Wrak de Vrijheit verliest oud ijzer

Wrak de Vrijheit verliest oud ijzer
Oud ijzer op het strand van Heemskerk, afkomstig van de Vrijheit.
© foto bert westendorp
Heemskerk

Af en toe ligt er een hoopje oudijzer op het strand tussen Wijk aan Zee en Heemskerk nabij paal 50. Het moet afkomstig zijn het wrak van het vrachtschip de Vrijheit, waarvan iets verder een klein stukje boven het water uitsteekt. Het schip ligt er al sinds 1903. Brokkelt hij na 114 jaar af?

De Beverwijkse wrakkenspecialist Bert Snijders (77) laat een foto zien van zichzelf, staand bovenop het wrak. De foto uit ongeveer 1978 is met een telelens gemaakt vanaf het strand. Snijders is destijds naar de Vrijheit op de tweede zandbank gezwommen. „Niet nadoen hoor”, waarschuwt hij. „Het is er spekglad van de alg, er zijn lelijke uitsteeksels, levensgevaarlijk.” Wat hij wil laten zien is dat er toen nog twee pijpen uit het wrak omhoog staken. „Een van de twee is weg. Sinds wanneer weet ik niet. Het is al lang geleden.”

Verroeste bout

Zo blijkt maar, het wrak verliest af en toe een onderdeel, bij een storm of door de sterke stroming. Zo’n afgebroken stuk spoelt vroeg of laat aan op het strand. Recent zijn er op internet enkele meldingen geweest. Er lagen zelfs flinke stukken oud ijzer. Na de jongste storm raapte de verslaggever raapte een kleine, zwaar verroeste bout met moer op. Het lag op het strand pal tegenover het schip.

Ongetwijfeld afkomstig van de Vrijheit, beoordeelt de Beverwijker de aangespoelde bout. Iets dergelijks vond hij zelf ook al eens. Maar de suggestie dat het schip langzamerhand uiteenvalt en verdwijnt wijst hij van de hand. Hooguit raken er wat kleinere onderdelen los. Met het schip zelf gebeurt niets.

„Onder water zit heel veel schip”, vertelt Snijders. „Het zichtbare deel is het ketelhuis. Het bovenschip is verwijderd, het onderschip is er nog. Het restant is ooit in kaart gebracht. De tekening heb ik gezien. Rond het ketelhuis is allemaal schip. Het is groot. Als het niet zo vreselijk glibberig was, kon je er bij laag water op staan.”

Vaste strandbezoeker Ko de Boer vertelt dat er niet zo vaak materiaal van De Vrijheit loskomt. Ook volgens de gemeente Heemskerk is er niet zo veel aan de hand. Af en toe neemt het personeel van de buitendienst voor ieders veiligheid wat aangespoeld materiaal mee. Dat doen ze al jaren. „Uit observaties van onze mensen blijkt niet dat er opeens grote stukken loslaten.” De woordvoerder spreekt van een ’redelijk gaaf wrak’. De aangespoelde stukken ijzer kunnen ook van de sleepboot Archimedes zijn, vult Snijders aan. Dat is een sleepboot die in 1877 tegenover paal 50 verging. Jaren later, op 26 januari 1903, raakte de Vrijheit in een hevige storm met de haven in zicht uit koers en liep letterlijk vast op het wrak van de Archimedes. „De Vrijheit ligt bovenop de Archimedes, daarom zakt hij niet weg.”

De stranding van de Vrijheit is legendarisch. De opvarenden werden gered, niet veel later brak het volgeladen schip open. De inhoud, onder meer schoenen en textiel, spoelde uit. Het strand lag bezaaid met goederen die een prooi waren voor jutters uit Wijk aan Zee. De dorpelingen liepen er nog jaren knap bij.

Rijkswaterstaat laat de Vrijheit liggen. „Niemand heeft er last van. Voor de scheepvaart ligt hij te dicht bij de kust, voor de zwemmers is hij te ver. Hij staat op de wrakkenkaart”, aldus Bert Snijders die zijn uitgebreide verzameling over scheepsbreuken heeft overgedaan aan het juttersmuseum op Texel. Maar zijn verzamelwoede is niet geluwd. Die recent aangespoelde verroeste bout neemt hij graag van de verslaggever aan.

Meer nieuws uit Kennemerland

Keuze van de redactie

Lees hier de digitale editie



Volg ons