De verzwegen waarheid achter ’t Gat van Wormer

Boer Willem Dokter bij het geheimzinnige gat op zijn weiland, augustus 1975.
© archief
Opgravingen rond het Gat van Wormer door de Explosieven Opruimings Dienst, september 1959.
© archief
1/2
Wormer

,,Ik denk deze weken steeds aan het Gat van Wormer’’, zegt gepensioneerd bodemkundige Louis Dekker. Lang geleden verbaasde het Gat van Wormer velen, zelfs van over de hele wereld. Louis Dekker deed er onderzoek naar en achterhaalde de waarheid.

Bijna zestig jaar geleden werd Wormer opgeschrikt door een geheimzinnig verschijnsel. Op 17 september 1959 ontdekte veehouder Teun Jongert een groot diep gat in zijn weiland. Vijfhoekig, loodrecht, met gladde wanden. Wat kon dat zijn?!

Het vreemde was dat die nacht de echtgenote van burgemeester Loggers wakker was geworden door een sterk fluitend geluid en een lichtflits. En dus liet de burgemeester het er niet bij zitten; deze zaak moest worden onderzocht.

‘Meteoor, raket of kunstmaan? Experts weten geen raad met het geheimzinnige gat’, kopte dagblad De Zaanlander. En niet alleen uit Hilversum, maar uit heel Europa en zelfs uit Amerika kwamen cameraploegen kijken.

Onder leiding van kapitein J. J. Blommaart sloeg de Explosieven Opruimings Dienst aan het graven. De kapitein dacht aan een Russische raket of de trap van een Spoetnik - het waren de dagen van de Koude Oorlog. Op 28 meter diepte stuitte men op ’iets hards’. Toch werd de operatie op last van hogerhand afgeblazen. Het raadsel bleef onopgelost.

Bijna zestien jaar later, op 19 augustus 1975, herhaalde de geschiedenis zich. Weer was er opeens een mysterieus gat, nu op land van veehouder Willem Dokter.

Kapitein Blommaart, inmiddels gepromoveerd tot majoor, dacht weer aan een inslag. Maar ook kwam de Rijks Geologische Dienst onderzoek doen. Tijdens een lezing in Wormer onthulde Prof. F. van Rummelen zijn conclusies: de gaten hadden te maken met kleiwinning in vroeger eeuwen.

Allemaal onzin, zegt Louis Dekker, bodemkundige met als specialisme veen. Hij weet al sinds 1975 hoe het echt zit, toen ook hij het land van boer Dokter bezocht.

,,Ik heb toen nog een fles VSOP van de burgemeester gekregen’’, herinnert hij zich, maar verder kreeg zijn verhaal weinig belangstelling. Professor Van Rummelen liet hem weten dat er helaas geen tijd meer was om zijn lezing nog aan te passen.

Pas veel later heeft Dekker in een wetenschappelijk artikel beschreven hoe het zit: de Gaten van Wormer hebben alles te maken met turfwinning uit vroeger tijd. Wanneer boeren veen uit hun land haalden om tot turf te drogen, bleven er grote gaten achter. Later groeiden die weer dicht met zeggeveen, een veel minder compact soort veen, dat voor het grootste deel uit water bestaat.

,,Het Gat van Willem Dokter lag in zo’n petgat, dat heb ik ter plaatse gezien’’, zegt Dekker. Hetzelfde geldt voor nog een derde Gat van Wormer, dat hij later ook eens heeft bezocht.

De bodemkundige twijfelt er niet aan of de gaten vielen door de droogte. Zowel in 1959 als in 1975 viel er uitzonderlijk weinig regen. En als zeggeveen uitdroogt, blijft er haast niets over. ,,In de diepte ontstaan een grote scheur, die ten slotte helemaal open trekt.’’

Niks geheimzinnigs dus. Het is gewoon wachten op het volgende Gat van Wormer. Het is er precies het weer voor.

Meer nieuws uit Zaanstreek

Meest gelezen