luisterden de circa tweehonderd belangstellenden naar haar aangrijpende verhaal over haar vader Eli Asser die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn hele familie verloor in de concentratiekampen. Vader, moeder, zusje, tantes en ooms, allemaal weggevoerd door de Duitsers en vergast. ,,Op 4 mei was het thuis altijd ruzie naarmate de dag vorderde. Een dag van samen lijden. Op 4 mei, om acht uur kwam alle ellende weer voorbij. Twee vreselijke minuten’’, aldus het indringende relaas van Hella. Geëmotioneerd en met tranen in de ogen vertelde zij dat haar vader Eli afgelopen vrijdagnacht in zijn slaap op 96-jarige leeftijd was overleden. ,,De oorlog was altijd bij hem aanwezig. Iedere dag. Hij droeg een last op zijn schouders die steeds zwaarder werd.’’

Die last werd nog versterkt door televisiebeelden van kinderen op de vlucht voor het leger van Assad, vluchtelingen in kampen, het gebruik van gifgas, mensen die zichzelf opblazen. ,,Hij weigerde naar een verzorgingshuis te gaan. Wilde niet in een gesticht wonen, zoals hij dat noemde. Als verpleger in een psychiatrische instelling had hij gezien hoe de Duitsers de patiënten afvoerden.’’

Na afloop vertelde ze nog even te hebben overwogen om af te zeggen voor de Holocaust-herdenking. ,,Ik ben toch gekomen. Het voelde fijn. De herdenking is een belangrijke dag.’’ Indrukwekkend was ook de minidocumentaire van de stichting Monumenten Spreken waarin de Zaandamse Geertje Pel-Groot zichzelf opofferde om het leven van de joodse baby Marion Swaab te redden. Natuurlijk kwam ook 17 januari 1942 aan de orde, de lugubere dag, nu 77 jaar geleden, dat Zaandam als eerste gemeente in Nederland jodenvrij werd gemaakt. In de hele Zaanstreek kwamen tijdens de Tweede Wereldoorlog 171 joodse inwoners om het leven in vernietigingskampen.

Burgemeester Jan Hamming trok een parallel met de huidige tijd met de toenemende onverdraagzaamheid jegens verschillende bevolkingsgroepen. ,,Eén op de twee joden in Nederland houden hun joodse achtergrond verborgen uit angst, bang voor intimidatie.’’ Hamming pleitte voor daadkracht van sterke leiders. ,,Wat deze samenleving nodigt heeft zijn leiders die opkomen voor een maatschappij waar iedereen in alle vrijheid zichzelf kan zijn.’’

Freek de Jonge bracht met hartverscheurende uithalen een muzikale ode aan Joop Koopmans, predikant te Amsterdam, die reeds in oktober 1940 als eerste in Nederland een illegaal pamflet verspreidde met de oproep om de Ariërverklaring niet te tekenen. Verzetsman Koopmans overleefde de oorlog niet.

Meer nieuws uit NHD

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.