Premium

Expositie ’Opgesloten’ in Weefhuis: ’n Zeeuws meisje dat méér biedt

Expositie ’Opgesloten’ in Weefhuis: ’n Zeeuws meisje dat méér biedt
Bregtje Ziltman-Deelen in haar huisatelier.
© Foto Wim Egas
Zaandam

Na het project ‘Schreeuw’, schilderijen met krachtige en kernachtige gezichtsuitdrukkingen, exposeert Bregtje Zitman-Deelen uit Zaandam komend weekeinde met ‘Opgesloten’ in het Weefhuis in Zaandijk.

Emotie. Daar draait het om in de verrassende portretten van Bregtje Zitman-Deelen (37). Bregtje maakt vooral portretten en zeker ook zelfportretten. Veel kunstenaars laten dat onderwerp voor wat het is, vooral omdat het vastleggen van gezichten in verf of tekeningen zo verrekte moeilijk is.

Bregtje Zitman-Deelen maakte er juist haar specialiteit van en speelt er op verschillende manieren mee, afwisselend in zowel materiaal als formaat. Als klein meisje stapte ze van de eenvoudige poppetjes al snel over op portretten. Voor haar geen stillevens, landschappen of zelfs dieren, nee mensen zijn haar onderwerp. ,,Mijn autonome werk, het werk dat ik het liefste maak, zijn portretten”, vertelt ze in haar huisatelier aan de Hogendijk in Zaandam. Een overzichtelijke, opgeruimde ruimte, met schilderijen rondom aan de wand, en bergen tekeningen en schetsen opgestapeld. Een ezel in het midden. Van alle kanten kijken ogen je aan; een portrettengalerij aan de wanden.

Ze is een geboren Zeeuwse en volgde haar opleiding aan de Academie voor Beeldende Vorming in Tilburg. Een stevige leerschool, waar ze moest ondervinden hoe ze haar eigen patronen moest doorbreken. Ze moest soms noodgedwongen van haar eigen paden af, haar vertrouwde technieken en werkwijzen verlaten. Het versterkte haar gevoel te moeten uitbreken, of ze wilde of niet. Ze heeft er veel van geleerd en keuzes kunnen maken die bij haar passen.

Waar het bij de schilderijen van Bregtje vooral om gaat, is dat ze bij de kijker een gevoel van emotie oproepen. Zo liet ze voor het project ‘Schreeuw’ allerlei mensen (bekenden maar ook wildvreemden) een foto insturen waarop ze schreeuwen. Zonder direct het achterliggende verhaal te verklappen. Haar interpretaties leidden tot schilderijen waarin je bijna de schreeuw van de geportretteerde hoort en de pijn of woede in je trommelvliezen voelt bonken. Het leverde een interessante interactie met het publiek op. De reacties waren zeer divers. Bregtje vindt het belangrijk om zelf om te kijken en te horen hoe het publiek reageert, om verhalen te delen, om verhalen te horen. Ook tijdens het expositieweekeinde met ‘Opgesloten’ is de kunstenares daarom zelf aanwezig in het Weefhuis.

Zoeken

In ‘Opgesloten’ zoeken de hoofdpersonen op de schilderijen op allerlei mogelijke manieren uitwegen om zich te bevrijden: uit een benarde positie, uit een doos, uit een emotie, uit een moment.

Expositie ’Opgesloten’ in Weefhuis: ’n Zeeuws meisje dat méér biedt
Zelfportret Zeeuws meisje.

Natuurlijk kun je je een wereld aan ellende voorstellen bij een woord als ‘opgesloten’ maar die emotie kan ook wat luchtiger worden gezien. Het thema kwam al naar voren tijdens haar studie aan de academie. Een serie houtskooltekeningen uit die periode, waarvan ook iets is te zien in het Weefhuis, is haar nog dierbaar. Zoals de houtskooltekening van een vrouw, ineengekrompen; handen en voeten als een kluwen om haar lichaam. Beklemmend, maar ook herkenbaar, is het schilderij van een dikke buik waarop twee handen het lijf verwringen tot een knoop van vlees. Bijna cartoonesk, met mooie lijnen. De spanning is voelbaar.

Benauwend en bevrijdend

‘Opgesloten’ toont soms benauwende, maar ook bevrijdende schilderijen. Het werk in ‘Opgesloten’ is allerminst bedoeld als therapeutisch middel. Maar Bregtje geeft wel aan dat ze zich soms wel eens opgesloten voelt. Te zien in zelfportretten van Bregtje, die worstelend in een kader een uitweg probeert te vinden; gelijk haar stemmingen die ze soms voelt, de strijd van veel beelden in haar hoofd of van activiteiten die ze moet ondernemen. Ze is altijd druk; niet verwonderlijk als partner, als moeder van vier jonge dochters, als kunstenares, als vrouw. Sinds drie jaar is ze professioneel en zelfstandig werkend.

Expositie ’Opgesloten’ in Weefhuis: ’n Zeeuws meisje dat méér biedt
Zelfportret.

In het Weefhuis zal Bregtje ook een serie portretten tentoonstellen die met een knipoog kijken naar de zeventiende eeuw, de tijd waarin vooral rijke burgers zich in olieverf lieten vereeuwigen in een setting van soms overdadige rijkdom. Een vriend, zijn dochter en twee eigen dochters schilderde zij als klassieke modellen. De man met een prachtige witte kraag om. Een beeld van eeuwen geleden, maar ook modern met een knipoog, want de kraag is gemodelleerd uit het papier van keukenrollen. Deze portretten markeren de periode met realistisch schilderen waarin ze nu zit. Ragfijn geschilderd, een contrast met haar andere werk.

Portretten zijn in de hedendaagse schilderkunst niet meer zo populair, maar het is iets wat Bregtje juist wel graag doet en ze is er goed in. Ze is een tweedimensionale schilder, vertelt ze. Met krachtige uitstralingen, niet zelden versterkt door het inzoomen op de gezichten. Technieken en formaten wisselen elkaar af in haar productie: veel olieverf (maar wel de in water verdunbare variant), acrylverf, houtskool, potlood, inkt. Begin september exposeerde Bregtje nog in Loods 6 in Amsterdam, waar 112 zelfportretten waren samengebracht. Zij stelde er drie tentoon tijdens het Weekend van het Portret. En ook was haar werk recent te zien bij ArtZaanstad. Vorig jaar exposeerde ze bijvoorbeeld ook bij Tengel in het voormalige postkantoor van Wormerveer.

Bekender

En haar ambitie? Het is niet de bedoeling om heel groot te worden en continu in de belangstelling te staan, maar wel om haar werk bekender te maken dan nu. Zie haar maar als een Zeeuws meisje dat veel te bieden heeft, heel veel…

Expositie

Expositie ‘Opgesloten’, Bregtje Zitman-Deelen, Het Weefhuis, Lagedijk 39, Zaandijk. Zaterdag 22 en zondag 23 september van 13:00 uur tot 17:00 uur. Entree gratis.

Zie www.hetweefhuis.nl en www.bregtje.com

Meer nieuws uit Zaanstreek

Meest gelezen