Water als vijand, water als bondgenoot

De redacteuren van het Noordhollands Dagblad verkennen hun omgeving graag te voet. In de wandelrubriek Buitenom beschrijven zij hun favoriete routes. Dit is aflevering 91. Visserij en aanverwante nijverheid bepaalden eeuwenlang het tijdsbeeld in Monnickendam. De vangst van aal, spiering en haring bracht grote voorspoed. Rijkdom die nog steeds van de stad afstraalt. In tegenstelling tot Volendam, waar de Dijk op de voormalige Zuiderzee uitkijkt, lijkt Monnickendam eerder naar binnen toe gericht.

Hier vormt de Middendam het historisch hart met de sluisdeuren, de binnenhaven, het leugenbankje, het waaggebouw en café De Zwaan. De stadshistorie lijkt zich vanuit dit epicentrum naar buiten toe te verplaatsen.

Logisch dat dit het beginpunt vormt van de Troeterroute, vernoemd naar de Monnickendammers die ook bekend staan als Troeters. Die bijnaam verwijst naar de vroegere gortepap. Bepaald geen smaakvolle kost maar het vulde tenminste in magere tijden van karige visvangst. Niet dat de plaatselijke kasteleinsvrouw die nog heeft meegemaakt maar ze kan zich die armoede levendig voor de geest halen. ,,Hier tegenover in het waaggebouw was nog een gaarkeuken. Hier werd de troet uitgedeeld, je moest wel als je verder niets te eten had.’’ Trieste verhalen die overigens niet afstralen van het fraaie gebouw dat op statige pilaren steunt en is uitgevoerd met sierlijke ornamenten.

Wie de goed geconserveerde stadsgeschiedenis vanuit café De Zwaan beziet, heeft eigenlijk weinig reden deze gezellige uitspanning nog te verlaten. Het tegelwerk aan de houten lambrisering toont authentieke visserijtafereeltjes, schaatsenrijders op smeedijzeren doorlopers en noeste arbeiders in de vele visrokerijen. Aan de muur hangen oude, gedeukte, trompetten en accordeons, boven de entree valt het zonlicht door het glas-in-loodraam.

Tijdloze taferelen die zich verderop herhalen in de nauwe straatjes bij het aanschouwen van het voormalige Weeshuis dat uit 1638 dateert en anno 2008 onderdak biedt aan mensen met een verstandelijke beperking. Zij vertellen enthousiast over hun onderkomen en geven er nog graag een uitgebreide rondleiding bij. Heel bijzonder want zo kom je als passant plotseling terecht in de achtertuin die alle kenmerken heeft van een ouderwetse kloostertuin.

Op weg naar recreatiegebied Hemmeland volgt een klimmetje op weg naar de dijk, langs een robuuste muur. Wie er overheen kijkt, ontdekt een Joods kerkhof. De dodenakker met Hebreeuwse teksten op de zerken ligt er afgeschermd door een voormalige metershoge stadswal die de bevolking ooit moest beschermen tegen oorlogszuchtige indringers.

Zo beklemmend als de klinkerstraatjes in de binnenstad soms aandoen, zo bevrijdend voelt het uitzicht over de Gouwzee vanuit het Hemmeland. Een wandeling over dit schiereiland toont enerzijds het contrast met de rijke bebouwing, anderzijds de maritieme verbondenheid (en ook afhankelijkheid) met het vissersplaatsje. Water als vijand, water als bondgenoot dat het economisch tij bepaalde. Ook Monnickendam kan erover meepraten.

Die wetenschap leidt de wandelaar als vanzelf terug naar de dorpskern die, net als zoveel plaatsjes, gebukt gaat onder een uittocht van middenstanders. Winkeliers die wijken voor de grote supermarkten, ook Monnickendam onttrekt zich niet aan nieuwe tijden. Wat blijft, is een fraaie route met veel moois onderweg. Want er blijft genoeg over dat herinnert aan betere tijden.

Coen van de Luytgaarden

De Troeterroute is 7 kilometer lang en duurt ongeveer anderhalf uur. Honden zijn toegestaan maar wel gedeeltelijk aangelijnd in het Hemmeland. De route is te vinden op www.recreatienoordholland.nl.

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.