Premium

Schrijfster Wilma Geldof over ’Het meisje met de vlechtjes’

Schrijfster Wilma Geldof over ’Het meisje met de vlechtjes’
,,Freddy heeft de proloog gelezen. Die vond ze geweldig.’’
© Foto United Photos/Paul Vreeker
Haarlem

De historische roman ‘Het meisje met de vlechtjes’ van Wilma Geldof gaat over het gewapende verzet van Freddie en Truus Oversteegen en Hannie Schaft. Freddie was altijd terughoudend over haar daden, maar die blijken niet minder belangrijk dan die van Truus en Hannie. Het boek wordt vertaald en vermoedelijk ook verfilmd.

Wilma Geldof is een gelauwerd schrijfster. Voor ’Elke dag een druppel gif’ ontving ze de Thea Beckmanprijs. We spreken haar over ’Het meisje met de vlechtjes’.

Wilma Geldof: „Mijn uitgever vroeg me na ’Elke dag een druppel gif’ (over een NSB-kind), ga nu eens een boek schrijven over een verzetsmeisje. Dat wilde ik niet. Ik was klaar met de oorlog. Heb een kinderboek geschreven en andere dingen gedaan. Jaren later kwam ik artikelen tegen over Freddie Oversteegen. Die troffen me, vooral door de jonge leeftijd waarop ze in het verzet ging. Zo’n meisje uit Haarlem dat nazi’s liquideerde. Ik vond dat een heel bijzonder verhaal. Hoe kwam ze erbij en wat deed dat met haar?”

Schrijfster Wilma Geldof over ’Het meisje met de vlechtjes’
Freddie Oversteegen in 1943

„Van jonge vrouwen en meisjes was wel bekend dat zij kranten rondbrachten, de minder gevaarlijke klussen, maar gewapend in actie komen, deden vrouwen toch minder en zeker geen tieners.” Ze nam zich voor het boek te schrijven en begon met research.

De schrijfster zocht contact met Freddie Oversteegen. De eerste ontmoeting was in januari 2017. De toen 91-jarige verzetsvrouw zei, staande in haar deuropening, tegen Wilma Geldof: „Ik ga het niet doen hoor.” Meewerken aan interviews en documentaires viel haar zwaar. Ze liet Geldof toch binnen en de vrouwen raakten aan de praat. Haar nee werd een ja.

„Haar zus Truus sprak zich meer uit. In 2014 ontvingen beiden uit handen van premier Rutte het Mobilisatie-Oorlogskruis. Het was zeventig jaar na dato, maar die erkenning betekende veel voor haar.”

Schrijfster Wilma Geldof over ’Het meisje met de vlechtjes’

-Lees een bespreking van het boek HIER

Zo’n zeven maal ontmoette de schrijfster de verzetsstrijdster. „Interviews, maar ook gewone gesprekken die niet dicht op haar huid zaten. Veel informatie had ik al, het was niet zo dat zij mij heel gedetailleerd over de liquidaties heeft hoeven te vertellen. Maar wel gegevens over de plekken. Zoals de locatie van haar eerste actie waarbij ze een SD-man uit een café de Haarlemmerhout in lokte waar haar kameraden hem doodden. Ik dacht dat dat met een pistool was gebeurd, maar bij het NIOD bleek dat hij was neergestoken met een mes. De groep had toen nog geen kogels. De soldaat werd daar begraven, vermoedelijk ligt zijn stoffelijk overschot er nog. Dankzij dit slachtoffer hadden de verzetsmensen meteen kogels voor de volgende liquidatie. Ze hadden het gemunt op hoge militairen en verraders.”

Moeder

„Ik sprak Freddie over haar moeder die de twee dochters aanmoedigde bij het verzet te gaan. Geen kwaad woord over haar. Maar ik voelde dat Freddie pijn heeft gehad, dat ze haar moeder heeft gemist en zich in de steek gelaten moet hebben gevoeld. De moeder liet hen heel erg vrij en wilde niet aanwezig zijn bij het gesprek dat zij met de leider van de verzetsgroep hadden. Het was verstandig daarover niets te weten. Ze zei tegen hen: ’Word nooit zoals de vijand’. Hannie Schaft was heel fanatiek en sterk, maar Truus en Freddie waren minstens even belangrijk.”

In de feitelijke gang van zaken rond de liquidatie van Fake Krist deed Wilma Geldof een ingreep. In haar boek is niet Truus op straat aanwezig, maar staat Freddie op het punt deze politieman die werkte voor de gehate Duitse Sicherheitsdienst, te doden samen met Hannie. Vlak voor hun neus werd Krist omgelegd door een sluipschutter van een andere verzetsgroep. Geldof voegde Freddie in, niet om Truus te kort te doen, maar voor ’de plotlijn’, zegt ze, ’om de spanning rond Freddie op te bouwen’.

De meiden baalden ervan dat zij rotklussen moesten doen en dat ’de hoge heren’ in het verzet van Bloemendaal sigaren rokend opdrachten verstrekten, bijvoorbeeld om pakjes te bezorgen in Den Haag (op de fiets). „Ze waren ondervoed, reden op slechte fietsen, een pistool op zak. Levensgevaarlijke klussen. In het boek krijgen ze tenminste nog een jas van de hoge heren, maar dat was de werkelijkheid niet. Soms is de werkelijkheid niet geloofwaardig.”

„Freddy heeft de proloog gelezen. Die vond ze geweldig. Het is treurig dat ze het uitkomen van het boek niet meer heeft mogen meemaken. Een week voor haar sterven bezocht ik haar voor het laatst, ze zei dat ze van mij hield. Die kleine frêle vrouw, heel zachtaardig en zo lief.”

Schrijfster Wilma Geldof over ’Het meisje met de vlechtjes’
De schrijfster en de verzetsvrouw
© Foto Rob van Wegen

....................

Gebeurtenissen in WO2 en later

Freddie Oversteegen was 15 toen zij en haar zus Truus, die 17 was, zich bij de verzetsgroep in Haarlem aansloten (de Raad van Verzet). Dat was in 1941. Na hun rekrutering kregen zij schietlessen. Ze voerden ’grove’ taken uit, liquideerden hooggeplaatste nazi’s en verraders.

De jonge vrouwen versierden Duitse soldaten en lokten hen naar een stille plek, waar verzetskameraden het werk afmaakten. Later ontvingen Freddie en Truus zelf een wapen, waarmee zij een onbekend aantal vijanden omlegden. Ook hielpen zij Joden aan onderduikadressen en werden zij uitgeleend aan verzetsgroepen in de omgeving van Haarlem voor risicovolle klussen zoals sabotage.

Freddie was jong, en ze zag er nog jonger uit met vlechtjes in de haren. Op die manier kwamen de meisjes Oversteegen eenvoudig langs controleposten. Ze verkleedden zich ook als man en vrouw. Hoeveel aanslagen de zussen hebben gepleegd, is altijd beantwoord gebleven. ,,Dat vraag je niet, wij zijn frontsoldaten.’’ Mogelijk waren het er twintig. Ze weigerden de kinderen van Seyss-Inquart, de Duitse Rijkscommissaris in Nederland, te gijzelen.

In 1943 ontmoetten zij Hannie Schaft. Hannie en Truus waren erbij toen Fake Krist op straat werd gedood. Hannie werd kort voor de bevrijding gepakt en in de duinen gefusilleerd. Na de oorlog trouwden Freddie en Truus en kregen ze kinderen. In 2014 ontvingen beiden uit handen van premier Rutte het Mobilisatie-Oorlogskruis. Truus stierf in 2016, Freddie in 2018. Hun dood was wereldwijd aanleiding voor publicaties, onder meer in New York Times, The Guardian en Der Spiegel.

Schrijfster Wilma Geldof over ’Het meisje met de vlechtjes’
Truus Oversteegen en Hannie Schaft vlak voor een verzetsdaad

Meer nieuws uit Haarlem

Meest gelezen