Zingend op zoek naar de mens achter de patiënt

Mirjam Kaijer ’in actie’ in het WFG: ,,De cursisten luisteren met hun ogen dicht, terwijl ik mijn boodschap zing. Dit werkt wel.’’ Foto Marcel Rob

door michèle hartog
Hoorn

Journalist Mark Bos vroeg voor zijn overlijden afgelopen mei aandacht voor de menselijke kant in de gezondheidszorg. Tijdens zijn laatste interview bij Humberto Tan sprak hij de hoop uit dat kankerpatiënten worden gehoord. Hij is niet de enige. Mirjam Kaijer uit Hoogwoud geeft op eigenzinnige wijze trainingen om personeel in verpleeghuizen en ziekenhuizen de mens achter de patiënt te laten zien. ’Anders ben je als patiënt dubbel ziek’.

Mirjam is een vrouw met een missie. Niet alleen voor zichzelf, ook voor haar vriendin Carla Droste uit Hoorn. Zij overleed 17 november 2014 aan de gevolgen van kanker. De twee vriendinnen werkten samen als verpleegkundigen in het Westfriesgasthuis, voordat Mirjam uit de zorg stapte om boeken en een eigen theatervoorstellingen te schrijven.

,,Toen Carla ziek werd, kreeg ze te horen dat ze nog maar een paar maanden te leven had. Dit was voor haar het begin van overleven in de reguliere en alternatieve gezondheidszorg. De zoektocht, chemo, zo ziek worden dat je daar bijna aan onderdoor gaat, kijken naar andere manieren dan alleen chemo en vooral je eigen plan trekken. Dat is wat ze deed. Ze heeft nog 22 maanden genoten van het leven, samen met haar gezin’’, vertelt Mirjam.

,,Ze kwam in aanraking met de kracht van onze gezondheidszorg, maar ook met de tekortkomingen. Vooral het gebrek aan aandacht voor de patiënt raakte haar. Onbegrijpelijk dat er voor een belangrijk gesprek met een arts slechts 10 minuten werd uitgetrokken. Je krijgt meer aandacht als je een keuken koopt, en nog een bak koffie erbij ook! De wereld op zijn kop, vond ze.’’

Negeren

Mirjam had intussen het werk van Carla als intervisiebegeleidster in verpleeghuizen overgenomen. Ook daar schrok ze van de verhalen.

,,Zoals die van een vrouw van 55 met een spierziekte waar ze uiteindelijk aan zou overlijden. De verzorgende gaf aan dat ze irritant was en altijd zeurde. Ze was zo negatief waardoor het personeel haar negeerde. Ze wilde weten hoe ze ervoor kon zorgen dat deze vrouw weer normaal zou doen. Mijn eerste vraag was hoe zij zich zou gedragen als haar leven er zo uitzag?’’

Voor Mirjam reden om de training Back to Basic te ontwikkelen. In eerste instantie stond ze met haar flap-over te vertellen hoe belangrijk het is om de mens achter de patiënt te zien. ,,Iedereen was het met me eens, maar verliet al append de zaal. Het kwartje viel niet. Ik besloot het anders te doen. Ik geef theatervoorstellingen en ik raak mensen als ik over bepaalde thema’s zing. Zang en muziek gebruik ik nu in de training. De cursisten luisteren met hun ogen dicht, terwijl ik mijn boodschap zing. Dit werkt wel.’’

Verplaatsen blijkt het sleutelwoord. ,,Stel je voor dat jij daar zit. Of dat het je vader of moeder is. Hoe zou jij je voelen? Als je jong bent, nog niet zoveel ellende hebt meegemaakt of nooit iemand hebt verloren, kan het lastig zijn je in te leven in patiënten en familieleden. Terwijl dit zo belangrijk is. Iemand die bijvoorbeeld Alzheimer heeft, verliest al zijn identiteit. Zorg dat zo iemand toch mens blijft’’, aldus Mirjam.

Identiteit

,,Ik hoorde soms in het verpleeghuis dat de verzorgenden de mooiste verhalen over een patiënt hoorden bij zijn begrafenis. Dat zouden ze eerder moeten weten. In een dossier moet niet alleen staan van welk eten iemand houdt of waar hij allergisch voor is, maar ook wat maakt iemand blij, verdrietig of angstig. Geef hem zijn identiteit terug. Door bijvoorbeeld foto’s van vroeger en zijn gezin aan de muur te hangen of een open kastje met daarin bijzonderheden, zoals een boek dat iemand schreef, een kunstwerk of iets van zijn hobby. Spullen die laten zien wie iemand was, wat zijn passie was. Dat maakt het voor verzorgenden makkelijker zich in te leven. Om iemand niet als nummer te zien. Maar een mens achter die soms zo lastige patiënt.’’

Aanraken

Mirjam en pianist Eric Lensink geven de training in ziekenhuizen, verzorgingshuizen en scholen door heel Nederland. Mirjam is trots op het resultaat, helemaal omdat Carla tijdens het ontwikkelen van Back to Basic meekeek over haar schouder. Ze vertelde wat ze meemaakte en waar ze tegenaan liep. Carla hoopte zelf een podium te krijgen om duidelijk te maken dat het systeem zo niet werkt en er veel meer aandacht zou moeten zijn voor de mens achter de patiënt. Daar kreeg ze de tijd niet voor.

Mirjam: ,,Dus ik zal daar voor haar staan. Met deze training wil ik iets veranderen. Het is niet zo dat ik de wijsheid in pacht heb, maar als je investeert in een ander, dan maak je het voor iedereen makkelijker. Want ook veel mensen in de zorg voelen dat ze tekort schieten door tijdgebrek. Het is moeilijk om dat te veranderen, want de tijd waarin een arts nieuws moet brengen is kort. Maar het scheelt als je een patiënt recht in de ogen kijkt, meeleeft en misschien even zijn arm aanraakt. Door zulke kleine veranderingen wordt een patiënt weer mens.’’

Meer nieuws uit West-Friesland

Meest gelezen