’Regio was gevoelig voor ketterij’

De Abdij van Egmond omstreeks 1572.

De Abdij van Egmond omstreeks 1572.

Henk-Jan den Ouden
Alkmaar

Ketters, heksen, martelaars. Wat bewoog hen in vroeger tijden en komen ze nog steeds voor? De stichting Religiegeschiedenis Noord-Kennemerland wil hun verhalen gaan vertellen in een groot project over mens en religie in deze regio.

De georganiseerde religie, via kerken, mag dan moeilijke tijden doormaken, religie is meer dan dat, stellen Annego Hogebrink en Jurjen Vis van de stichting. ,,We lopen aan tegen gigantische veranderingen in de samenleving’’, zegt Hogebrink. ,,Er heeft een vervreemding plaatsgevonden, mensen weten hun morele kompas niet meer te vinden. De religie is verkruimeld. Maar door verhalen te vertellen, kun je mensen meer interesseren voor het verleden dan met feiten en data die ze vaak allang weer vergeten zijn. In deze tijd zie je veel romans aan de hand van historische personen. Verhalen over geweld en liefde.’’

,,Het woord ’religie’ betekent overigens ’verbinding’. Met jezelf, met de natuur, met God weet wat. Daar hebben mensen kennelijk behoefte aan. Het kan meer zijn dan een geloof.’’ In het project worden verhalen verteld aan de hand van thema’s. ,,Over bijvoorbeeld bloedwonden en heksen’’, zegt Hogebrink. ,,Om te leren: hoe deden mensen het toen? Hoe gingen ze om met verschijnselen waar ze zich geen raad mee wisten, met het goddelijke? Hoe verliep hun dagelijks geploeter, welke zin gaven ze aan hun leven? De kerken geven het traditionele antwoord, maar er zijn ook andere antwoorden. Daar zoeken mensen naar.’’

Joden

Het verhaal vertellen in deze regio is niet moeilijk. Noord-Kennemerland heeft aan de basis gestaan van veel religieuze gebeurtenissen, vertelt Vis. ,,De abdij van Egmond was de plek waar de Hollandse graven hun religieus centrum hadden. De reformatie, joden... Het is bijzonder dat er in deze regio heel veel dingen voor het eerst gebeurd zijn. Ketterij, opstand, tegenspraak. Deze regio is altijd heel gevoelig geweest voor ketterij. Een van de eerste ketters kwam hier vandaan, de inquisitie was hier zeer actief.’’

,,Het heidendom was onuitroeibaar’’, zegt Vis. ,,Er is hier een namenlijstje uit 1116 gevonden met daarop nog volop heidense namen als Saxnot en Heilwijf. Heiligelo, het huidige Heiloo, Velsen en Hargen waren bekende plaatsen waar heidenen woonden. In de regio was men kennelijk tolerant daarin. Alkmaar was ook de eerste stad in de Nederlanden die joden tot de gemeenschap toeliet, in 1604.’’

Mogelijke thema’s zijn ook: vrouw en religie, samenleven op hofjes, het leven in kloosters. ,,Of misschien de beeldenstorm, of Jan Pieterszoon Coen’’, zegt Hogebrink. ,,We zijn nu nog bezig met de geschiedenis. Mensen willen straatnamen veranderd hebben omdat hij mensen heeft onderdrukt. Zoiets moet je niet wegmoffelen. Je leert ook van geschiedenis.’’

De stichting is nu bezig met het verkrijgen van draagvlak en met fondsenwerving. Doel is dat de vertellingen in 2022 gereed zijn, voor het publiek, maar ook voor het onderwijs en overheidsinstellingen. 2022, dat is de 450e verjaardag van de Hollandse opstand tegen Spanje. ,,Dan willen we gaan pieken.’’

Wie geïnteresseerd is kan contact opnemen met de Stichting Religiegeschiedenis via info@stichtingreligiegeschiedenis.nl.

Meer nieuws uit Alkmaar

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.