Wandelen tussen Zaanse historie

De redacteuren van het Noordhollands Dagblad verkennen hun omgeving graag te voet. In de wandelrubriek Buitenom beschrijven zij hun favoriete routes. Dit is aflevering 90. Echte wandelfanaten kijken vermoedelijk minachtend op deze route neer. Want meer dan een kilometer of vier is het zeker niet. Maar wie houdt van historie en cultuur zal genieten op deze rondwandeling over de Lagedijk in Zaandijk en een stukje Zaanse Schans. Met twee vaartochten en onderweg wat leuke winkeltjes.en terrasjes. Wat wil een mens nog meer? Attentie! De voetveer tussen Zaandijk en de Zaanse Schans vaart alleen in het hoogseizoen, dus niet meer vanaf 1 oktober.

Echte wandelfanaten kijken vermoedelijk minachtend op deze route neer. Want meer dan een kilometer of vier is het zeker niet. Maar wie houdt van historie en cultuur zal genieten op deze rondwandeling over de Lagedijk in Zaandijk en een stukje Zaanse Schans. Met twee vaartochten en onderweg wat leuke winkeltjes.en terrasjes. Wat wil een mens nog meer?

Omdat het om een rondje gaat, kun je in feite beginnen waar je wilt. Bij de Zaandijker Sluis bijvoorbeeld, een bijna twee eeuwen oud, nog ouderwets met de hand bediend sluisje dat een verbinding vormt tussen het Guisveld en de Zaan. Helaas worden er tussen 1 oktober en Koninginnedag geen bootjes geschut. We lopen de oude ophaalbrug over en kiezen meteen rechts het Hazepad dat ons naar de Domineestuin voert.

Ooit, in een grijs verleden, de tuin van de dominee, daarna – tussen 1709 en 1900 uitgegroeid tot een dorp apart in het dorp Zaandijk en vervolgens totaal verpauperd. Sinds de jaren 80 van de vorige eeuw realiseerde een groep idealisten zich dat het zonde was dat dit nostalgische plekje verdween en sindsdien is hard aan de wederopbouw gewerkt. Het door smalle slootjes en hoge, houten bruggetjes doorsneden dorpje vormt een kleine oase waar je je even een paar eeuwen terug in de tijd waant.

Terug weer naar de Lagedijk, waar we nu rechtsaf gaan. Deze slingerende straat herbergt huizen uit diverse periodes en stijlen. Oude, Zaans-groene houten geveltjes worden afgewisseld door statige herenhuizen waar de portieken omzoomd worden door pilaren in Ionische stijl en rijk bewerkte bovenlichten. De mooiste huizen staan meestal aan de linkerkant van de straat, blijf dus rechts lopen zodat u de gevels goed kunt overzien. Een van de eerste huizen vanaf de brug is meteen het oudste huis van Zaandijk: een gevelsteen vertelt het jaartal 1626. Ook het huis met nummer 146 ziet er fraai uit.

Hier begint de Gortershoek, genoemd naar de gorterij die hier in de 17e eeuw gevestigd was. De buurt is door het rijk uitgeroepen tot beschermd dorpsgezicht’. Bij nr. 122 is een blik in de hoogte alleszins de moeite waard. De gevel wordt bekroond door een fraaie gesneden vaas in Lodewijk XVI-stijl. Verderop zijn nog meer huizen met een dergelijke versiering. Nr. 104 is het voormalige gemeentehuis van Zaandijk en dateert uit 1752. Ook hier weer heel mooie bovenlichten waarin diverse vogels te herkennen zijn.

Aan de rechterkant van de weg ligt de Beeldentuin uit 1804, met vijf allegorische beelden van Bacchus omringd door Ochtend, Middag, Avond en Nacht. Het gebouw erachter, het Weefhuis, was rond 1650 een werkplaats waar vermoedelijk schepramen voor de papiervervaardiging werden geweven. Tegenwoordig is er elk weekend een wisselende kunstexpositie te zien.

Terug naar de andere kant van de straat waar we op nr. 90 een luik in de zijgevel aantreffen. Vermoedelijk was dit een dodenluik, waardoor overleden bewoners het huis verlieten. Even verderop, op nr. 80, ligt het Honig-Breethuis, van oorsprong eigendom van de familie Honig (van de soepen en sauzen, ja, maar in 1706 nog ’papierfabrikeur’), en later van de familie Breet. Het interieur is geheel in oude luister hersteld en kan bezichtigd worden. Steken we vervolgens het kruispunt over, dan komen we bij molen De Bleeke Dood, een geheel in Zaans-groene houtbouw uitgevoerde meelmolen uit 1656. Zo’n honderd meter verderop vertrekt het (gratis) pontje naar de overkant waar de wandelaar opeens op de Zaanse Schans belandt.

Kuierend langs de Zaan passeren we een paar kleine musea en tal van molens om vervolgens Met het andere pontje (een euro) opnieuw de Zaan over te steken om op de plek van vertrek terug te keren.

Sonja de Jong

Honig-Breethuis, open di t/m vrij. en zo. 13.30 - 16 uur. Weefhuis, open za. en zo. 12 - 17 uur.

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.