’Aufmachen!’, riepen zes Duitsers met bajonetten op de geweren, die vervolgens het huis binnenstormden. Op zoek naar ome Freek. De zesjarige Henk Spigt stond met zijn handen omhoog

De herdenking was slechts voor beperkt publiek toegankelijk.
© Foto Evalien Weterings
Den Burg

Op Texel vond de 4 mei-herdenkingsdienst zoals gebruikelijk aan het begin van de avond plaats in de Burghtkerk, behalve dan dat de grote kerk dit keer niet was gevuld. Slechts een klein gezelschap kon het programma bijwonen, terwijl de rest van de bevolking de dienst kon volgen via een livestream.

Burgemeester Michiel Uitdehaag wees er in zijn inleiding op dat veel Texelaars al op 6 april de oorlogsslachtoffers herdenken en pas op 20 mei de bevrijding. Een gevolg van de bloedige opstand van de Georgische soldaten in Duitse dienst, die vanaf 6 april plaatsvond en tot 20 mei duurde, toen de rest van Nederland al lang bevrijd was.

De burgemeester maakte het verschil duidelijk tussen enerzijds de huidige beperking van bewegingsvrijheid door het coronavirus en anderzijds fundamenten van de vrije samenleving zoals vrijheid van meningsuiting en de vrijheid om je eigen leven vorm te geven. ,,Een cruciaal verschil met de bezetting’’, aldus Uitdehaag.

(Tekst gaat door onder de foto)

Burgemeester Michiel Uitdehaag.
© Foto Evalien Weterings

Dinsdagmiddag had hij samen met Henk Spigt in besloten kring kransen gelegd op de Georgische begraafplaats en bij de monumenten op de Algemene begraafplaats, en bloemen op de geallieerde graven. Spigt vertelde ’s avonds in de kerk op indrukwekkende wijze over zijn oorlogservaringen als kind van zes. De bezetting verliep op Texel tot de zogenaamde Russenoorlog vrij rustig. Toen in 1944 alle mannen van 17 tot 35 jaar zich moesten melden om in Assen te werken voor de Wehrmacht, veranderde dat.

Onderduiker

Zijn ome Freek Spigt klom bij de Zeevaartschool, waar de mannen verzameld waren, over de schutting en dook onder in het gezin van de kleine Henk.

Het maakte een onuitwisbare indruk op de jongen toen hij de twee gevangen vliegers van een neergestorte Lancaster voortgeschopt door Duitse soldaten naar Den Burg zag lopen. Veel erger waren de bombardementen die volgden op de opstand van de Georgiërs en van Den Burg een spookdorp maakten met veel burgerdoden.

(Tekst gaat door onder de foto)

Henk Spigt.
© Foto Evalien Weterings

’Aufmachen!’, riepen zes Duitsers met bajonetten op de geweren, die vervolgens hun huis binnenstormden, op zoek naar ome Freek. Net als de volwassenen moest Henk met zijn handen omhoog tegen de muur gaan staan, terwijl de zolder doorzocht werd. Ome Freek verstopte zich in de schoorsteen en bleef ongedeerd.

Kelder

Na een voltreffer die het voorraam en de voordeur verbrijzelde, vluchtte het gezin naar de kelder van de familie van Heerwaarden, verderop in de straat. De kleine Henk zag een ’pop’ aan een ANWB-bord hangen. Pas veel later besefte hij dat daar een Georgiër was opgehangen. Na vijf weken bloedige strijd waren 120 Texelaars, 565 Georgiërs en 800 Duitsers gedood. De schade op Texel was enorm.

Ieder jaar op 6 april herdenkt Henk Spigt bij het monument op de Mok de tien willekeurige Texelaars die daar door de Duitsers gefusilleerd werden als wraak vanwege de opstand. ,,Een te zware prijs, een zwarte bladzijde in de Texelse geschiedenis die nooit vergeten mag worden’’, aldus Spigt.

(Tekst gaat door onder de foto)

Sanne Ploeg, Mirte Schuijl en Wynke Komdeur (vanaf links).
© Foto Evalien Weterings

Het programma werd omlijst met muziek en gedichten van leerlingen van de OSG De Hogeberg en van Eilanddichter Roop, die besloot met: ’’Vrijheid is een werkwoord.’’ Om twee minuten voor acht speelde trompettist Alfons Witte het signaal taptoe vanaf de kerktoren. Op Bevrijdingsdag rijdt een kolonne oude legervoertuigen over het eiland.

Meer nieuws uit Noordkop

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.