Russische icoon gevonden in Castricum

Koen van Eijk
castricum

In Castricum is een reisicoon gevonden, die waarschijnlijk toebehoorde aan soldaat uit oorlog van 1799.

Amateur-archeoloog Tom de Kleijn uit Uitgeest trof de helft aan van een Russische icoon in een maïsveld in Castricum. Waarschijnlijk verloren door een van de Russische soldaten die deelnamen aan de Slag bij Castricum op 6 oktober 1799.

Het betreft een klein bronzen icoontje van 2,9 bij 2,7 centimeter met een gewicht van iets meer dan 13 gram. Het was onderdeel van een tweeluik dat als een boekje dichtgeklapt kon worden. De andere helft heeft De Kleijn niet gevonden.

Onheil

De soldaat droeg het waarschijnlijk om zijn hals om hem te beschermen tegen onheil. Of dat gelukt is, is de vraag. De Russen en hun Engelse bondgenoten verloren die dag 2536 soldaten (Fransen en Nederlanders 1382 gesneuvelden). Met name de Russen leden zware verliezen.

De Kleijn vond de ’reisicoon’ in de buurt van de Doodweg in Castricum met behulp van zijn metaaldetector. ,,Een unieke vondst. Het is bij mijn weten de enige die in Noord-Holland is gevonden’’, aldus de Uitgeester. Het maïsveld is een dankbaar terrein voor archeologieliefhebbers.

De Kleijn: ,,Ik heb er al eerder musketkogels, uniformknopen en andere dingen uit 1799 gevonden. Er is daar zwaar gevochten.’’

Skelet

Vorig najaar vond een andere amateur-archeoloog, Cor Prins uit Egmond aan Zee, het skelet van een Russische soldaat in de duinen van Castricum. De vondst was groot nieuws. Op basis van de lichaamsresten werd een reconstructie gemaakt van de soldaat die tijdelijk in PWN-bezoekerscentrum De Hoep was te zien. De Russische soldaat krijgt een permanente plaats in het museale deel van nieuwe archeologische depot Huis van Hilde dat in januari in Castricum wordt geopend.

Iconen spelen van oudsher een belangrijke rol in de religieuze beleving van Russen. Omdat de meeste Russen niet konden lezen en schrijven werd het bijbelverhaal in Rusland verteld aan de hand van iconen; afbeeldingen.

Rietstengel

De Kleijn: ,,Zelfs dit kleine icoontje vertelt complete bijbelverhalen. Het is heel gedetailleerd. Het driehoekige heuveltje onder het achtarmige Russische kruis symboliseert Golgotha. Links van het kruis zijn een lans en een rietstengel met spons te zien; de lijdenssymbolen van Christus.’’

De iconen waren in Rusland in groten getale beschikbaar en ook betaalbaar voor de arme plattelandsbevolking. Aanvankelijk waren het beschilderde houten planken, later verschenen ze in brons. Door steeds betere gietmethodes konden er gedetailleerde taferelen in brons worden gegoten.

De icoon van een soldaat die terugkeerde uit de strijd werd op de iconostase in de kerk opgehangen. Wie sneuvelde kreeg zijn icoon op zijn houten kruis gespijkerd. De vondst van De Kleijn zal tentoongesteld worden tijdens de provinciale campagne ’Ontdek archeologie in Noord-Holland en het Oer-IJ’. Rond de opening van het Huis van Hilde organiseert de provincie tal van promotieacties.

Meer nieuws uit NHD

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.