Premium

Zaanse opa vecht voor IS-kleinkinderen

Zaanse opa vecht voor IS-kleinkinderen
Zaanse ’IS-opa’ Houssein.
© Wim Egas

De Kinderombudsvrouw dringt aan op het ophalen van Nederlandse IS-kinderen. Dat is Zaanse ’IS-opa’ Houssein uit het hart gegrepen.

Een jaar geleden zag Houssein (57) uit Zaanstad zijn in het islamitische kalifaat geboren kleindochters voor de eerste en tot nu toe enige keer. „Het mooiste moment van mijn leven.” Inmiddels is alle hoop op hun snelle komst naar het veilige Nederland vervlogen.

Lees ook: Rechtbank: haal IS-moeders naar Nederland

Vijf en drie jaar geleden kwamen Mardinya en Zyuneyda ter wereld in Raqqa, toen hét bolwerk van IS. Met hun moeder, Housseins dochter Meryem, leven ze nu al anderhalf jaar in een Koerdisch vluchtelingenkamp. „Het laatste contact was drie maanden geleden. Van lotgenoten in Nederland die ook familie hebben in het kamp hoor ik dat het goed met ze gaat”, zegt Houssein.

Naar omstandigheden dan. „In het kamp is het ontzettend slecht. Er is bijvoorbeeld bijna geen toiletpapier, vul het verder zelf maar in. Er staan vijftig, zestig vrouwen in de rij voor de douche van een paar armzalige straaltjes. Die na nummer vier ermee ophoudt. Volgende keer beter.”

Ziek

Alle kinderen in het kamp zijn ziek, weet Houssein. „Het verschil is dat het ene kind erger ziek is dan het andere. Hun haren worden niet gekamd, dan komen er hele plukken los. Vitaminetekort.” De emoties grijpen hem regelmatig aan tijdens het gesprek in zijn bescheiden rijtjeshuis. „Ik vergeet helemaal een koekje aan te bieden bij de koffie”, beseft hij ineens. Dat koekje komt er niet. Houssein zit met zijn hoofd in Syrië. „Mijn kleindochters creperen terwijl ik een broodje beleg en een kopje thee maak. Als het koud is, draai ik de verwarming verder open, maar wat hebben zij?”

Een nieuwe lichting bewaarders in het kamp maakt het nog zwaarder voor de IS-vluchtelingen. „Ze zijn afkomstig uit Aleppo en Raqqa, waar de Koerden hevig vochten met IS. Dat botvieren ze nu op de vrouwen en kinderen in het kamp. Een moeder die hulp zocht voor haar serieus zieke kind kreeg te horen ’nee hoor, het gaat goed met je kind’. Toen ze aanhield, het zieke kind in haar armen, kreeg ze een harde duw tegen haar borst met de kolf van een vuurwapen.”

Houssein vindt het onverteerbaar dat Nederland nog altijd weigert kinderen van Nederlandse IS-strijders op te halen. „Het zijn Nederlandse staatsburgers, kínderen. Zij kunnen er niets aan doen dat ze daar geboren zijn. En ook niet dat ze, als je het door wilt trekken, verkeerde ouders hebben.” Dat laatste zegt hij dus ook over zijn eigen dochter en haar man, een hoge IS’er die de strijd niet overleefde.

Zaanse opa vecht voor IS-kleinkinderen
Housseins zoon Ilyas.

Meryem kreeg net als Housseins drie andere kinderen een vrije, Nederlandse opvoeding. Het ging mis in Zoetermeer, waar Housseins ex-vrouw neerstreek na de scheiding. Onder invloed van een imam radicaliseerden moeder en dochter. Meryem werd volgens Houssein hardcore IS’er. „Ze reisde in 2013 naar Syrië (haar jihadstrijder achterna, red.). Na nog geen half jaar werd het kalifaat uitgeroepen.”

Met documentairemaker Sinan Can en zijn ploeg reisde Houssein een jaar geleden naar het strijdgebied, op zoek naar zijn dochter en kleinkinderen. Uiteindelijk kreeg hij de kans ze te ontmoeten. „Mijn ex-vrouw zit in hetzelfde kamp. Ik koos er bewust voor haar niet te zien. Voor haar heb ik een of twee vragen. Die stel ik wel als ze achter de tralies zit”, zegt hij afgemeten.

Het was zijn ex die hun zoon Ilyas, hij was nog maar vijftien jaar, meenam naar Syrië. Ongeveer een jaar na het vertrek van Meryem. Vader Houssein werd om de tuin geleid, hij kreeg te horen dat ze nog eens naar zijn geboorteland Marokko zouden reizen. Ilyas werd een getrainde IS-strijder. Hij kwam op zijn zestiende om bij een bombardement op het wapendepot bij Raqqa dat hij moest bewaken.

Keitjes

Tussen de foto’s van zijn overleden ouders en zijn zoon ligt een sieradendoosje. Dat bevat twee Syrische keitjes. Housseins kostbaarheden. „Deze is van de plek waar Ilyas stierf en die van de plek waar hij ligt begraven. Waar precies, is niet te achterhalen. IS wil geen herkenbare graven, geen verheerlijking van overledenen. Die stenen vasthouden geeft me soms troost.”

Zijn dochter en kleindochters zelf halen, zoals een andere Nederlandse vader lukte, is voor de Zaankanter geen optie. „Te duur. De reis, een fikser, beveiliging en waarschijnlijk ook mensensmokkelaars, je praat zo over tienduizend euro.”

Houssein heeft het zwaar. Zijn werk als operator in een Zaanse fabriek kan hij al een half jaar niet doen. „Godzijdank heb ik veel aan ontmoetingen met lotgenoten.”

Strohalm

Strohalm is de actie van Kinderombudsvrouw Margrite Kalverboer, zij dringt er bij minister Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) opnieuw op aan de 145 Nederlandse kinderen in het strijdgebied ’actief op te halen’. Te gevaarlijk, vindt de regering. Ze aan hun lot overlaten is nog gevaarlijker, werpt Kalverboer tegen. De kinderen worden langer blootgesteld aan mogelijke indoctrinatie, kunnen in de kampen radicaliseren en worden gerekruteerd voor de jihad. Verder is er het risico dat ’uitreizigers’ en hun kinderen buiten beeld van de veiligheidsdiensten terugkeren, met alle risico’s van dien. De ombudsvrouw heeft ’binnenkort’ een gesprek met Grapperhaus over deze kwestie, meldt haar woordvoerster.

IS-ouders oppakken en hier berechten is een alternatief, denken Houssein en zijn lotgenoten. Dan komen de kinderen mee naar Nederland en zijn ze veilig. Aanhouden lukt niet omdat Nederland geen toegang heeft tot de kampen, zegt een woordvoerder van het Openbaar Ministerie desgevraagd. Nederland wil deze groep gewoon niet, denkt Houssein. „De Koerden hebben zelfs aangeboden vluchtelingen te begeleiden tot de grens met Turkije. Haal ze allemaal in één keer op in EU-verband.”

Zijn dochter moet boeten, vindt Houssein. Dat ze nu zegt dat ze erin is geluisd, maakt op hem geen indruk. Het op Housseins echtscheiding gooien noemt hij een ’zwakke verdediging’. „Ik hield haar handje vast bij de tandarts, nam vrij om mee te gaan op schoolreisjes. Dierbare herinneringen. Ze is een ideologie gaan aanhangen die de rechten van mensen vertrapt, gruweldaden pleegt. Ze leefde in het centrum daarvan. Ik krijg mijn dochter nooit meer terug. De onschuld is weg.”

’Geen voorrang voor Nederlandse kinderen’

„Nederlandse kinderen in Koerdische kampen hebben geen streepje voor”, zegt directeur Tineke Ceelen van Stichting Vluchteling. De Noordwijkse reist momenteel langs vluchtelingenkampen in Libanon, Jordanië en Irak.

Ze bekommert zich niet speciaal om IS-kinderen. „Mag ik erop wijzen dat hun ouders hiervoor hebben gekozen? Zij creëerden deze puinhoop. Ik vind ook dat die kinderen naar Nederland moeten worden gehaald, maar dat is niet óns pakkie-an.”

Stichting Vluchteling zet zich in voor slachtoffers van oorlogen en crises die er zelf níets aan kunnen doen. Ceelen: „Die buiten hun schuld zonder eten, onderdak en onderwijs zitten.” In Libanon bezoekt ze de Bekaavallei, waar kampen vol Syrische vluchtelingen net als in voorgaande winters zijn ondergelopen of zijn verdwenen onder een dik pak sneeuw. „Wij hebben in Nederland de mond vol van opvang in de regio, dan moeten we wel zorgen voor fatsoenlijke omstandigheden.”

In Jordanië wil Ceelen met geld van de Postcodeloterij mobiele klinieken weer laten rijden. „Ik ben zelf diabetespatiënt en afhankelijk van insuline, ik kan me voorstellen hoe broodnodig dit is.”

Haar laatste reisdoel zijn jezidi-kampen, ook onder gezag van de Koerden. „IS-gezinnen, dus de vrouwen en kinderen, zitten in aparte kampen. IS-strijders zitten gevangen. Er is altijd het risico dat we nog IS’ers tegenkomen in het gebied. Dat zou niet best zijn. We hebben een streng veiligheidsbeleid, er wordt grondig verkend.”

Oorlogsbuit

IS zag jezidi-vrouwen als oorlogsbuit. Ze zijn op grote schaal verkracht en misbruikt als seksslavin. Ceelen: „Ik wil proberen een uitwisseling op gang te brengen van de kennis en kunde van het Panzi-ziekenhuis van Nobelprijswinnaar dokter Mukwege.”

Ceelen is bevriend met de Congolese gynaecoloog, expert in het zowel lichamelijk als geestelijk behandelen van slachtoffers van extreem seksueel geweld. Jezidi-activist Nadia Murad was de andere winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede 2018. Ceelen was vorige maand getuige van de uitreiking in Oslo.

Meer nieuws uit Achtergrond

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.