Opkomst en ondergang van tuindersbedrijf in Twiske

Het kassencomplex van de firma J. Vrijbloed in de Twiskepolder, circa 1953.

Het kassencomplex van de firma J. Vrijbloed in de Twiskepolder, circa 1953.© Foto’s Oudheidkundige Vereniging Landsmeer

Annette Snaas
Landsmeer

,,Een zwarte bladzijde.’’ Zo kijkt Wim Vrijbloed (82) uit Landsmeer terug op het einde van het eens bloeiende tuindersbedrijf in de Twiskepolder.

Jarenlang stonden de kassen van de firma Vrijbloed in Den Ilp in de Twiskepolder, ter hoogte van café De Drie Zwanen in Den Ilp. Het is nu nauwelijks voorstelbaar dat op de plek waar nu een recreatiegebied is, met stranden en bosschages, ooit een keurig verkaveld stuk polder lag vol landbouwgrond.

Een foto van de glaskassen dook onlangs op Facebook op na een zoektocht van de Oudheidkundige Vereniging Landsmeer naar beeldmateriaal van het bedrijf. Een mooie aanleiding om op zoek te gaan naar een voormalige eigenaar.

,,We zijn in 1952 met zijn vieren in de Twiskepolder gestart’’, zegt Wim Vrijbloed. Zijn vader Jan, zijn broers Piet en Jan en hijzelf vormden de Firma Vrijbloed. Wim was toen 17 jaar.

Huizenbouw

,,We verlieten een tuinderij in de Sloterpolder in Amsterdam. Alle tuinders moesten daar weg voor de huizenbouw. Wij mochten als enige tuinder starten in de Twiskepolder. Het werd een proefbedrijf genoemd, maar dat was het niet. We waren pioniers. We draaiden volledig op eigen benen.’’

De Twiske was ooit een veenrivier. Zij stroomde door drassig veengebied dat vol geulen en plassen zat als gevolg van de winning van turf voor brandstof. In de dertiger jaren werd in het kader van de werkloosheidsbestrijding naar geschikte projecten gezocht. Een ervan was het inpolderen van het gebied langs de Twiske.

In 1941 werd met de aanleg van de ringdijk begonnen. Alleen het zuidelijk deel werd ontgonnen. Er ontstond een aaneengesloten gebied met kaarsrechte kavels en slootjes. Het noordelijk deel verwilderde en werd in de volksmond de rimboe genoemd.

Gras

De grond in de polder was van de Staat. Jan Vrijbloed senior pachtte de grond en zette er kassen op. De Vrijbloeds gingen wonen in Den Ilp. Op andere kavels werd gras geteeld, waarop ’s zomers vee van tientallen boeren graasde.

De firma begon met lage kassen - platglas - waarin andijvie, spinazie en wortelen werden gekweekt. De oogst ging naar de Amsterdamse veiling. Later kwamen er hoge kassen, waarin komkommers en tomaten werden gekweekt. De broers Piet, Jan en Wim trouwden en ook hun vrouwen hielpen mee in het bedrijf.

Na 1964 kwam de klad erin. Een sterke verzilting van grond en grondwater leidde tot verslechtering van de oogst. Dat gebeurde na de start van de zandwinning door Rijkswaterstaat in het noordelijk deel van de Twiskepolder. Rijkswaterstaat gebruikte het zand uit de polder voor de aanleg van de Coentunnelweg, de A10. Daardoor ontstond een diepe plas in het centrum van de polder, tegenwoordig de Stootersplas.

Volgens de firma Vrijbloed lag de oorzaak van de stijging van het zoutgehalte in het grondwerk van Rijkswaterstaat. ,,Maar Rijkswaterstaat heeft dat altijd ontkend’’, zegt Vrijbloed.

,,Er wilde niets meer groeien. In 1971 hebben we het bedrijf moeten sluiten.’’ In 1972 stelde het Instituut voor Cultuurtechniek en Waterhuishouding in Wageningen onderzoek in. Dit gebeurde op verzoek van Rijkswaterstaat, het arrondissement Alkmaar en de firma Vrijbloed. De conclusie was dat de verzilting niet kon zijn veroorzaakt door de activiteiten van Rijswaterstaat. De verklaring moest worden gezocht in de vanouds te zoute omgeving.

,,Een zwarte bladzij is het als je op deze manier je bedrijf kwijtraakt’’, zegt de voormalige Ilper die twintig jaar geleden naar Landsmeer verhuisde.

Den Haag

,,Na enkele jaren kwam de toenmalige burgemeester Klaas Kerkhoven langs om te praten over de vervallen kassen in de Twiskepolder. Hij is toen naar Den Haag gegaan. Hij heeft ervoor gezorgd dat we van het ministerie van CRM een vergoeding kregen.’’

,,Vijf jaar heeft het bedrijf leeg gestaan. In 1976 zijn de kassen gesloopt. En daarmee was het boek gesloten. Het Twiske werd een recreatiegebied. ’’

De sporen van de firma Vrijbloed in het Twiske zijn niet helemaal uitgewist. Het klinkerweggetje naar het bedrijf ligt er nog.

Meer nieuws uit NHD

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.