Langs de historie van vrijstaat Aartswoud

De redacteuren van het Noordhollands Dagblad verkennen hun omgeving graag te voet. In de wandelrubriek Buitenom beschrijven zij hun favoriete routes. Dit is aflevering 89. Trek de hoge schoenen aan, want voor de tocht van vandaag verlaten we de gewone weg. Op verkenning door en achter Aartswoud, dijkdorp langs de Wieringermeer. Proef de vrijheid van werkersvolk. Vrijgevochten volkje, die Aartswouders. Op ambtenarij en bestuur hebben ze het niet zo. Dat krijg je, in een dijkdorp dat zich jarenlang moest laten onderwerpen door de ’regerende’ buur Hoogwoud.

En dan was er ook nog die een eeuwenlange strijd tegen water wind uit de tijd dat Aartswoud aan de open Zuiderzee lag. Varend en vissend verdienden dorpsgenoten de kost. Anderen bleven aan land om met hun vee of met een hoekje tuinbouw het hoofd boven water te houden. De drooglegging van de Wieringermeer, aan de andere kant van ’hun’ dijk, gaf Aartswoud eindelijk vaste bescherming na een eeuwenlange strijd tegen de golven.

Maar zelfredzaam bleven ze, daar onder aan de dijk. Want ook al heeft het dorp maar een kleine vijfhonderd inwoners, met eendracht houden ze tóch hun school en hun voetbalclub overeind.

Kerk

Onze wandeling begint en eindigt bij de kerk. Het Nederlands hervormde gebedshuis van Aartswoud valt op door zijn stompe toren. De kerk zelf dateert van 1884, maar de toren is ouder. Het ingetogen begraafplaatsje erachter geeft eeuwen geschiedenis prijs.

Met de rug naar de kerk lopen we rechtsaf de Schoolstraat in, richting Hoogwoud. Aan het einde van het dorp over de Mienakker de ruimte in. Dan rechts bij het fietsroutebord het stille weggetje op. Aan het einde gaat het over in een voetpad, langs de boezem en dwars door de landerijen. Geen auto’s, geen mens in de buurt. Voel je de vrijheid? Beleef je de ruimte om je heen? Dan snap je ongeveer waar de traditie van Aartswouders vandaan komt.

Via de Weelkade en een karakteristiek afgelegen plukje huizen komen we terug in het dorp. Om straks het eindpunt te bereiken, moeten we eigenlijk naar rechts, maar we lopen even een klein stukje naar links om bij de vliegwielen te kijken.

Het verhaal daarachter zegt veel over de Aartswouders. Het tekent hun verzet tegen buitenpoorters die het wagen om van achter bureaus over hun dorp te beslissen. De vliegwielen waren stalen krachtpatsers die het oude stoomgemaal aan de dijk draaiend hielden om zo het dorp en de polder hier droog te houden. Na de sloop van het gemaal bedachten gemeentebestuurders dat de wielen als kunstwerk mooi de het hart van hoofdkern Hoogwoud zouden kunnen sieren. En dat pikten ze dus niet in Aartswoud: in 1970 ontvoerde het dijkvolkje een vliegwiel. Ze hielden het staal schuil onder een hooiberg. De kidnap duurde tot de burgemeester in Hoogwoud na een paar maanden touwtrekken met een toezegging kwam: het kunstwerk mocht tóch in Aartswoud zelf verrijzen.

Jan Vriend

Deze wandeling ( ca 8 km.) vergt een kleine anderhalf uur. Honden aan de lijn.

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.