Een klein rondje onthaasten (3 km)

De Schaalsmeer, Oostknollendam. Een rondje Schaalsmeer - een kleine droogmakerij tussen Wormer en Oostknollendam - is er een voor de onthaasters. Aan kilometervreters is de wandeling - nog geen drie kilometer - niet besteed. Wel aan lieden die lol hebben in vogels en planten, aan lui die al lopend wat willen mijmeren over landschappen van vroeger.

We worden op onze wenken bediend, deze zaterdag. Als we de Schaalsmeerdijk oplopen ter hoogte van de kleine begraafplaats van Oostknollendam zeilt een buizerd boven ons hoofd, op zoek naar voedsel. Als ook de kokmeeuwen de rover ontdekken - ze zijn bezig met de voorbereidingen op hun broedseizoen - pesten ze hem net zolang tot ie besluit zijn jachtgebied maar een ander stuk te verplaatsen.

Het is de laatste dag van februari. Kieviten hebben de polder al onderling verdeeld en maken elkaar het hof. Grutto’s laten zich vandaag niet zien, al staat dit land juist bekend als plek waar deze weidevogels verzamelen als ze uit het zuiden terugkeren. Wel zien we nog heel veel smienten, een eendensoort die juist in de winter in groten getale bivakkeert in het Wormer- en Jisperveld.

De plas water - rechts aan het begin van de Schaalsmeerdijk - vlak achter de dijk met de Zaan - is een wiel, overblijfsel van een dijkdoorbraak waarbij door het kolkende water grond wordt weggeslagen. Toen de dijk was gerepareerd en de polder weer drooggemalen bleef een meertje over: de Grote Braak.

De Schaalsmeer was een op zichzelf staande polder binnen de Polder Wormer, Jisp en Nek. In 1631 verleende de Ridderschap en de Steden van Holland en West-Friesland toestemming de polder droog te leggen. Echt florerend agrarisch land is de Schaalsmeer nooit geweest. Dat komt omdat het ruim een meter lager ligt dan het omliggende veenweidegebied. Daardoor dringt zout kwelwater - vroeger was er veel zout water in Noord-Holland - uit diepere lagen de polder binnen. Gevolg is wel dat je in de polder bijzondere zoutminnende planten kunt vinden zoals heemst en lepelblad.

Halverwege de route komen we bij een enorme stal. Deze boerderij is gebouwd door Natuurmonumenten. In de winter staan in de stal zo’n 300 vleeskoeien die ’s zomers land begrazen dat moeilijk te bereiken is door de melkveehouders in het gebied. Het begrazen en bemesten van het land is belangrijk om ervoor te zorgen dat weidevogels er met succes kunnen broeden. En juist vanwege die weidevogels is het Wormer- en Jisperveld ’beroemd’.

Het asfaltweggetje gaat over in een grindpad en nog later in een grasdijk. Hier is het verschil tussen de droogmakerij en de omliggende veenontginning goed te zien. Zo’n duizend jaar geleden hebben mensenhanden bomen gekapt en sloten gegraven in een bijna ondoordringbaar hoogveenmoeras. Door deze ontwatering ontstond een weidegebied dat door boeren was te gebruiken.

Aan het einde van de grasdijk komen we op de Poelweg. We lopen langs de ’goudkust’ van Wormer.

Aan het einde van de Poelweg, vlak voordat we rechtsaf slaan, passeren we aan de rechterhand de Kleine Braak. Ook hier is de dijk van de Zaan een keer doorgebroken. Het meertje is hier jarenlang gedempt met huisvuil.

Af en toe is de Schaalsmeer het domein van kunstliefhebbers. Aan de Schaalsmeerdijk woont kunstenares Joke Konijn. Zij zet regelmatig met andere vakgenoten een expositie in de polder op touw en is een vaste deelnemer aan de Atelierroute die in het najaar in de Zaanstreek wordt gehouden.

JOS LAP

Lengte wandeling: circa drie kilometer.

Begin/eindpunt: Schaalsmeerdijk, even buiten Oostknollendam.

Bereikbaarheid: Arriva en Connexxion rijden door Wormer. Vanaf de haltes nabij rotonde Zandweg/Rouanweg is het bijna twee kilometer lopen naar de Schaalmeerdijk. Info www.9292ov.nl

Restaurant in de buurt: De Zilte Zegge aan de Poelweg (www.weromeri.nl).

Honden: aangelijnd.

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.