Bewegend Verleden in de bioscoop: historische films Alkmaar en omgeving tussen 1920 en 1970

1/2
Alkmaar

Bewegend Verleden, de rubriek met historische films op de site van Alkmaarsche Courant, komt naar de bioscoop. Met tientallen unieke historische films op groot scherm. En met een echte pianist in de zaal om de films zonder geluid te begeleiden met de juiste toon.

De voorstelling is met plezier voor u samengesteld en is te zien in het Filmhuis Alkmaar op zondag 7 oktober 2018 tussen 16 en 18 uur. Allerlei fragmenten zullen worden vertoond.

Van de hak op de tak van Alkmaar naar Bergen naar Callantsoog en Texel, voornamelijk in zwart-wit, zonder geluid, soms wat onscherp en overbelicht.

Maar al die zogenoemde ‘gebreken’ mogen de pret zeker niet drukken. Wat is het vaak een openbaring om die vervlogen tijden terug te zien.

Autobussen die voorbij rijden, schepen in het kanaal, trams in de polder en fietsen door de binnenstad, militairen die voetballen, kinderen op de schaats en crossmotoren door de duinen. Allemaal gemaakt tussen 1920 en 1970.

Bewegend Verleden in de bioscoop: historische films Alkmaar en omgeving tussen 1920 en 1970
Crossende motoren in Callantsoog.

De fragmenten duren per stuk hooguit drie minuten maar na afloop zit u vast te (glim)lachen of met een iets te dikke keel.

Abonnees kunnen kaarten met korting winnen (schrijf u hier in).

De films worden ingeleid en voorzien van deskundig commentaar, maar bovenal ook begeleid door ‘levende pianomuziek’. U zult merken dat dit een heerlijke combinatie is.

Pianist Jan van der Schaaf, geboren in 1941 te Castricum (en daar nog immer woonachtig), zat decennia gedreven in het onderwijs maar kent als echte passie de muziek.

Bewegend Verleden in de bioscoop: historische films Alkmaar en omgeving tussen 1920 en 1970
Pianist Jan van der Schaaf (links) en conservator beeldcollecties Jesse van Dijl hebben voorpret.
© Foto jjfoto.nl/Jan Jong

De filmpjes komen uit het Regionaal Archief Alkmaar dat in de loop der jaren een kleine maar interessante collectie historische films wist aan te leggen. De voornamelijk dubbel 8-, Super 8- en 16mm-filmpjes zijn overgedragen door verschillende gemeenten of aangekocht door het archief via bijvoorbeeld ebay.

Het overgrote, en vaak ook meest aansprekende deel van de verzameling films is echter aangeboden en geschonken door particulieren. Doorgaans afkomstig uit familiebezit, bijvoorbeeld opgeborgen in een doosje dat al weer jaren op zolder lag.

Bewegend Verleden in de bioscoop: historische films Alkmaar en omgeving tussen 1920 en 1970
Praalwagens rijden door de stad, 1938.

Wat moet er na al die jaren mee gebeuren? Weggooien is tenslotte zonde.

Het archief zorgt dan wellicht voor een mooi tweede leven voor dit materiaal. Kleine pareltjes van schenkingen zijn op deze wijze binnengekomen en tot cultureel erfgoed bestempeld.

De films worden eenmaal binnengekomen in het archief schoongemaakt, waar nodig gerestaureerd, opgeborgen in een speciaal depot en, wanneer daar de middelen voor zijn, gedigitaliseerd.

Bewegend Verleden in de bioscoop: historische films Alkmaar en omgeving tussen 1920 en 1970
Openluchtmis, ergens in Noord-Holland.

Hierdoor wordt het mogelijk ze op een moderne wijze te bekijken zonder allerlei ingewikkeld gedoe met bijvoorbeeld halfkapotte projectortjes uit de jaren ’70 van de vorige eeuw.

Wanneer de schenkers het materiaal bij het archief achterlaten, doen ze dat vrijwel altijd met de opdracht ’er iets leuks mee te doen’ voor het publiek.

Dat resulteerde twee jaar geleden in een samenwerking tussen het Archief en de Alkmaarsche Courant. Maandelijks werd op de site van de krant onder de noemer Bewegend Verleden een historisch filmpje geplaatst, met tekst en uitleg.

23 Filmpjes staan nu op de site. Woensdag wordt er weer een geplaatst. Een heel oud amateurfilmpje dit keer, over een vakantiereis naar Texel.

De meest bekeken aflevering is ‘Bello, IJsbeer en spoorlopers’, over trammetje Bello die in de strenge winter van 1940 langs het Noordhollandsch Kanaal rijdt, met de beroemde ijsbreker IJsbeer die voorbij tuft.

Bewegend Verleden in de bioscoop: historische films Alkmaar en omgeving tussen 1920 en 1970
IJsbreker actief op het kanaal.

Een goede tweede plek is er voor ‘Een dagje uit met de Alkmaar Packet’, een amateurfilm uit ongeveer 1939 van een familie die met bootdienst een tocht maakt. Het filmpje riep bij bezoekers van de site veel herinneringen op.

De top vijf wordt aangevuld met ‘Restauratie Grote Kerk Alkmaar, 1924’ waarbij een cameraman met gevaar voor eigen leven heel hoog op de steigers rond de kerk staat, ‘Amerikaanse presidentskandidaat bezoekt Alkmaar’ waarin het bezoek van de beroemde Thomas Deway in 1949 te zien is aan de kaasmarkt en ‘Zwieren over Oudegracht van Alkmaar, 1939’ waarin de grachten in de bijzonder strenge winter waren dichtgevroren.

Bewegend Verleden in de bioscoop: historische films Alkmaar en omgeving tussen 1920 en 1970
Sierlijk zwierend schaatsers op de Oude Gracht in Alkmaar.

Bezoekers laten veel reacties achter. ‘Wat leuk! Ik denk dat mijn vader daar bij was!’, schrijft iemand onder de aflevering ‘Defilé van Nederlandse militairen in Alkmaar,1939’. Oud-werknemers herkennen allemaal oud-collega’s (‘dhr. De Boer!’) in de aflevering ‘Open dag van Gasbedrijf Alkmaar, 1976’.

En bij de aflevering ‘Winter 1963, Alkmaar’, over de gesprongen waterleiding en ijslaag op de straat, herinnert iemand zich (‘We woonden op nummer 11’) dat haar broer toen ook hielp het water van de straat te vegen. Net als de mannen in het filmpje.

Bewegend Verleden in de bioscoop: historische films Alkmaar en omgeving tussen 1920 en 1970

Meer nieuws uit Alkmaar

Keuze van de redactie

Lees hier de digitale editie



Volg ons