Eureka: Zeep, een 5000 jaar oude technologie

Aleppozeep, al 4000 jaar oud, is nog steeds te koop.
© Foto Mediahuis

Vaak handen wassen, met water en zeep. Dat is het devies, nu al ruim een jaar lang, in de strijd tegen corona. Maar waar komt zeep vandaan en hoe lang wordt het al gebruikt?

In elk geval zo’n 5000 jaar. Archeologen hebben ten zuiden van Bagdad een cilinder van klei gevonden uit 2800 voor Christus met daarin een zeepachtige substantie. Ook vonden ze een aantal kleitabletten uit 2200 voor Christus met daarop recepten voor zeep. Gedacht wordt dat men een mengsel van as en water gebruikte om vet uit wol te wassen. Het vet bleek te reageren met as en water, waardoor er een zeepachtig mengsel ontstond waarin het vuil in de wol oploste. Later voegden ze zelf al vet toe aan het mengsel van as en water, waardoor het goedje nog beter werkte. Er zijn geen bewijzen gevonden dat ze de zeep ook gebruikten om zelf schoon te worden.

Dat deed men wel in Egypte. Op een papyrusrol uit 1550 voor Christus staat beschreven dat mensen regelmatig een bad namen met een mengsel van oliën en alkalinezouten. Ze voegden ook essentiële oliën toe uit verschillende bloemen en planten.

Het woord zeep is afgeleid van het Latijnse sapo. De Romeinse historicus, auteur en militair Plinius gebruikte het woord als eerste in zijn werk Naturalis Historia (77 na Chr.). Hij schreef dat sapo was uitgevonden door de Galliërs vier eeuwen eerder en gaf in zijn boek een recept bestaande uit as en talg (sebum in het Latijn, wellicht is sapo daar van afgeleid).

De oudste zeep die nu nog wordt gebruikt is Aleppozeep, uit de gelijknamige Syrische stad. De zeep, die bestaat uit olijfolie, laurierbesolie, soda en water, wordt al zo’n 4000 jaar op dezelfde ambachtelijke manier gemaakt. Pas in de achttiende eeuw ging men in Europa zeep op grote schaal gebruiken, nadat was aangetoond dat hygiëne van groot belang is voor de gezondheid.

eureka_neo_slim.300421.pdf

Meer nieuws uit Achtergrond

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.