Gevelsteen als een website-van-toen

Redacteuren van het Noordhollands Dagblad verkennen hun omgeving graag te voet. Dit is aflevering 46. Genoeg gesurft. Kom op, zet die computer uit! Hup, naar buiten! Ontwijk de wind en zoek de beschutting van de Hoornse binnenstad. Gevelstenen vertellen daar de verhalen van achter de muren. Lopen wordt daarmee bladeren door een plaatjesboek. Tóch surfen, maar dan langs de voorlopers van de website. Eerst even een paar weetjes over het fenomeen gevelsteen: het zijn gebeeldhouwde kunstwerkjes in gevels die verwijzen naar de naam van de bewoner, naar zijn beroep of naar de functie van het gebouw. Zeker in het TomTomloze tijdperk waarin onze voorouders het óók nog zonder achternamen moesten stellen, was zo’n symbool handig om de weg te vinden.

De makers van gevelstenen waren vaak creatieve geesten die hun handarbeid combineerden met de spitsvondigheid van een striptekenaar. Met taal- en beeldgrapjes slaagden ze erin om een beroep of een bewoner in steen vast te leggen. Om daarmee onbewust ook de tijd even stil te zetten. Zodat hun werk eeuwen later nog onze blik weet te vangen.

Vanaf het station Hoorn lopen we langs het sprookjesachtige hofje van de Spoorstraat, de monumentjes van het Munnickenveld en de historische stadswal Achter de Vest naar Onder de Boompjes. Het pand op nummer 21 dateert van 1610. Ooit was dit een pakhuis van de Vereenigde Oost-Indische Compagnie: op de gevelsteen prijken schepen die hun rijke buit naar West-Friesland brachten. Het pand huisvest nu een theatertje. Daarnaast zit de vereniging Oud Hoorn, waakhonden van monumentenpracht. Een tipje voor liefhebbers: hier hebben ze veel Hoornse gevelstenen als miniatuurtjes in de aanbieding.

Via de Muntstraat naar de Kerkstraat waar op nummer 1 ooit een vishandelaar woonde. Vandaar ’De Gekroonde Karper’op zijn gevelsteen. Op de binnenplaats van het Westfries Museum is een steen te zien die ooit prijkte op de gesloopte koepoort. Het plaatje verbeeldt een raadselachtige man met een beurs in zijn handen. Pronken met weelde lijkt van alle tijden.

Kijk daarna naar de kaasdragers die zich op de gevel van Grote Oost nummer 2 in het zweet sjouwen. Hun steen verwijst naar de oorspronkelijke functie van het plein als kaasmarkt. Op het West (nummer 50) herinnert een steen aan historisch taxivervoer. Op dezelfde gevel zie je een steen van een broodverkoopster met haar voorraad. Dit kunstwerkje is waarschijnlijk geleend van een ander pand. Dan de steeg door en over de brug naar de Bierkade. Kijk naar het voormalige pakhuis Londen en je ziet de gevelsteen met de mannen die een vat bier versjouwen. Het plaatje herinnert aan de tijd dat Hoorn vijf bierbrouwerijen had. Even verder, op de Oude Doelenkade (20 en 21) weer mooie stenen met schepen. Met de afgebeelde Oostvaarder haalden ze in de zeventiende eeuw forse hoeveelheden bier naar hun thuishaven. Niet zo zeer om de West-Friese kermissen van vocht te voorzien, maar vooral omdat het water destijds niet zo betrouwbaar was. Dan maar liever bier.

Geen gek idee. Ook niet om een wandeltochtje mee af te sluiten.

Jan Vriend

De wandeling begint bij het station van Hoorn en duurt ruim een uur. Parkeren kan achter het station.

Meer info op www.oudhoorn.nl

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.