Serie De trein terug: een spoorlijn als polderpad

De plek waar de spoorlijn ooit afboog richting Westelijke Randweg.

De landhoofden van de oude spoorbrug.

1 / 4
Wim Wegman
Sint Pancras/Broek op Langedijk

Altijd leuk: wandelen op verdwenen sporen. Ook die zijn er bij een 150-jarige, nog altijd druk bereden treinbaan. Neem de oude zijlijn Sint Pancras – Broek op Langedijk.

Het beginpunt van deze lijn is niet moeilijk te vinden. Vlak voor de spoorbrug over het kanaal Alkmaar – Kolhorn gaat een pad met een mooie, langzame bocht over de Oosterdijk naar het noorden. Dit asfaltweggetje is het exacte tracé van de spoorlijn. Het is een liefelijk pad door een mooi Oudhollands polderlandschap – althans, voor wie er in slaagt de bebouwing een eindje verderop weg te denken. Ruisende wilgen, riet, een ietwat meanderende watergang, groene akkers en, als klap op de vuurpijl, een molen. En dan niet zo’n wild draaiend, hightech ding, maar een gezellige zeventiende-eeuwsegrondzeiler.

Drijvende camping

Na de molen houdt het asfaltpad opeens op en gaat het over in een soort karrenspoor. Langs de oever van het kanaal ligt een bijna onafzienbare rij jachtjes en bootjes afgemeerd. Op deze zomerse dag lijkt het bijna een drijvende camping.  De bezitters van die boten houden voorbijgangers niet onvriendelijk, maar toch nauwlettend in de gaten. Wat een doorgaande spoorvolger al gauw het idee geeft dat hij door enkele tientallen achtertuinen aan het lopen in. Het pad op de voormalige spoordijk stuit na enkele honderden meters op een muur van bomen en struiken en een manshoog groen geverfd kastje. Daarachter – zo leert een snelle inspectie – lijkt het pad gewoon door te gaan. Het is wat lastig om over dat kastje heen te klauteren - het staat misschien ook wat vreemd - en het is ook niet nodig. Een meter of tien daarnaast begint namelijk een heel toegankelijke omweg via het terrein van een boerderij annex manege. Aan de andere zijde van het manshoge kastje is het spoor een enigszins vaag pad. Het doet vooral dienst als stortplaats van hele en halve betonplaten en wat ondefinieerbaar puin, en als stalling van een paar aanhangers.

Het pad komt via het parkeerterrein van jachthaven Bijvoet op de Dijk uit. Iets voorbij de Prinses Irenestraat buigt het spoortracé naar het noorden. Als de trein nog zou rijden, zou hij nu dwars door een chaletachtige villa rammen, richting wat nu de Westelijke Randweg is.

Vervallen

Langs die randweg zijn de meest tastbare restanten te zien van de spoorlijn: de landhoofden van een spoorbruggetje. Ze zien er redelijk deerniswekkend uit. Het kalk loopt aan alle kanten uit de voegen en op veel plaatsen is het metselwerk beschadigd. En toch zijn ze nog tamelijk ongerept. Er zijn bijvoorbeeld nog steeds enkele metalen onderdelen van de onderbouw op de landhoofden te vinden. Hoewel het allemaal vervallen oogt, is er niets dat een goede metselaar met een paar weken flink aanpoten niet kan repareren.

Het einde van de lijn is niet te volgen, letterlijk. Het schiet het bedrijfsterrein van Lays op, waar kloeke fabriekshallen de restanten volledig hebben bedekt. De enige verwijzing dat er ooit een spoorlijn heeft gelopen, is de naam van een van de straten die van de Dorpsstraat naar Westelijke Randweg lopen: de Stationsweg. Die eindigt nu, omdat ook het haltegebouw allang is verdwenen, op een rotonde.

Wim Wegman

Meer nieuws uit Alkmaar

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.