Razende Hollander tegen Den Haag

1/4
Amsterdam

Het waren hún werven waar hún schepen op werden gebouwd. De mannen van staal van de scheepswerven NSM en ADM in Amsterdam-Noord waren vergroeid met hun werk. Ze roken naar staal, leefden met staal. Dus toen de werven moesten sluiten en Den Haag niet wilde steunen was het actievoeren geblazen.

,,Met z’n allen tegen Den Haag’’, zegt Lily van den Bergh. Ze filmde in 1981 een half jaar op de werven. Alleen zij en haar team mochten hier met Open Studio onbeperkt filmen en ook Radio Stad mocht doorlopend achter de schermen. Dat resulteerde in de documentaire De razende Hollander. Nog immer actueel in tijden van crisis vindt Lily. De film wordt vertoond bij Pllek op de NDSM werf op de dag dat de stichting NDSM Herleeft het levenslicht ziet.

Hoogtijdagen

Eens was de NSM, later NDSM (Nederlandsche Dok en Scheepsbouw Maatschappij), de grootste scheepswerf ter wereld met in de hoogtijdagen samen met de Amsterdamse Droogdok Maatschappij (ADM) bijna 10.000 werknemers. De scheepsbouw ging achteruit doordat niet werd geïnvesteerd. De Zweedse en Japanse werven die wel investeerden in nieuwe technieken, konden goedkoper produceren.

Om zeep

,,Het eerste kabinet Van Agt, met name de minister van Economische Zaken, Gijs van Aardenne, wilde de concurrentie positie versterken van de Rijn-Schelde-Verolme en deed er alles aan om de NSM, de laatste Amsterdamse civiele scheepsbouwwerf om zeep te helpen’’, klinkt de beschuldiging van Lily van den Bergh.

In de vaak ontluisterende documentaire wordt uniek beeldmateriaal voor het eerst vertoond. ,,Ik had alles nog op Umatic, ken je die videobanden nog? Het is een wonder dat het er nog op stond’’, zegt de filmster die Open Studio oprichtte die met veel vrijwilligers filmde. De documentaire laat de langdurige en spannende protestacties zien van de arbeiders van de Nederlandse Scheepsbouw Maatschappij (NSM) en ADM. Samen met de bevolking van Amsterdam verzetten ze zich in 1981 tegen de dreigende sluiting van hun scheepswerf in Amsterdam. Scheepsbouw hoorde bij het DNA van Amsterdam Noord. ,,Die sluiting greep heel diep in in de mensenlevens. Hun hele leven ging kapot met de sluiting. Er waren zelfmoorden en scheidingen. De Noorderlingen waren zo trots op hun scheepsbouw en werven. Daardoor kwam de klap ook heel hard aan.’’

Februaristaking

,,We filmden vergaderingen, bezettingen, financiële steuncampagnes en bezoeken aan de minister en Kamerleden, waarbij vooral de NSM-vrouwen een actieve rol spelen. Eén dag voor de herdenking van de Februaristaking, waarin juist de dokwerkers zo een grote rol hadden gespeeld, werd de werf failliet verklaard. Duizend man stond meteen op straat.’’

Kan ze parallellen trekken tussen de crisis van ’81 en de economische crisis van nu? Lily is in ieder geval nog steeds strijdbaar: ,,Toen had je de organisatie van werknemers en de solidariteit tussen de NSM/ADM-arbeiders en hun gezinnen met de bewoners en bestuurders van Amsterdam, en omliggende gemeenten. Nu is het weer crisis, in de metaal zijn al acties geweest. Ik hoop dat de mensen, die nu door deze Rutte/Samson regering op alle fronten worden gepakt, weer net zo actief worden samen met de linkse partijen als 30 jaar geleden de NSM /ADM scheepsbouwers.’’

Lees hier de digitale editie



Volg ons