Hans en Grietje-gevoel in Edam

De redacteuren van het Noordhollands Dagblad verkennen hun omgeving graag te voet. In de wandelrubriek Buitenom beschrijven zij hun favoriete routes. Dit is aflevering 76. Huisjes waarvan je de dakgoot kunt vastpakken. Ramen met glas-in-lood die uitnodigen om onbeschaamd naar binnen te gluren. Wie door de smalle straten van Edam wandelt, krijgt binnen de kortste keren dat ’Hans en Grietje-gevoel’. Met al die fraaie trapgeveltjes, portiekjes en die schattige ophaalbruggetjes.

Kleurrijke gildestenen herinneren aan vroegere ambachten, zoals de bakker, de slager en de apotheker. Wat opvalt, is dat achter menig schuurraam nog veel oude timmergereedschappen prijken zoals houten beitels, schaven en boren. Dat blijkt geen toeval, zo leert historische informatie op de routekaart. Als belangrijke havenplaats ten tijde van de Zuiderzee profiteerde Edam optimaal van de visserij, de Oostzeehandel en de walvisvaart. In de zestiende eeuw telde Edam maar liefst 33 scheepswerven. Straatnaamborden met Scheepmakersgracht en Nijverheidsstraat verwijzen naar die welvarende periode.

Het kleinschalige karakter ten spijt, laat Edam zich overigens niet neerzetten als een dorp. Integendeel; Edam is een stad. Vorig jaar was het groot feest omdat de stad 650 jaar geleden stadsrechten verwierf.

Edammertje

Toch dankt Edam haar naam aan een veel latere periode, namelijk die van de inmiddels wereldberoemde kaas. Het Edammertje. In de loop van de zeventiende eeuw floreerde hier de handel in vee en zuivelproducten. De inpoldering van De Purmer en de Beemster brachten enorme economische bloei en dat is goed te zien aan de goed geconserveerde koopmanshuizen met imposante pakhuizen ernaast. Boeren brachten hun handel over het water. Dat verliep niet altijd zonder slag of stoot, leert de gracht met de veelzeggende naam Boerenverdriet.

Volgens de overlevering konden twee boerenschuiten elkaar bij de nu nog zichtbare vernauwing niet gelijktijdig passeren. Tot ergernis (verdriet) van die ene die moest wachten want ook toen al gold het adagium; tijd is geld.

Nog steeds is tijd geld maar dan wel in de vorm van stilgezette tijd. Want anno 2008 biedt dat bewaarde culturele erfgoed Edam heel wat toeristisch meerwaarde.

Neem nou het Jan van Nieuwenhuizenplein waar zich bij zomerdag elke woensdag nog negen nagespeelde kaasmarkten afspelen. Tegen het decor van het volledig intacte Waaggebouw hollen dragers met hun berries naar de weegschaal.

Hoefafdrukken

De zuivel wordt rechtstreeks aangeleverd per roeiboot vanuit de omliggende Polder Zeevang die ook in het wandeltraject is opgenomen en vanuit het kaasstadje via de weilanden naar de IJsselmeerdijk leidt. Wat opvalt, zijn de diepe gaten langs de walkant. Sporen van hoefafdrukken van de zware koeien die zich te dicht bij de sloot wagen op dit drijvende grasmatras.

Hoe anders voelt het talud van de IJsselmeerdijk dan toch aan. Deze waterstaatkundige scheiding, biedt een schitterend uitzicht op de zoete, getemde, watermassa links en het silhouet van Edam rechts. Daartussen, aan de Zeevangszeedijk, ligt het Fort Edam. Onder de graszoden gaat een bunker schuil.

Coen van de Luytgaarden

De Seedyck Route is 8,5 km lang en duurt ongeveer 2 uur. Honden niet toegestaan.

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.