Omdat we nooit oud zijn geweest

Medewerker Internet

Waarom is de overheersende reactie van de meeste volwassenen op jonge kinderen een vertederende of in ieder geval een positieve, en op oude mensen een negatieve of vermijdende? Toen ik de vraag laatst stelde aan mijn studenten was de algemene reactie iets in de trant van ‘nogal logisch’. Maar hoezo was mijn reactie logisch? Daarop kwam geen duidelijk antwoord.

Een student meende dat jonge kinderen zo vertederend zijn omdat ze zo nog zo kwetsbaar zijn. Maar heel oude mensen zijn zeker zo kwetsbaar. Een ander zei dat kinderen nieuwsgierig zijn en dat dat leuk is. Maar oude mensen kunnen evengoed nieuwsgierig zijn. Ook kwam iemand met ‘omdat je met kinderen leuk kunt spelen’. Maar dat kun je met oude mensen  evengoed, zij het dat de spellen wat anders zullen zijn.

En toen zei een student iets waarbij een groot deel van de zaal, zij het aarzelend, instemmend knikte: ‘Kinderen zijn veel mooier om naar te kijken’. ‘Maar is het dan voornamelijk hun uiterlijk’, vroeg ik, ‘dat onze reactie op oude mensen bepaalt?' ‘Eigenlijk is dat  heel oneerlijk’, reageerde een student. Dat is het inderdaad. Maar helaas worden oude mensen bijna dagelijks met die oneerlijkheid geconfronteerd.

Toch is uiterlijk niet de belangrijkste factor van de verhoudingsgewijs veelvuldigere negatieve reacties op ouderen. Belangrijker nog is de mate waarin de jongere generaties zich met de oude kunnen identificeren, zich in hen kunnen inleven. En juist op dat punt is er een wezenlijk verschil tussen jeugd en ouderdom. We kunnen in onze ouderdom wel terugkijken op onze jeugd, maar in onze jeugd niet op onze ouderdom.

We zijn allemaal wel kind geweest, maar na onze ouderdom komt er, voor zover we weten, geen fase waarin we daarop kunnen terugkijken. En dus is het veel moeilijker om sympathie en empathie - meevoelen, invoelen en begrip - te ervaren voor ouderen dan voor kinderen en jongeren.

Dat heeft een onverwacht en onrustbarend gevolg. Naarmate het percentage ouderen in de bevolking toeneemt, neemt ook het aantal mensen rondom jongeren en ‘middelbare’ volwassenen toe waarin zij zich niet goed kunnen inleven. Dat zorgt voor spanningen.

Economische, we investeren niet graag in groepen waarvoor we maar moeilijk sympathie, empathie en begrip voelen. En sociale spanningen, jongere generaties die de oudere liefst zoveel mogelijk vermijden. De combinatie van vermijding en gebrekkig inlevingsvermogen is een broedbak van vooroordelen. Zoals het vooroordeel dat ouderdom uitsluitend verlies betekent van vermogens en functies. Terwijl veel ouderen juist in deze levensfase sociaal intelligenter zijn dan ze ooit eerder waren.

De combinatie is ook oorzaak van een uiterst beschamend hedendaags verschijnsel: de alom toenemende vereenzaming van ouderen. Hoog tijd, lijkt mij, voor een nationale campagne met als strijdkreet ‘Empathische relaties tussen generaties’.

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.