Lot Joods gezin verteld op toneel

Lot Joods gezin verteld op toneel
Een opvoering van ’Ik huil mijn vaders tranen’ in de Willibrorduskerk in Heiloo.
© Foto Peter Bijkerk
Heiloo

Het tragische verhaal van de Joodse onderduikfamilie Bonnewit uit Heiloo staat model voor het toneelstuk ’Foto’s die vervagen’ van de Heiloose schrijfster Martine Faber. De auteur van ’Ik huil mijn vaders tranen’ regisseert het stuk zelf. Het wordt in april en mei opgevoerd in Heiloo.

De verwerking van de oorlog staat in beide stukken centraal. Faber: „Ik merkte zelf dat ik rond de dodenherdenking op 4 mei steeds emotioneler word, ik zit soms een tijdje te huilen. Dat had ik vroeger niet. Dat is ontstaan nadat mijn vader overleden is. Hij is in de oorlog naar een werkkamp in Duitsland gestuurd. Hij was altijd erg stil rond 4 mei en heeft nooit over zijn periode in Duitsland willen praten. Daarom dacht ik, het lijkt wel, of ik mijn vaders tranen huil.’’

Faber schreef het toneelstuk met die titel voor Stichting Engagement in Haarlem, waar ze toen woonde. „Het gaat over twee vrouwen van de naoorlogse generatie, zoals ik. Van een van hen is de vader naar een werkkamp in Duitsland gestuurd. De andere vader was fout in de oorlog. Ik heb het stuk geschreven in afwisselende monologen. We hebben het door het hele land gespeeld, jaar in, jaar uit. Er bleef maar vraag naar. Maar in Heiloo, waar ik ben opgegroeid en inmiddels weer ben gaan wonen, was het nog niet geweest.”

Plannen in die richting werden echter verstoord, omdat een van de actrices ernstig ziek werd. Zij is uiteindelijk overleden. „Engagement voelde er niet voor om het toneelstuk opnieuw te laten instuderen en vroeg me, waarom ga je het niet zelf doen? ’’

Faber nam de regie over en kwam met het stuk in Heiloo. „We hebben eind april gespeeld, de stoelen waren niet aan te slepen. De gesprekken die we hebben na het stuk zijn vaak heel indrukwekkend. Mensen delen hun ervaringen, hebben zelf bijvoorbeeld ook onderduikers in huis gehad of zijn op een andere manier betrokken geweest. Ik dacht toen bij mezelf, als dit zo goed valt, kan ik misschien nog een stuk schrijven over dit thema. Ik wilde graag een onderwerp dat echt met Heiloo te maken heeft. Via de Stolpersteine van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig kwam ik bij het verhaal van de Joodse familie Bonnewit. Dat liet me niet meer los.”

Onderduiken

De familie Bonnewit was een Amsterdams gezin. „De vader was zeer actief in de Joodse gemeenschap, ook tijdens de oorlog. Omdat hij een bekende Jood was, werd het uiteindelijk te gevaarlijk en moest het gezin onderduiken. Vanwege de veiligheid werd het gezin gesplitst. De kinderen gingen naar een adres in Amsterdam, dat nog steeds niet bekend is. De ouders gingen naar Heiloo, waar ze vier verschillende adressen hadden en uiteindelijk terecht zijn gekomen op de Spoorlaan, waar ze tot het eind van de oorlog zijn gebleven en tot hun overlijden hebben gewoond. De kinderen echter zijn verraden en omgebracht in Sobibor in 1943.”

„Ik heb me afgevraagd, hoe kun je na zoiets verschrikkelijks verder leven? Om me dat voor te stellen, probeer ik in hun hoofden te gaan zitten, al lukt dat natuurlijk nooit helemaal. Het stuk is overigens fictie, want ik heb de familie Bonnewit nooit gekend. Daarom heb ik in het stuk andere namen gebruikt. Zo heet Eva Bonnewit in het stuk Esther Waterman en de kinderen heten niet Nico en Lodewijk, maar Nathan en Bennie.”

’Foto’s die vervagen’ speelt 25 jaar na de oorlog. „Het werkt toe naar een ontmoeting tussen mevrouw Waterman en de ’onderduikmoeder’, die de kinderen voordat ze werden verraden liefdevol verzorgd heeft. Het is heftig, maar mooi.”

Na afloop is er gelegenheid voor een nagesprek, waaraan ook de actrices Anneke Keijsper en Marianne Rutgers deelnemen.

’Foto’s die vervagen’ wordt in ieder geval opgevoerd bij de Historische Vereniging Heiloo op 27 en 28 april en op 3 en 4 mei. Informatie over de kaartverkoop te zijner tijd via www.hvheiloo.nl.

Meer nieuws uit Alkmaar

Keuze van de redactie

Lees hier de digitale editie



Volg ons