Jan Verkade: van ’koekjeszoon’ tot schildermonnik

Jan Verkade: van ’koekjeszoon’ tot schildermonnik
Pater Jan Verkade in habijt.

Jan Verkade (1868-1946) is de zoon van Ericus Verkade. De grondlegger van de koekfabriek, die al een dochter uit zijn eerste huwelijk heeft, krijgt met zijn tweede echtgenote Eduarda Koning zeven kinderen.

Jans tweelingbroer Ericus en broers Arnold en Anton zetten het familiebedrijf voort, broer Eduard wordt toneelspeler en zus Anna trouwt met schilder Jan Voerman senior. Hun zoon Jan junior schilderde voor de Verkade-albums.

Vooral aan moeders kant van de familie laat het artistieke talent zich gelden, met schilders Arnold en Edzard Koning.

Jan, die later ook les krijgt van zwager Voerman, wil schilderen. Na een aantal jaren studie in Nederland vertrekt hij in 1891 naar Parijs en komt in contact met schilders zoals Paul Gauguin en Paul Sérusier. Deze schildersgroep zou bekend worden als Les Nabis (de profeten). Hun werk is een reactie op het vluchtige van het impressionisme en kenmerkt zich door duidelijke, omlijnde vlakken. Zij zoeken hun onderwerpen in de traditionele gemeenschappen van Frankrijk.

Religie is belangrijk voor Verkade. Het autonome kunstenaarschap is voor hem niet voldoende, hij streeft naar geestelijke vervulling. Grote kunst kan alleen ontstaan als je een sterke geestelijke overtuiging hebt, vindt hij. Verkade gaat in 1893 naar een Benedictijner klooster in het Duitse Beuron. Hij wordt naar kerken en kloosters in Europa gezonden om muurschilderingen te maken. De schilderende monnik wordt in 1902 pater en zijn naam verandert in Dom Willibrord. In 1904 wil hij loskomen van de strakke schilderregels van het klooster en grijpt terug op de stijl van Les Nabis. Vijf jaar later maakt hij een fresco in een klooster in Jeruzalem. Dat loopt op een teleurstelling uit: men is niet tevreden over zijn werk en de witkalk gaat eroverheen. Terug in Europa merkt Verkade dat zijn stijl niet aansluit op het in zwang geraakte expressionisme. Hij schildert nog tot 1927, maar het lukt hem niet meer om op het niveau van zijn Franse periode – beschouwd als zijn beste periode – te komen. Hij wijdt zijn tijd vooral aan schrijven. In 1919 verschijnt ’Van ongebondenheid tot heilige banden’, het eerste deel van zijn memoires. In 1946 overlijdt Dom Willibrord in het klooster van Beuron.

Verkade geldt als een belangrijke brug tussen de Franse avant-garde en de Nederlandse kunstenaars.

Lees ook: ’Snoepjes’ Jan Verkade komen depot Zaans Museum uit

Meer nieuws uit Zaanstreek

Keuze van de redactie

Lees hier de digitale editie



Volg ons