Tikkie terug: op 22 januari 1942 werd voor de derde keer de Elfstedentocht op rij verreden [video]

Het podium van de Elfstedentocht in 1942, met in het midden winnaar Sietse de Groot.
© Foto ANP/H. Sagers

In deze rubriek blikken we terug op een historische sportgebeurtenis die deze week haar ‘verjaardag’ viert. Op 22 januari 1942 werd voor de derde keer op rij, en de achtste keer in totaal, de Elfstedentocht verreden.

Na 1940 en 1941 werd in de 1942 voor de derde keer op rij de Elfstedentocht gereden. De omstandigheden waren perfect, maar het was lange tijd onzeker of de schaatstocht wel zou doorgaan.

De Duitse bezetters geven uiteindelijk toestemming. Het bedrijven van sport werd om politieke redenen niet onmogelijk gemaakt. Het paste immers in de Duitse filosofie dat lichamelijk sterke jongens later van nut kunnen zijn voor de Arbeitseinsatz.

Wel was het ten strengste verboden anti-Duitse en pro-Oranje demonstraties te organiseren, zoals het zingen van volksliederen. Ook bleef het uitgaansverbod van kracht. Toch negeerde het Elfstedenbestuur de Duitse vertegenwoordigers bij de finish. Dit leverde Mindert Hepkemam, de voorzitter de Vereniging De Friesche Elf Steden, een reprimande op.

Vegetariërs

In tegenstelling tot een jaar eerder en de eerste vijf edities van de Elfstedentocht werd de route in tegengestelde richting gereden en dat zou daarna altijd zo blijven. De route was niet overal goed aangegeven, waardoor in het nachtelijke duister hele groepen verkeerd reden. Op die manier werden tal van favorieten uitgeschakeld. Sietze de Groot, een prima kortebaanrijder uit Weidum, kende de weg wel.

Samen met Dirk de Jong uit Huizum en Jan van der Bij uit het Noord-Hollandse Julianadorp sprinte hij in Leeuwarden om de overwinning. De Groot was verreweg de snelste. Hij was ook een goede kaatser en werkte bij zijn vader in de slagerij. De zeer verheugde slagersvakbond stuurde hun lid een telegram met de tekst: ,,Daar zullen de vegetariërs van opkijken!”

Koeien melken

Voor de vrouwen was er nog geen aparte wedstrijd, maar er was natuurlijk wel een onderlinge strijd. De pas 21-jarige Antje Schaap uit Wirdum bleek de beste vrouw. De favorieten Sjoerdtsje Faber en Wopkje Kooistra kwamen pas een half uur na Schaap over de streep.

De pannenkoeken die Antje voor onderweg had gebakken waren bevroren en daarom ongeschikt voor consumptie, maar desondanks had ze genoeg energie. Slechts drie toerrijders gingen eerder over de finish dan Antje Schaap die de hele tocht samen met haar twee broers had gereden.

Haar broers hadden haar overgehaald om mee te doen, want aanvankelijk had de kortebaanschaatsster grote twijfels. De starttijd van 6.30 uur werd maar net gehaald door de familie Schaap.

De koeien moesten eerst gemolken worden en vervolgens fietsten ze tien kilometer naar de start. Zonder verlichting, want het was immers nog spertijd. Na de finish gingen ze weer snel naar huis. De koeien moesten immers weer worden gemolken.

Meer nieuws uit Sport

Meest gelezen