Premium

Zaanse poolreizigers willen plastic VOC-schip bouwen

1/2
Zaandam

De Zaanse poolreizigers Edwin en Liesbeth ter Velde die vorige week terugkeerden van hun Clean2Antarctica-missie op de Zuidpool willen - liefst in de Zaanstreek - een VOC schip gaan bouwen van afvalplastic.

Met hun uit afvalplastic gebouwde Solar Voyager verbleven ze een maand op Antarctica. Zonder een druppel brandstof te verbruiken, want de plastic auto reed op zonne-energie 650 kilometer over de Zuidpool.

De Ter Veldes willen hun Clean2Antarctica-missie voortzetten met een ’Zero Waste Center’ op het Hembrugterrein en een scheepswerf waar ze uit afvalplastic planken gaan maken waarmee ze een VOC-fluitschip willen bouwen.

De plannen zijn uitgewerkt, maar er zijn nog geen afspraken met overheden of bedrijven. Dat zal volgens de poolreizigers wel nodig zijn. In de Solar Voyager en hun missie op Antarctica hebben ze veel eigen kapitaal gestoken, maar dat gaat nu niet meer lukken. ,,We gaan niet het plastic probleem van anderen oplossen met ons eigen geld’’, zegt Edwin ter Velde. Voor het scheepsbouwproject dat vijf tot tien jaar zal duren, is ongeveer vier ton nodig. Zaanstad wil graag een historische scheepswerf, daar zouden de Ter Veldes bij willen aanhaken met de bouw van een VOC-schip. ,,Vroeger werden die van eiken planken gemaakt, wij willen met mensen gaan stadsjutten (plastic soep begint op je eigen stoep) en het plastic verwerken tot planken waarmee het schip wordt gebouwd.’’

Ze starten met een touwslagerij waarmee je plastic kunt verwerken tot draad waarmee je met kinderen bijvoorbeeld armbandjes kunt maken. ,,Dat enthousiasmeert om mee te doen.’’ Daarna willen ze sloepjes bouwen en als klapstuk een VOC-schip. ,,Die werden vroeger ook in Zaanstad gebouwd dus het zou mooi zijn als we dat hier op een werf kunnen doen. Uiteindelijk willen we ook met het schip gaan varen om mensen bewust te maken wat je met plastic afval kunt doen.’’

Zaanse Schans op de Zuidpool??

Zag Liesbeth ter Velde daar de contouren van de Zaanse Schans opdoemen op de hagelwitte poolvlakte? Edwin hoorde stemmen en lopende mensen. Maar ze waren hier toch helemaal alleen...?

Hallucineren op de Zuidpool, het schijnt vaker te gebeuren. Liesbeth hoorde een keer de fanfare... ,,Er zijn meer mensen die vreemde dingen horen of zien op de Zuidpool. Ook in het Union Glacier Camp (basiskamp op Antarctica, red.) hoorden we dat soort verhalen.’’

Extreem weer

Totaal verlaten zwierven ze met hun zonnewagen over de poolvlakte. Maar het weer zat tegen waardoor ze hun eindpunt, het Amundsen Scott Zuidpoolstation, niet haalden. ,,De omstandigheden waren extreem. De afgelopen 23 jaar hadden ze dit soort weer niet gehad met mist en sneeuw waardoor wij niet konden rijden en de zonnepanelen gebruiken. Antarctica is het droogste continent, maar we hebben een luchtvochtigheid van 90 procent gemeten. We hebben maar vier dagen blauwe lucht gezien in een maand tijd.’’

Bij een staalblauwe hemel, zoals ’s zomers doorgaans gebruikelijk is op Antarctica waren ze fluitend heen en weer gereden. ,,De wagen presteerde boven verwachting. We verbruikten door de mulle sneeuw veel meer energie met de elektromotoren, maar de panelen leverden 50 procent meer op dan verwacht.’’

De zonnewagen rijdt langzaam, gemiddeld 5 kilometer per uur en een keer 8 kilometer. ,, Op de dag dat we naar de 82ste breedtegraad reden, hebben we 100 kilometer afgelegd. Als het steeds dat weer was geweest, hadden we probleemloos in 10 dagen naar de pool kunnen rijden.’’

Rotonde

Complete ’white outs’ waarbij je het verschil niet meer zag tussen de horizon en de lucht maakten het rijden moeilijk. ,,Je had het gevoel dat je op een rotonde reed en de afslag steeds miste. Je durfde niet meer op je gps te vertrouwen. We reden soms door een muur van wolken en je zag geen hand voor ogen. Alsof je op een wit A4’tje keek, zo zag het er buiten uit. We reden eens 500 meter alleen op de gps naar de begeleidende Arctic truck en die zagen we pas toen we op 10 meter afstand waren.’’

Doordat ze niet continu konden rijden, hoefden ze ook niet in het 24-uurs slaap-waakritme van solozeilers te leven zoals ze hadden aangeleerd. ,,We konden af en toe rustig slapen, al was dat in een krappe ruimte. Nee, het was geen relatietest’’, zegt Edwin lachend. ,,Ik ken Liesbeth al vanaf mijn twaalfde.’’

Overleven

Bij terugkeer ontdekten ze dat ze geen dag/nacht-ritme meer hadden. ,,Liesbeth: ,,Het was daar 24 uur per dag licht. Hier was het opeens vier uur ’s nachts terwijl wij geen idee hadden hoe laat het was.’’ Een maand overleven op de pool met droogvoer. Op een gegeven moment hadden ze wel genoeg van de gevriesdroogde happen die ze oplosten in door de zonneboiler opgewarmd water. Dus gingen er kilo’s af... De zonneboiler van de Solar Voyager wekte interesse bij de mensen in het basiskamp. ,,Zij stoken nog boilers warm met brandstof, maar bij ons zagen ze dat het ook anders en schoner kan.’’

Ook de zonnewagen zelf - inmiddels in een zeecontainer onderweg naar Nederland - vonden de vaste poolbewoners interessant. Jaarlijks inspecteren ze met grondradar een gebied met kloven en ijsbruggen. Dat zou ook met een zonnewagen kunnen. De Solar Voyager had tijdens de expeditie geen kuren, maar een begeleidende Arctic truck die is gebouwd voor de extreme omstandigheden had een paar maal een kokende motor. Een versnellingsbak (voor lage gearing) draaide in de soep vanwege het langdurig rijden door mulle sneeuw. ,,Wij hebben laten zien dat je zonder brandstof over de pool kunt rijden. Terwijl ze daar rijden met wagens die 5 op 1 rijden en een vat olie kost er vierduizend dollar. Binnenkort gaan we praten met verschillende poolinstituten over mogelijkheden om dit soort auto’s te bouwen voor op de pool.’’

Zero Waste Center helpt bij omslag bedrijven

Met alles wat ze hebben geleerd van hun Clean2Antarctica-missie willen Liesbeth en Edwin Ter Velde een Zero Waste Center op het Hembrugterrein beginnen. Bedrijven en overheden worden er geholpen met de omslag naar circulaire economie.

Terug van Antarctica bruisen Edwin en Liesbeth ter Velde alweer van de plannen. Ze willen een theatervoorstelling over hun poolexpeditie, een roadshow met de Solar Voyager die het verhaal verspreidt over de omslag naar een circulaire economie met liefst een vaste expositieruimte rond het voertuig.

Symposium

In maart komt er een symposium in het Scheepvaartmuseum over hun avontuur en hoe we kunnen omschakelen naar een economie waarbij afval beter wordt hergebruikt.

In het Zero Waste Center willen ze bedrijven en overheden helpen anders om te gaan met afval dat wordt geproduceerd. ,,We willen geen verlenging van de afvalverwerking zijn, maar projecten starten die tot de verbeelding spreken zodat steeds meer mensen en bedrijven aanhaken. We willen innovatieve oplossingen maken, geen leuk adviesje, maar creatief ’hands on’ echt dingen veranderen en aanpakken. Net zoals we hebben gedaan met Clean2Antarctica. We hebben laten zien dat je een auto van plastic kunt bouwen waarmee je op de Zuidpool kunt rijden met zonnepanelen. Dat was iets wat mensen niet wilden geloven. Zo willen we met allerlei bedrijven kleine expedities maken bij hun transformatie naar circulair ondernemen.’’

Werf

Een andere stap is de bouw van een werf waar uit afvalplastic planken worden gemaakt waarmee ze een VOC-fluitschip gaan bouwen. ,,Mensen moeten zelf plastic jutten in de regio en helpen meebouwen aan het schip. Dat kan ook een mooi leerproject worden voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, denk aan zoiets als de Bataviawerf.’’ Al die plannen zijn volgens hen concreet genoeg, maar er zal wel geld voor moeten komen. ,,Het liefst willen we dit lokaal beginnen. Beginnen bij onszelf en mensen er van overtuigen dat creëren gelukkiger maakt dan consumeren.’’

Meer nieuws uit Zaanstreek

Meest gelezen