Paskamermoord: uiteindelijk eerherstel voor de rechercheur die het goed had

Silvan Schoonhoven
Zaandam

Terwijl collega-rechercheurs volgas achter de verkeerde verdachte aan joegen in de beruchte Zaanse paskamermoord, had Sjoerd Bos uit Heerhugowaard de juiste dader in het vizier. Bos werd op een zijspoor gezet en ontslagen. Hij overleed vorig jaar verbitterd. De politie heeft hem donderdag postuum gerehabiliteerd.

Dat gebeurde op een besloten bijeenkomst voor nabestaanden. „De politie zat fout en hij zat goed”, vat een woordvoerder het standpunt samen. „Voor de nabestaanden was het belangrijk dat dat duidelijk werd uitgesproken. We hebben ook benadrukt dat de politie ervan heeft geleerd. We proberen tunnelvisie te voorkomen.”

Bos bleef de rest van zijn leven ’doodziek’ van de hele affaire, vertelde hij deze krant in 2013. „Ik heb thuis nog een kist vol stukken over de paskamermoord. Ik hoop ze ooit weg te kunnen doen, maar nu gaat dat nog niet.”

De paskamermoord uit 1984 is een van de bekendste moordzaken uit de Nederlandse misdaadgeschiedenis. De mooie 21-jarige verkoopster Sandra van Raalten, vriendin van de succesvolle FC Haarlem-voetballer Luc Nijholt, werd doodgestoken in een paskamer van kledingzaak Manouk in Zaandam. Fietsenmaker Rob van Zaane was direct verdacht, maar rechercheur Bos had een andere dader op het oog: de Turkse heroïnejunk Kemal Erol.

Zuipen

Op het moment dat Bos de verslaafde wilde laten oppakken, stak zijn baas daar een stokje voor. Bos tegen deze krant in 2013: „Hij schreeuwde tegen me: ’Je doet het niet! We hebben een ander op het oog!’ Hij vond dat een eenvoudige brigadier geen praatjes moest hebben. Ik was er razend om en nog steeds. Had ik gewoon moeten zeggen: okee, prima, als jullie dat willen is het toch Rob van Zaane? Niemand anders gaf tegengas. De mensen die vonden dat ik gelijk had, waren bang voor hun baantje. Zo gaat dat in de ambtenarij. Ik heb me ziek gemeld en uiteindelijk werd ik ontslagen. Rechtgezet is het nooit. Mijn vrouw begreep me niet meer. Burgers vroegen zich af waarom ik bleef volhouden dat die fietsenmaker onschuldig was. Mijn gezondheid ging eraan, want ja, ik ging zuipen.”

In 1987 werd Van Zaane veroordeeld tot twaalf jaar en TBS. Bos schreef een brief naar de rechtbank waarin hij uitlegde waarom volgens hem niet Van Zaane maar die ander de moord had gepleegd. In hoger beroep werd de fietsenmaker uiteindelijk vrijgesproken, maar pas in 2002 gaf DNA uitsluitsel over de werkelijke daders: Erol en een maat, Sukrij Taipovski. Zij stierven een natuurlijke dood voor ze konden worden veroordeeld.

De nieuwe inzichten leidden er echter nooit toe dat Bos eerherstel kreeg. In september overleed hij op 81-jarige leeftijd.

Oud-politieman Gerard Mak dringt al jaren aan op eerherstel van zijn collega. „De eerste klokkenluider werd geslachtofferd”, schreef hij eerder. Recherchechef Rob van Bree sprak donderdag het pardon uit: „Adjudant Bos was zijn tijd ver vooruit. Tegenspraak in een onderzoek is een onmisbaar ingrediënt geworden in grote onderzoeken.”

Meer nieuws uit NHD

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.