Weidevogels in de watten gelegd op Marken

Weidevogels in de watten gelegd op Marken
Jeanine en Wim Terlouw beschermen een weidevogelnest met ’schrikdraad zonder stroom’
© Foto Ella Tilgenkamp
Marken

Marken is in veel opzichten een bijzondere plek. Dat weet elke wereldburger. Weidevogels weten het ook. Terwijl bijna overal in Nederland het aantal grutto’s, kieviten en tureluurs sterk terugloopt, neemt het op Marken toe. Dankzij het weidevogelbeheer van de familie Terlouw. Dat werkt zo goed dat er een film over is gemaakt met een veelzeggende titel: ’Het wonder van Marken’. Eind deze week is de première.

Wim en Jeanine Terlouw en hun kinderen Anouk en Tim kwamen een jaar of zeven geleden naar Marken om het landschap én de weidevogels te redden van de ondergang. Een paar jaar eerder had de laatste echte boer op het eiland zijn bedrijf beëindigd. Er waren nog een paar kleine hobbyboeren, maar dat was bij lange na niet voldoende om al het land te beheren.

De gemeente Waterland en landbouworganisaties startten een heuse wervingsactie om weer een boer naar Marken te halen. De familie Terlouw uit het Zuid-Hollandse Leerdam ging het avontuur aan in een splinternieuw boerenbedrijf.

„Voor de weidevogels was het vijf voor twaalf”, zegt Wim. „Veel te veel land en veel te weinig boer. Dat betekent verruiging van het land en verarming van de grond waardoor er uiteindelijk alleen maar onkruid overblijft. Funest voor weidevogels. Onze opdracht was om de weidevogelstand in elk geval niet verder achteruit te laten gaan. Nou ja, ietsje mocht nog, maar niet te veel.”

Sceptici

„Er waren destijds best veel sceptici, die riepen dat dat nooit zou lukken: een modern, commercieel boerenbedrijf en behoud van weidevogels zouden nu eenmaal niet samengaan. Dat moet je tegen ons niet zeggen. We zijn mensen die af en toe graag dingen net iets anders doen dan de rest en de woorden ’kan niet’ komt in ons woordenboek niet voor. Hoe harder mensen roepen dat iets niet kan, hoe harder wij vechten om te bewijzen dat het wel kan.”

Als het om weidevogels gaat is dat bewijs inmiddels dubbel en dwars geleverd. Namens natuur- en landbouworganisaties is het aantal vogels nauwkeurig bijgehouden door Mark Kuiper, die de afgelopen jaren steeds een toename constateerde.

,,Hij zei pas een keer dat het weidevogelhotel hier wel zo’n beetje vol is’’, vertelt Jeanine met trots. ,,Dat suggereert bijna dat het niet beter kan, maar dat is natuurlijk niet zo. We proberen het nog beter te maken en er zijn nog genoeg bedreigingen voor de weidevogels: vossen, hermelijnen en ganzen. Onze kat is inmiddels geen bedreiging meer voor ze. Hij is een echte jager, maar tegen vijftien of twintig weidevogels vlak boven zijn hoofd is hij niet opgewassen. Dan weet hij niet hoe snel hij weg moet komen. Soms zien we dat gebeuren. Prachtig.’’

Beschutting

Wim en Jeanine Terlouw hebben tachtig melkkoeien, veertig stuks jongvee en ze beheren zo’n zestig hectare land. Dat is meer dan voor het vee nodig is. Het weidevogelbeheer houdt in dat percelen die niet nodig zijn om de koeien te laten grazen, geschikt worden gehouden of gemaakt voor weidevogels. Die voelen die zich het meest thuis in natte gebieden met veel voedsel en hoog gras, waarin ze beschutting vinden tegen andere diersoorten.

Wim: ,,Dat vereist dus een hoger grondwaterpeil of zelfs dat je weilanden onder water zet. Dat doen we sinds een paar jaar met een paar percelen bij de vuurtoren. Plas-dras heet dat. Eén keer per week pomp ik water het land op zodat het blank komt te staan. Een laagje water van een paar centimeter tot een paar decimeter. Perfect voor de vogels om tot rust te komen. We willen het aantal plas-dras-percelen eigenlijk wel uitbreiden en onderzoeken nu of ook een stuk land in het zuidwesten van Marken daar geschikt voor is.’’

,,Hoog gras krijg je door het maaien uit te stellen. Zo’n vijftien hectare maaien we pas half juni, als sommige boeren al toe zijn aan een tweede maaibeurt. Soms stellen we het nog wat verder uit. Als we zien dat er nog gebroed wordt, kan het ook best zijn dat een perceel pas 22 of 23 juni wordt gemaaid. Als je toch het land op moet, kun je nesten beschermen. Met traditionele nestbeschermers, maar tegenwoordig zet ik er vaak een stukje schrikdraad omheen. Maar dan zonder stroom. Daar blijven de koeien ook wel achter.’’

Film

De film ’Het wonder van Marken’ is gemaakt in opdracht van de vereniging voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer Water, Land en Dijken. De makers zijn Jan Musch en Tijs Tinbergen, die in 2009 een Gouden Kalf wonnen met de film ’Rotvos’. De film geeft een fraai inkijkje in het reilen en zeilen van het boerenbedrijf van de familie Terlouw, maar zoomt vooral in op het wel en wee van de weidevogels op Marken. Vanaf hun komst vanuit Afrika half februari tot hun vertrek in de loop van juni. Aan bod komen niet alleen de maatregelen die de familie Terlouw neemt om de weidevogels in de watten te leggen, maar ook de hulp die ze daarbij krijgen van vrijwilligers, onder wie het 7-jarige buurjongetje Jelle de Waart.

Komend weekend is de boerenstal van de familie Terlouw een paar dagen een bioscoop. Vrijdag 18 maart is er een première voor genodigden en zaterdag 19 maart zijn er drie voorstellingen voor het publiek. De eerste start om 10 uur, de tweede om 11 uur en de derde om 13 uur. Tussendoor zijn er mogelijkheden om weidevogels te spotten met behulp van verrekijkers en aan de voorstelling van 11 uur is een excursie van ongeveer drie kwartier gekoppeld door de weilanden van het boerenbedrijf. Wie daaraan mee wil doen wordt geadviseerd ’boerderij-bestendige kleding en schoeisel’ te dragen. De toegang is gratis. Vanaf vrijdag is de film op dvd te bestellen bij Water, Land en Dijken. Hij kost 15 euro inclusief verzendkosten. Stuur een mail naar info@waterlandendijken.nl.

Meer nieuws uit Waterland

Keuze van de redactie

Lees hier de digitale editie



Volg ons