Tekening opgedoken van ’zusje’ Medemblikker wrak Huis te Warmelo

Tekening opgedoken van ’zusje’ Medemblikker wrak Huis te Warmelo
’Oorlogsschip Zantvoort in afbouwfase in de Grashaven te Hoorn’, toegeschreven aan Jan Claesz Rietschoof, ca. 1709.
© Afbeelding: collectie Teylers Museum Haarlem
Hoorn

Het Teylers Museum in Haarlem blijkt een scheepsportret van een ’halfzusje’ van het Medemblikker fregat Huis te Warmelo in de collectie te hebben. De tekening van de Hoornse marineschilder Jan Claesz Rietschoof (1652-1719) is van groot belang bij het onderzoek naar de Warmelo, dat vorig jaar compleet intact werd ontdekt op de bodem van de Finse Golf.

De Zantvoort is hier te zien in de Grashaven van Hoorn, waar de romp 15 november 1708 opgeleverd moest worden. De Admiraliteit van West-Friesland en het Noorderkwartier hadden destijds vijf schepen besteld, waarvan de Zantvoort en de Warmelo er twee zijn.

Naar goed gebruik werd de bouw van de schepen verdeeld over de drie West-Friese havensteden: twee in Hoorn, twee in Enkhuizen en eentje in Medemblik, de ’geboortestad’ van de Warmelo.

Dit fregat diende als escorte en beveiliging voor handelsschepen, maar verging in 1715 tijdens de eerste missie, nadat het tegen een klip liep en naar de bodem van de Finse golf zonk. Daar werd het in 2002 ontdekt tijdens werkzaamheden. Door knap speurwerk en goede contacten met Finse archeologen wist oud-Medemblikker Peter Swart uit Hoorn het schip in 2016 te identificeren als de Huis te Warmelo.

Het wrak zelf mag niet worden geroerd, omdat dat beschermd wordt door werelderfgoedorganisatie Unesco. Deze tekening is daarom een waardevolle aanvulling op het archeologisch onderzoek, omdat er geen andere zo gedetailleerde afbeelding bekend is van een achttiende-eeuws West-Fries oorlogsschip. ,,Nooit nam iemand de moeite deze tekening te bestuderen’’, zegt Swart. ,,Nu kan het goed als vergelijkingsmateriaal dienen voor het wrak of onderdelen daarvan.’’

De twee kunnen overigens niet als volle zusterschepen worden betiteld, omdat de Huis te Warmelo zeven meter korter was dan de Zantvoort. De admiraliteit had trouwens vette pech met beide schepen. Het vergaan van de Warmelo was een ongeluk, maar dit schip heeft tenminste nog íets gepresteerd.

De Zantvoort raakte bij de tewaterlating al beschadigd, met structurele lekkage tot gevolg. Uiteindelijk is het schip nog verpatst aan de koning van Spanje, maar die liet het slopen in 1722.

Op de ongedateerde tekening is ook de Huis te Neck in aanbouw te zien. Daarom is makkelijk te bepalen wanneer Rietschoof dit werk gemaakt moet hebben - in de eerste helft van 1709 - want de Neck moest op 1 september 1709 klaar zijn.

De tekening blijft netjes opgeborgen in het museumdepot. Swart: ,,Het werk is te kwetsbaar om te exposeren. Bovendien is een uitvergroting van de tekening eigenlijk mooier. Zo kun je de details goed zien.’’

Eén van de details die de tekening waarschijnlijk prijsgeeft is het beeld van een manfiguur dat is gevonden naast het wrak, een onderdeel van de spiegel (het rijk versierde achterdeel van een schip). Op de tekening staat die man vermoedelijk op de hoek van de rechteronderkant van de spiegel.

Meer nieuws uit West-Friesland

Keuze van de redactie

Lees hier de digitale editie



Volg ons