Monument voor Zaandamse timmerman en oorlogsheld

Rob Swart
Zaandam

In de Zaanstreek is sergeant Anne Willem Swart onbekend, maar in Meppel krijgt hij een monument waarmee hij tot in lengte van jaren als oorlogsheld herinnerd zal worden.

De Zaandammer verdedigde het land op de eerste oorlogsdag in Meppel. Hij deed dat in z’n eentje vanuit een gegraven bunker. Urenlang wist hij de Duitsers op afstand te houden.

De tweede oorlogsdag haalde hij niet. De vijand heeft ten einde raad de bunker met zwaar geschut bestookt en daarbij sneuvelde Swart.

Hij had toen zeker 34 vijandige soldaten gedood.

Hij was 32. Negen jaar eerder getrouwd in Enschede waar zijn vrouw vandaan kwam. En in Meppel was hij een held. Hij lag op de rooms-katholieke begraafplaats.

Herbegraven

In 1985 is het stoffelijk overschot van Swart herbegraven op het militair ereveld Grebbeberg en daarmee raakte Meppel zijn monument voor Swart kwijt.

Voor veel Meppelaars is het een gemis dat niets meer herinnert aan de man die alleen de vijand buiten de stad wist te houden. Een commissie van drie personen heeft zich daarom ingezet om als vervanging voor het grafmonument een nieuw gedenkteken te plaatsen.

Dat gebeurt in november, op de Hoogeveenseweg, vlakbij de plaats waar de bunker was waar Swart het leven liet.

Onbekend

Swart is een zeer plaatselijke held. Zijn gegevens zijn terug te vinden in de databank van de Oorlogsgravenstichting.

Maar de Zaandamse oorlogskenner Erik Schaap kent hem niet, in het eerste boek over de oorlog in de Zaanstreek van Wim Swart komt hij niet voor en ook Jan Hof, journalist in Assen en oud-Zaankanter met boeken over het verzet op zijn naam, kent Anne Willem Swart niet.

Zelfs op de site van de Grebbeberg ontbreekt zijn naam. De Drentse dichter Jan Poortman kende hem wel en schreef een gedicht over Swart. Poortman zorgde dat er in 1940 een monument op Swarts graf kwam, want zijn weduwe had daar geen geld voor.

Een groep van drie mannen heeft geijverd voor het monument en zoekt nu familieleden van Anne Willem Swart om aanwezig te zijn bij de onthulling van het monument. Swart had een broer die naar Tilburg is verhuisd. Zijn vader heette Jan en zijn moeder Grietje Wijbenga.

Contact: ebelzandstra@home.nl

Meer nieuws uit NHD

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.