Kijken, daar is de politie best goed in

1 / 8
Leonie Groen
Haarlem/IJmuiden aan Zee

Observeren is een vak. Observatieteams van de politie zijn er vrij goed in. Die kunnen gedetailleerd vertellen wat ze hebben gezien tijdens een drugsdeal: hoe laat koper en verkoper bij elkaar kwamen, in welke auto de dealer reed, op welke momenten er naar de mobiele telefoon gegrepen werd. Dat blijkt uit onderzoek van de Vrije Universiteit (VU) Amsterdam en de Haarlemse politie. De wetenschappers en politiemensen denken dat hun onderzoek internationaal opzien zal baren.

Rechters gaan er vanuit dat verklaringen van politieagenten betrouwbaarder zijn dan die van gewone ooggetuigen. In rechtszaken hebben die verklaringen meer waarde. Dat is nu wetenschappelijk onderbouwd.

Toch werd, op basis van eerdere onderzoeken, buiten de rechtszaal vaak gedacht dat er geen verschil is tussen het observatievermogen van een politieagent en een burger.

,,Dat blijkt niet op te gaan voor observatieteams’’, zegt onderzoeker Peter van Koppen. ,,Verrassend is dat.’’ Hij verklaart dat onderzoekers voor hem zich focusten op de verschillen tussen gewone politiemensen en burgers. Hij heeft ook de observatieteams meegenomen. Ook Van Koppen vond: gewone politiemensen zijn minder sterk in kijken. Maar zij nemen volgens hem nog altijd iets beter waar dan burgers.

Voor het onderzoek is er gefilmd in Holiday Inn Seaport Beach naast de jachthaven in IJmuiden aan Zee. De locatie is gekozen vanwege de geschiedenis van het hotel die verbonden is met de naam van de vermoorde Willem Endstra, de ’bankier van de onderwereld’.

Agenten van het politiekorps Kennemerland speelden in het hotel een drugsdeal na. Een kwartier film werd vervolgens vertoond aan drie groepen: 42 leden van observatieteams, 52 geüniformeerde politieagenten en 46 burgers.

Het bleek dat de leden van observatieteams naderhand de meeste belangwekkende informatie konden geven. Meer dan gewone politiemensen en veel meer dan burgers. De observatieteams waren het best in staat om zich te concentreren. Alle politiemensen gaven completere en betrouwbaardere informatie.

Ging het om details die niets met de drugsdeal te maken hadden, dan scoorden burgers beter. In de hotellobby hangt een ’curieus, modern’ schilderij. Burgers konden zich dat het beste herinneren. Iedereen was even goed in gezichtsherkenning.

Volgens Van Koppen gingen er bij de landelijke politie stemmen op om de opleiding van leden van observatieteams te verbeteren. Dat is volstrekt overbodig, vindt hij. Hij pleit er desondanks voor om de auto’s van observatieteams vol te hangen met camera’s. Net als hun Engelse en Amerikaanse collega’s. ,,Het is altijd handig om iets terug te kunnen zien.’’

Man ziet auto, vrouw merkt kleding op

Voordat de deelnemers aan het onderzoek de film te zien kregen, werd hen verteld waar op te letten. In volgorde van belangrijkheid: kentekenplaten, soorten voertuigen, persoonskenmerken, tijdsaanduiding, gebruik van mobiele telefoons, handelingen, voorwerpen en de betrekkingen tussen de geschaduwde personen. Plus nog een detail uit de omgeving.

Mannen en vrouwen scoorden volgens de onderzoekers hetzelfde. Maar er was één opvallend verschil: mannen konden achteraf beter vertellen in welk merk auto de geschaduwde personen reden. De vrouwen konden de kleding beter beschrijven. ,,Het is dus maar net waar de interesse ligt’’, concludeert VU-onderzoeker Peter van Koppen.

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.