Stelling: kunst mag schuren. Meerderheid van lezers vindt zelfs dat het moet. ’Het is een middel om meer controversiële meningen weer te geven’

Veilige plek voor Madonna.
© Foto Marcel Rob
Hoorn

Rembrandt, Kadinsky, Karel Appel. Respondenten grijpen verschillende kunstenaars aan om te laten weten dat kunst mag schuren. Een grote meerderheid is zelfs van mening dat het niet mag, maar moet!

Aanleiding van deze stelling is de ophef die is ontstaan over het kunstwerk van een bloedende Madonna. Het kunstwerk werd door stichting In den Beginne geplaatst op het Visserseiland in Hoorn. Twee dagen na plaatsing werd het onder druk van reacties op social media verwijderd.

Mag kunst schuren? ‘In 1948 kreeg de jonge Karel Appel opdracht (ad 250 gulden) voor een muurschildering in de koffiekamer van de ambtenaren in het stadhuis van Amsterdam. Dit stuitte op zoveel verzet van de ambtenaren dat in 1949 er een behangetje over werd geplakt.’ Dit leuke feitje deelt Theo Ruevekamp uit Hoorn met de lezers van deze krant. Het moge duidelijk zijn: hij is een voorstander van de stelling ‘Kunst mag schuren’.

Dialoog

Ook Rien van Drongelen uit Blokker geeft een uitgebreide toelichting bij het uitbrengen van een voorstandersstem. ,,Kunst in de openbare ruimte heeft een toegevoegde waarde voor iedereen en zal altijd positieve of negatieve reacties oproepen. Een wandeling langs alle kunstwerken zoals vermeld op de website van de stichting is een aanrader.”

(Tekst gaat door onder de foto)

Kunst mag schuren.
© Foto Jaap Stiemer

Volgens een anonieme respondent is kunst een uiting. ,,Het moet een dialoog losmaken. Een schilderij van Rembrandt en een van Kadinsky zijn ook totaal anders, en voor beiden zijn er liefhebbers. Het is nooit goed te praten om kunst te vernietigen omdat je het niet mooi vindt. En zeker niet een kunstwerk weg te halen omdat sommigen het lelijk vinden. Dan kan er niks meer geplaatst worden”, schrijft deze voorstander. James van der Gulik is eveneens van mening dat kunst een middel is om meer controversiële meningen weer te geven.

Trouwe respondent Dirk Roosendaal uit Enkhuizen is het eveneens eens met de stelling en schrijft: ,,Kunst is universeel. Iedereen kan erin zien wat je denkt en je houdt ervan of niet. Het zou wel mooi zijn als de maker zijn gevoel of bedoeling bij het geschapene zou vermelden zodat je daar aan kunt spiegelen.”

Ongewenst

Piet Baas uit Hoogkarspel is het er weliswaar mee eens dat kunst mag schuren, maar: ,,Daarmee mensen tot op het bot tarten in relatie tot hun geloof en/of levensbeschouwing is ongewenst”, luidt zijn reactie. Verder schrijft hij: ,,Door een kunstwerk te aanschouwen ontstaat er een persoonlijke communicatie met de creatie en daardoor ontstaan vaak ook meerdere interpretaties.” De respondent geeft ook aan het beeld van Madonna niet te kunnen waarderen. ,,De Madonna staat al eeuwen voor volmaaktheid, reinheid en toewijding. Bij het bekijken van de krantenfoto’s van de Hoornse Madonna is dat voor mij totaal niet aanwezig. Vrije kunst of niet, kortweg stuitend!”

,,Negeren is veel erger”, vindt Siem Loos uit Wognum en noemt het onschuldig vermaak. ,,Dit is waar kunst voor wordt gemaakt. Schuren moet!”

Naast een aantal anonieme reacties geeft ook Jan Domburg uit Enkhuizen aan het eens te zijn met de stelling ‘Kunst mag schuren!’.

Een van de tegenstanders is Adrie Pelt uit Andijk. Deze respondent laat weten: ,,Er wordt ons van alles opgedrongen onder het mom dat het kunst is. Een sanering van de kunstsector zou goed zijn door afschaffing van (verkapte) subsidies.”

Kwetsend

Tegenstemmer Albert Jonker uit Hoorn schrijft: ,,Blijkbaar zit stichting In den Beginne ruim in haar financiële middelen. Voor de zoveelste keer heeft de heer Wagemaker een van zijn kunstwerken moeten weghalen omdat lang niet iedereen de geplaatste kunst kan waarderen. Helaas wordt er wederom kunst geplaatst zonder overleg met bewoners, terwijl dit wel door de gemeente geadviseerd is. Dan maar weer een vrachtwagen en kraan bestellen om de boel weg te halen.” Tot slot onderstreept Corrie van Leijen-Spaansen uit De Goorn het uitbrengen van haar tegenstem met de woorden: ,,Kunst moet bewondering opleveren, en mag nooit kwetsend zijn. Voor niemand.. bah!”

Brief Wethouder

Naar aanleiding van de ophef die is ontstaan rond het kunstwerk Madonna, schreef wethouder S. Bashara de volgende brief aan de leven van de raad Hoorn:

Aan de leden van de raad Hoorn, 4 juni 2021

Onderwerp: Kunstwerk Stichting In den Beginne Beste leden van de raad,

Via de (sociale) media heeft u kunnen vernemen dat er enige commotie is ontstaan rond het standbeeld ‘Lijdende Madonna’ van kunstenaar Jos Beerkens, dat recentelijk door de Stichting In den Beginne (IDB) langs de Westerdijk was geplaatst. Graag licht ik het een en ander toe. Op donderdag 3 juni kwamen verschillende signalen bij de gemeente binnen dat veel mensen moeite hadden met het beeld, vooral omdat dit voor kinderen niet geschikt zou zijn en dat zij moeite hadden met het feit dat dit in de openbare ruimte was geplaatst. Ook op Facebook ontstond binnen korte tijd een felle discussie over het beeld, waarin ook meermaals verwijten en vragen werden gericht aan de gemeente. Vanwege de felheid van deze signalen zijn deze rond 12:30 uur digitaal gedeeld met mij als wethouder kunst en cultuur, met de vraag hoe ik hiernaar keek. Ik heb toen digitaal (per ‘app’) de suggestie gedaan om hierover contact op te nemen met de stichting IDB. De stichting is volledig autonoom om haar afweging te maken, maar het leek mij wel op zijn plaats hen te wijzen op de reacties zodat zij deze konden betrekken in die afweging. Deze suggestie is via enkele ambtelijke schijven niet helemaal juist vertaald. Rond 13:30 uur werd er namelijk een e-mail naar de stichting gestuurd met (uit mijn naam) het verzoek het beeld weg te halen. Ik neem daar uiteraard de volledige verantwoordelijkheid voor, maar het strookte niet met het verzoek dat ik had gedaan. Dat is ongelukkig geweest en heeft onnodige onrust veroorzaakt. Ik wil mijzelf en overige betrokkenen daarvoor verontschuldigen. Zodra deze fout werd opgemerkt, is er rond 15:00 uur direct contact opgenomen met de stichting en is uitgelegd dat dit bericht berustte op een misverstand. Het eerste bericht is ingetrokken en vervangen door de juiste boodschap, namelijk: neem kennis van de situatie en maak uw eigen afweging. Vanzelfsprekend gepaard gaande met excuses voor het misverstand. Benadrukt is, nogmaals, dat de enige intentie vanuit de gemeente was om de stichting te wijzen op de vragen en signalen die de gemeente had ontvangen en de vraag om daar naar te kijken. De stichting heeft vervolgens per e-mail bevestigd dat zij zelf heeft besloten het beeld te verwijderen, vanwege de genoemde commotie en de zorg dat er wellicht vandalisme zou kunnen volgen. Ik betreur dit misverstand uiteraard ten zeerste. Ik respecteer het eigenstandige besluit van de stichting In den Beginne om het beeld te verwijderen, maar betreur dat dit mede is voortgekomen uit onrust die mogelijk (deels) voorkomen had kunnen worden. Ik hecht er tevens aan om, hopelijk ten overvloede, te benadrukken dat kunst in de openbare ruimte bijna per definitie discussie opwekt en ik er nooit toe zou overgaan om op basis daarvan een beeld te laten verwijderen. Als kunst immers geen reacties zou mogen opgeroepen, waarom zou je het dan überhaupt nog maken? Ik hoop dat u hiermee voldoende bent geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, wethouder S. Bashara

Binnentuin

Inmiddels heeft het kunstwerk in de binnentuin van Expoost een nieuwe plek gekregen in Hoorn.

Lees ook: Commotie over Madonna op het Hoornse Visserseiland. Onthutste kunstenaar: ’Ik snap er helemaal niets van’

Lees ook: Beeldenstormers trekken aan het langste eind: bloedende Madonna verdreven van Hoornse Visserseiland

Lees ook: Omstreden kunstwerk behouden voor Hoorn: Expoost maakt ruimte voor ’Bloedende Madonna’

Meer nieuws uit West-Friesland

Meest gelezen