Elswout: flaneren in hoepelrok (4 km)

Heerlijk lenteweer op deze doordeweekse dag en ik loop in één van onze mooiste parken, het sprookjesachtige landgoed Elswout. Voor sommigen een hondenuitlaatplek, voor de meesten een wonderschone wandelroute met romantische doorkijkjes, houten boogbruggen, glooiende walkanten, met mos beklede heuvels. Een glorieus rijksmonument, 85 hectare groot.

Klokslag 12 uur loop ik door de poort van het Poortgebouw waar de wandeling start door een mooi onderhouden park waar in het gras lammetjes dartelen of wat luieren. Er grazen roodbonte koeien; die kleuren mooi op gras.

Voor de succesvolle Amsterdamse lakenkoopman Carel Molijn speelt in 1634 geld geen rol; hij is getrouwd met de rijke weduwe van zijn vroegere baas. Om de stinkende stad ’s zomers te ontvluchten laat hij een buitenhuis bouwen: Molyns hofstede, later omgedoopt in Elswout. De plek is met de koets goed bereikbaar en er is volop wild om op te jagen. Molijn laat de duinen deels afgraven en verkoopt het zand aan Haarlem en Amsterdam, voor stadsuitbreiding. Het zorgt voor een totaal nieuw landschap met abrupte, grote hoogteverschillen.

Latere eigenaren vergroten het landgoed, laten meer bouwwerken verrijzen en een nieuw park aanleggen, in Engelse stijl met kronkelige paden en beken, romantische doorkijkjes en Zwitserse bruggetjes. Door de eeuwen heen voegt iedere eigenaar zo iets eigens toe: een ijskelder, koetshuis, fazanterie, hertenbaan, orangerie, theeprieeltje, plantenkas. Mensen als Napoleon en keizerin Sissi zijn te gast, op parasollanen flaneren dames in hoepelrok, kijkend naar boeren die in koekampen (nu hertenkamp) koeien melken; zo rond 1850 het summum van een romantisch natuurgevoel.

In het parkbos staan 250 jaar oude bomen: een ideale leefomgeving voor vogels. Het hart van het landgoed wordt strak onderhouden, maar in het bos mag de natuur wel wat meer haar gang gaan. Alle werkzaamheden zijn gericht op de zondag, de dag waarop Elswout de meeste bezoekers ontvangt. De gazons worden altijd op maandag gemaaid, zodat de zondag erop de madelieven weer bloeien.

Veel bodemplanten staan straks in bloei, zoals de felgele voorjaarszonnebloem, de stengelloze sleutelbloem, de daslook en het zeldzame Haarlems klokkenspel. En omgevallen bomen zijn een prima voedingsbodem voor de honderden soorten paddenstoelen. In de holle bomen leven spechten, holenduiven, bosuilen, boomklevers en boomkruipers.

De wandeling voert langs het vrouwtje van Kabuur, een dametje in Zandvoortse klederdracht. Je ziet haar al vanuit de verte, dichterbij blijkt het huisje een beschilderd schot met rieten dak. Zij symboliseert haar dorpsgenoten die ’s winters vijvers kwamen graven als de vissersvloot op het strand lag. Mevrouw Kabuur is een foppertje, ook stammend uit de romantische periode, om wandelaars nieuwsgierig maken naar wat er verderop is te zien.

Een kleuter, Lola geheten, biedt me een boomtakje aan; aan haar neus hangt een snottebel. Een grijsharige jogger passeert hoestend. Voor een keer sla ik geen verkeerde paden in, hoewel een aantal markeringspaaltjes een likje rode verf goed kan gebruiken. Wanden en plafonds van priëlen zijn vol gekliederd met (scabreuze) teksten, namen en data. ,,We got tonight, who needs tomorrow? ’’ Met eronder in een ander handschrift: ,,Iedereen!’’

Elswout - zo mooi en rustig, met zacht licht dat tussen de bomen het mos nog mooi kleurt. Ineens sta ik bij het poortgebouw; de wandeling is ten einde. Nog maar een keertje dan?

René Torley Duwel

Begin- en eindpunt: Poortgebouw Staatsbosbeheer Elswoutlaan 12a, Overveen

Duur: 80 minuten

Markering: rode paaltjes (4 kilometer)

Openbaar vervoer: vanaf NS-station Overveen half uur lopen. Vanaf NS-station Haarlem stadsbus 4 richting Nieuw-Vennep, uitstappen Rollandslaan.

Rolstoel: Redelijk te doen, maar er zijn wel enkele steile hellingen en mul zand

Horeca: Orangerie Elswout (zondags)

Toegang: 0,50, senioren en kinderen 0,25

Honden: mits aangelijnd, toegang 0,25

Parkeren: links van het Poortgebouw (100 plaatsen)

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.