In 2050 heeft afval in Noord-Holland opgehouden te bestaan, als het ligt aan gedeputeerde Zita Pels

Zita Pels is gedeputeerde van GroenLinks in de provincie Noord-Holland.
© Provincie Noord-Holland
Haarlem

Als gedeputeerde Zita Pels zich indenkt hoe oud ze is in 2050 lijkt dat jaar nog ver weg. Toch voelt ze de urgentie met de dag toenemen, om ernaar te streven de samenleving in Noord-Holland dat jaar honderd procent circulair te maken. Dat betekent dat er geen afval meer is dat jaar. En mens met zijn jacht op grondstoffen geen roofbouw op de aarde meer pleegt.

2050 is ook het jaar waarin ons land klimaatneutraal wil zijn, onafhankelijk van fossiele brandstoffen, en moet ook de kringlooplandbouw nog worden ingevoerd. Is het niet ingewikkeld dat alles naast elkaar te laten lopen? ,,Het is gewoon de tijd waarin we leven’’, zegt de GroenLinks-gedeputeerde. ,,We hebben de keus niet om te zeggen, aan de circulaire economie gaan we over vijf jaar werken. Die tijd hebben we gewoonweg niet. We moeten nu ervoor gaan zorgen dat we in 2050 geen primaire grondstoffen meer gebruiken. En dat we in 2030 op de helft van het verwezenlijken van die ambitie zitten.’’

De provincie is niet een fabriek, die zelf het roer om kan gooien. ,,We hebben zelf wel mogelijkheden om bij te dragen, hoor, op gebied van wegenbouw en infrastructuur. Als inkoper van producten en diensten zijn wij zeker een kracht op de markt.’’ Hergebruik van grondstoffen wordt een onderdeel van het inkoopbeleid. Om het goede voorbeeld te geven. ,,En om er zelf van te leren, zodat we bedrijven kunnen adviseren. De provincie helpt in de rol van verbinder. En van aanjager. Innoverende circulaire bedrijven krijgen ruim baan om op te schalen of internationaal te gaan opereren. Niet alleen beginnende bedrijven en initiatieven, juist ook grote bedrijven moeten meer circulair gaan produceren.’’

Circulaire economie betekent dat producten en grondstoffen steeds opnieuw worden gebruikt, waardoor ze behouden blijven. Idealiter is de circulaire economie een economie zonder afval. Het is duurder dan telkens nieuwe grondstoffen benutten - dat wordt lineaire economie genoemd - maar houdt wel rekening met de ecologische grenzen van onze aarde. We gebruiken meer grondstoffen dan de aarde aankan. Dit is een besef dat breder doordringt en dat zal leiden tot vastlopen van het huidige economische systeem.

Grondstoffen uit de grond zijn nu nog veel goedkoper dan recyclen van producten. ,,Als je laptop stuk is, kost reparatie al gauw de helft van een nieuw exemplaar. De keus is dan snel gemaakt. Het kortetermijndenken van zo behaal ik de meeste winst moet ingeruild worden tegen langetermijndenken waarin we ook maatschappelijke kosten, zoals die van uitputting van grondstoffen, milieuvervuiling en CO2-uitstoot meerekenen. Dan wordt duidelijk dat wat goedkoop lijkt, eigenlijk stukken duurder is.’’

Primaire grondstoffen zijn goedkoop en arbeid is duur. Zo is de conventionele economie ingericht. Gedeputeerde Zita Pels vindt dat er meer belasting op grondstoffen moet komen en minder op arbeid. ,,Dat biedt mooie kansen voor de werkgelegenheid en stimuleert de circulaire economie.’’

Bring Back Friday afgelopen november bij Ikea. Gebruikt meubilair weer inleveren is een voorbeeld van circulaire economie.
© Hollandse Hoogte/ANP/Robin van Lonkhuijsen

Omdat Noord-Holland niet deze wetten bepaalt, gaat de provincie lobbyen voor aangepaste wet- en regelgeving. ,,Die werkt nu nog eerder belemmerend dan stimulerend op circulaire economie. Op het moment dat jij of ik iets in de prullenbak gooit, wordt dat van product afval en krijgt het in onze samenleving een totaal andere wettelijke status. Afvalbedrijven en circulaire bedrijven lopen er tegenaan dat ze op het moment dat ze van afval grondstoffen willen maken, afvalverwerker zijn. En met regels te maken krijgen die voor hen niet van belang zijn en zelfs belemmerend werken.’’

Een voorbeeld is het winnen van grondstoffen uit rioolwater. Europese regels verbieden waterverwerkingsbedrijven dit te doen en die barrière wil Pels persoonlijk slechten. In een Europees samenwerkingsverband van kustregio’s waar ze namens Noord-Holland in zit, is een resolutie aangenomen die de Europese Commissie oproept deze regels aan te passen en de lidstaten te helpen in het toepassen van de nieuwe.

Naast de lobby voor ’circulaire’ wetgeving en zelf het goede voorbeeld geven, zet de provincie de komende vijf jaar in op meekrijgen van drie groepen. Noord-Hollanders, bedrijven en gemeenten. ,,Als middenbestuur zitten we goed in de rol van verbinder, zodat mensen die deze transitie moeten versnellen elkaar kunnen vinden. We zullen uiteindelijk iedereen nodig hebben: onze inwoners met leuke en goede ideeën en een groter bewustzijn over welke zaken ze kopen. Maar belangrijker nog, alle ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere overheden in de provincie.’’

Gemeenten en provincie gaan beleid op elkaar afstemmen, zodat er voldoende plek gevonden wordt voor circulaire activiteiten, bijvoorbeeld in het Noordzeekanaalgebied. Bij de zeehavens of in de Boekelermeer kunnen ’grondstoffenhubs’ komen. Grondstoffenketens op gebied van textiel, biomassa en voedsel, plastics en bouw gaan samenwerken. Er komt een circulaire ambassadeur, die gaat samenwerken met ketenaanjagers, ook een nieuwe baan bij de provincie, die bedrijven verbinden en actief samenwerking tussen bedrijven organiseren. Bijvoorbeeld tussen afvalverwerkers.

Maandagavond 18 januari bespreekt de Statencommissie de ’Actieagenda Circulaire Economie 2021-2025’, opgesteld op basis van een vorig jaar besproken discussienota. ,,Mijn hart ligt bij dit onderwerp, ik heb er ontzettend veel zin in om er met de Staten over te praten.’’ Pels is als gedeputeerde circulaire economie niet als enige betrokken bij uitvoeren van de Actieagenda. ,,Mijn collega’s van landbouw, energie en wonen doen mee. We hebben immers maar één aardbol en daar kunnen we ook alleen maar integraal naar kijken.’’ En hoe kijkt ze naar haar eigen positie in 2050, als ze 63 is? Ze lacht en citeert uit de Actieagenda: ,,Uiteindelijk zal de rol van gedeputeerde circulaire economie niet meer bestaan. Dan hebben we het niet meer over economie en circulaire economie, maar dan is er maar één economie. Een circulaire.’’

Meer nieuws uit Amsterdam

Meest gelezen