AIVD is een keeper in de WK-finale

Silvan Schoonhoven
Den Haag

Na de recente aanslagen in Frankrijk, Duitsland en België is ook in Nederland meer politie en beveiliging op straat, maar achter de schermen gebeurt er veel meer. Veiligheidsdienst AIVD moet het land behoeden voor terreur. Met succes, tot nu toe. Er zijn, zeggen anonieme AIVD’ers, zelfs aanslagen voorkomen. Verder is zwijgen de regel.

Op een geheime plek in Nederland komen wekelijks spionnen uit dertig landen samen om informatie over terroristen te delen. Die onderonsjes zijn nieuw en een initiatief van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst. Het bewijst dat de Nederlandse inlichtingendienst er internationaal toe doet. Maar welke middelen heeft zij eigenlijk ter beschikking?

Student Ibrahim hoorde rare echo’s bij het bellen. Zag een verdacht busje voor de deur. Altijd was zijn post vertraagd. Hij werd er een beetje paranoïde van. Het leek wel of de geheime dienst achter hem aan zat.

Zijn vermoeden klopte, bleek toen hij een klacht indiende. De AIVD volgde hem zelfs iets te enthousiast, vond de toezichtscommissie. Er waren wel degelijk gronden om de student te schaduwen, maar daarbij was te zwaar geschut uit de kast getrokken. „Ik was een beetje actief op internetfora”, verklaart Ibrahim. „In politieke zin.” Daar ging het over trouwen, over Syrië, over de oorlog. Na de aanslagen in Parijs had hij iets op Facebook gezet over het kalifaat als westers complot. „Maar ik ben voor democratie en tegen IS. Ik kom in reguliere moskeeën. En mijn baard is hooguit een centimeter lang.”

Keeper

De AIVD gaat nooit voor de lol achter iemand aan. Zeker in deze tijd moet elk uur nuttig worden besteed. De Nederlandse inlichtingendienst is relatief groot, met zo’n 1500 medewerkers en een jaarbudget van 213 miljoen euro.

Het kan niet anders of de veiligheidsdienst voelt zich als de keeper tijdens een WK-finale. Hij mag nul keer iets doorlaten, terwijl de tegenstander voortdurend van alle kanten kan schieten. Hoeveel aanslagen de dienst al heeft voorkomen in Nederland? Ze zouden het graag vertellen, toch doen ze het niet. Sinds de moord op Theo van Gogh in 2005 heeft de verdediging standgehouden.

De druk om niet te falen, drijft de dienst af en toe naar de rand van het toelaatbare. Bijvoorbeeld toen bleek dat Haagse jongeren van soms maar 15 jaar oud waren geworven als informant in ruil voor cadeaubonnen. Een AIVD-woordvoerder zei dat er voor informanten geen leeftijdsgrens geldt, maar dat met kinderen ’extra voorzichtig’ wordt omgesprongen.

Afluisteren

In de legale kist van de AIVD zitten gereedschappen als liegen, hacken, paaien, infiltreren, afluisteren. De dienst zwijgt over hoe de instrumenten worden toegepast, af en toe waait er per ongeluk een tipje van de sluier op. Een Ziggo-medewerker trof in 2013 een providerkast in de Schilderswijk die niet van hen was. Hij maakte hem open en zag afluisterapparatuur en een camera. Toen het verhaal naar buiten kwam, was de kast binnen een paar dagen verdwenen.

Net als infiltreren blijft ook afluisteren een veelgebruikt gereedschap. AIVD-baas Rob Bertholee zei ooit tegen NRC: „We hebben een keer, in het kader van een operatie, een microfoon in een sofa verstopt. Toen die operatie was afgelopen, vergaten we ’m. Totdat die bank opeens werd aangeboden op Marktplaats. Die hebben we dus meteen moeten kopen.”

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.