Beelddenken: van kip en koe naar hondenspeeltje en ballenbak

Kyrie Stuij

Waar veel mensen bij het woord ’boom’ de letters van het woord voor zich zien, zijn er ook mensen die in gedachten juist een plaatje van een boom zien. Een deel van die laatste groep is ‘beelddenker’. Dat is geen stoornis en het betekent ook niet dat iemand minder intelligent is.

,,Nee, beelddenken is een leerwijze. Het is een methode van informatieverwerking die afwijkt van hoe ons huidige schoolsysteem ons leert denken’’, vertelt Caroline Wiebenga, coach voor jonge en volwassen beelddenkers. Wiebenga, met een praktijk (De Beelddenker) in Noordwijk, is regelmatig op basisscholen, waar ze beelddenkers handvatten biedt om informatie te verwerken zodat het in hun denksysteem past.

Taalgericht

Volgens Wiebenga zijn beelddenkers absoluut niet in de minderheid. ,,Wereldwijd wordt geschat dat de verdeling fifty-fifty is. De helft van de bevolking denkt in taal, de andere helft in beeld. Daar zitten gradaties in. Het is best mogelijk dat iemand in beeld denkt, maar ook goed in taal is. Er zijn ook mensen die voornamelijk in beeld denken. Dat zorgt er soms voor dat iemand kan vastlopen op school, omdat het westerse onderwijs erg taalgericht is.’’

Het aantal Nederlandse kinderen dat door hun beelddenken moeite heeft met bepaalde onderdelen van het onderwijs wordt geschat op 5 procent. Het verschilt per school hoe er met beelddenkers wordt omgegaan.

Onderzoek

,,Sommige scholen vinden dat beelddenken onvoldoende wetenschappelijk onderbouwd is, maar dat klopt niet helemaal. Er is veel wetenschappelijk onderzoek naar gedaan, maar het is geen stoornis, waardoor scholen er geen vergoeding voor krijgen.’’

Koe

Maar wat is dat nou eigenlijk, dat beelddenken? Wiebenga illustreert het met een voorbeeld. ,,Stel, een juf vertelt haar klas over een koe. De beelddenker heeft een levendige fantasie en ziet in gedachten letterlijk een koe, die hij vervolgens associeert met een hamburger en dan denkt aan de ballenbak bij McDonalds. Dan vertelt de juf over een kip. De beelddenker ziet in gedachten het dier, dan het speeltje van de hond en daarna een strand, omdat de hond daar graag rent. Als de juf vervolgens vertelt dat het over boerderijdieren gaat, raakt de beelddenker in de war. Die heeft al die voorbeelden inmiddels gekoppeld aan allerlei associaties.’’

Vindingrijk

Om te onderzoeken of iemand een beelddenker is wordt er gebruik gemaakt van het Wereldspel, een onderzoeksinstrument ontwikkeld in de jaren vijftig door pedagoog Nel Ojeman. Het spel laat zien op welke wijze een kind informatie verwerkt en dus in taal of beelden denkt.

Beelddenkers hebben vaak een levendige fantasie, kunnen snel verbanden leggen en komen met vindingrijke oplossingen. Het komt voor dat ze moeite hebben met spreken, zoals binnensmonds praten of het door elkaar halen van woorden. Ook kunnen rekenen en spelling lastig zijn, terwijl beelddenkers wel goed wiskundige theorieën begrijpen.

Context

Om beelddenkers goed mee te laten komen op school, is het volgens Wiebenga niet per se nodig om het lesmateriaal aan te passen. ,,Als leerkracht is het vooral belangrijk om bewust te zijn van het grote verschil in hoe kinderen informatie verwerken. In het geval van de boerderijdieren is het voor beelddenkers handig om eerst een kader te schetsen: ’We gaan het nu hebben over boerderijdieren’, dan is er context en is het makkelijker om de daaropvolgende informatie te onthouden.’’

Meer nieuws uit Alkmaar

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.