Premium

Archeoloog puzzelt met historisch afval

Archeoloog puzzelt met historisch afval
Meekijken hoe amateurarcheologen vondsten - van de Meldijk in Uitgeest - in elkaar puzzelen.
© foto José Pietens
Zaandijk

,,Heel veel mensen vinden prehistorisch aardewerk saai. Het is bruin of zwart, amper versierd en het glimt niet. Maar een archeologenhart gaat er sneller van kloppen, omdat prehistorische voorwerpen erg zeldzaam zijn’’, zegt Menno de Boer.

De Koogse amateurarcheoloog leidde afgelopen zaterdag geïnteresseerden rond in het onderkomen van de lokale afdeling van de Vereniging van Vrijwilligers in de Archeologie. Dit in het kader van de Nationale Archeologiedagen, die zowel het vak archeologie als de lokale streekgeschiedenis onder de aandacht brengen. De vitrines in het voormalige schoolgebouw aan de Tuinstraat in Zaandijk katapulteren de kijker terug naar vroeger tijden, te beginnen in de IJstijd: met mammoetbotten uit het zand dat werd gewonnen voor de aanleg van de A8. Die zandwinningslocatie is nu de Jagersplas. Waar het op warme dagen druk is met zonnebaders en zwemmers, doolde tienduizend tot 2,5 miljoen jaar geleden de ’koning van de IJstijd’ rond.

Romeinen

De eerste mensen in de Zaanstreek vestigden zich rond de lijn Krommeniedijk-Assendelft. Verder het land in had geen zin, zegt De Boer. Het natte veen was niet geschikt om op te wonen, maar in het zure veen werden voorwerpen overigens wel goed geconserveerd. Rond het Provily sportpark in Krommenie zijn in 1964 onder meer scherven van Romeins aardewerk gevonden, die de bewoners in de eerste eeuw na Christus als souvenir mee hadden genomen uit het Romeinse fort bij Velsen.

De archeologievereniging, opgericht in 1960 toen ’de Zaandorpjes gingen uitbreiden en er in de grond werd geroerd’, dateert de volgende vorm van menselijke bewoning weer vanaf het jaar 1000, wederom in Assendelft. Uit later eeuwen zijn er veel gebruiksvoorwerpen gevonden. Van glimmend aardewerk en tandenborstels van walvisbot tot mooie 18de-eeuwse kruiken, die ten onrechte vaak voor jeneverkruiken worden aangezien. ,,Ze werden gebruikt voor geïmporteerd mineraalwater. De kruik was verpakkingsmateriaal en werd na gebruik weggegooid. Net als glazen medicijnflesjes. Glas en aardewerk waren het plastic van toen. Archeologie gaat over afval. We zijn geen schatgravers, we zijn bezig met geschiedenis.’’

Een van de laatste bijzondere vondsten werd gedaan in de jaren negentig. Tijdens de bouw van het Zaantheater en het naastgelegen wooncomplex aan de Hogendijk ontdekte men scheepshellingen in de grond, waar Peter de Grote nog heeft rondgelopen.

Deze en andere hoogtepunten uit de Zaanse opgravingen worden gebundeld in een boek, dat de zestig leden tellende archeologievereniging uitgeeft ter gelegenheid van het zestigjarig bestaan in 2020.

Meer nieuws uit Zaanstreek

Meest gelezen