’Veertig procent kan niet worden geholpen’

Steeds vaker kunnen complexe vechtscheidingen niet tot een goed einde gebracht worden. De zwaarste gevallen, en dat zijn er steeds meer, komen via rechtbank, jeugdhulpverlening of uit eigen beweging terecht bij een instelling als het Omgangshuis Noord-Holland met vestigingen in Alkmaar, Zaandam en Amsterdam. Veertig procent van die zware gevallen wordt uiteindelijk niet opgelost.

Directeur Loes Michels wil via de pers vooralsnog niet verder op de zaak ingaan. Wel wil ze kwijt dat zij kort na de zelfdoding van de vader een uitgebreid gesprek heeft gevoerd met de broer en schoonzus van Joost. Ook zegt ze dat zij via hen, en later via hun advocaat, een gesprek heeft voorgesteld met de ouders om hun vragen te beantwoorden en nog een keer uit te leggen met welke reden het Omgangshuis destijds de ontmoeting tussen Joost en zijn dochter heeft opgeschort. „Dat gesprek is er nog niet gekomen omdat de advocaat, die het Omgangshuis aansprakelijk stelt (tevens de advocaat van de journalist die een boek over deze zaak schrijft) eiste om erbij te zijn. Zo’n verstrengeling van belangen zal niet leiden naar meer begrip. Elke andere vertrouwenspersoon, of een mediator, bleek geen optie.”

Stoornis

Michels vertelt dat het Omgangshuis steeds meer zware gevallen krijgt toegewezen. Bij een vechtscheiding speelt volgens haar bijna altijd een tijdelijke of langdurige stoornis mee in de persoonlijkheid van een of soms zelfs beide ouders. Heeft een van de twee bijvoorbeeld last van abnormale of pathologische (ziekelijke, red.) jaloezie. Van autisme of problemen met de emotieregulatie. Is er, dientengevolge, soms een historie van huiselijk geweld, stalking, ontvoering en verslaving. Bij de genoemde veertig procent is er volgens Michels geen sprake van gelijkwaardigheid. „Wat de term vechtscheiding wel suggereert. Dan is het gedrag van een of beide ouders, en ook de verhouding tussen beiden, complex en onveilig. Een omgangsregeling zit er dan niet altijd in.”

Als het Omgangshuis vermoedt dat er bij een of beide ouders sprake is van ’psychopathologie’, komt de vraag of de ouder zich wil laten onderzoeken. Helaas, zegt Michels, zien veel ouders niet dat zij zelf een probleem hebben. Pijnpunt is overigens wel vaak de andere ouder: hoe reageert die? De partij die het voorstel krijgt zich te laten onderzoeken, kan bang zijn dat de ander de uitslag tegen hem wil gaan gebruiken. Michels wil in zo’n geval zwart op wit dat de andere ouder de uitslag niet mag gebruiken om de voormalige partner te diskwalificeren bij de rechter.

Egostrijd

De kern van een vechtscheiding is volgens Michels een egostrijd. „Lukt het mezelf om over mezelf heen te stappen?” Maar soms ook botsen de belangen tussen ouder en kind. Ze wijst erop dat ouders moeten aansluiten bij de behoeften van het kind en niet andersom.

Is er sprake van onwil, houdt de ouder vast aan het weigeren van een diagnose, durft hij niet over zichzelf na te denken, zich kwetsbaar op te stellen, dan kan het Omgangshuis volgens Michels niets. „Hier lopen we vaak tegenaan. Een ouder met abnormaal gedrag laten begrijpen en accepteren dat hij of zij hulp nodig heeft, in het belang van het kind, is vaak bij zo’n ouder onmogelijk.”

Komt er wel een onderzoek en blijkt er sprake van permanente beperkingen, dan is er weliswaar sprake van onmacht, maar is er volgens Michels nog wel wat mogelijk. „Zolang de veiligheid van het kind niet in gevaar komt.” Is er sprake van onkunde, dan willen trainingen en inzichtgevende therapie helpen. Michels: „Als de band met het kind in het verleden goed was, dan herstelt hij snel.”

Bij het tot stand brengen van een omgangsregeling kan dwang tegenwerken. „Je kunt bijvoorbeeld als ouder zover gaan dat je de ander wilt laten gijzelen als die het kind niet naar jou wil laten gaan. We hebben meegemaakt dat een vader, juridisch gelegitimeerd, een moeder liet arresteren in het bijzijn van hun kind. Het kind wilde de vader daarna nooit meer zien. Aan het einde van het liedje telt zo’n zaak alleen maar verliezers.”

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.