Hoe valt vrijheid van meningsuiting aan jongeren uit te leggen als leraren zichzelf gaan censureren? | Commentaar

Leraar Samuel Paty moest zijn vrijheid van meninsuiting met de dood bekopen.
© Foto ANP
1/2

Tussen onderwijzer en degene die onderwezen wordt, zit van nature een afstand. Logischerwijs een intellectuele kloof, anders had de rolverdeling niet bestaan, maar ook een wijdte tussen de leefwerelden van beiden, zeker op de middelbare school.

Om mezelf als voorbeeld te nemen: Ik was de eerste jaren van mijn leven een lui monster opgesloten in het lichaam van een kleuter, kind en uiteindelijk puber. Het predicaat ideale leerling heb ik nooit verdiend en nooit gehad. ’Dit moet’, ’dat moet’ en ’ooit heb je er wat aan’. Ik vond leraren vreemd en dacht dat ze van een andere planeet kwamen - daar waar rare autoritaire wezens de norm zijn. Een leeftijds-dingetje, weet ik sinds mijn brein zijn finale volume heeft bereikt.

Een gat tussen generaties is van alle tijden, is tijdelijk én is volstrekt normaal. Na verloop van tijd bereikt iedereen de volwassen leeftijd en vervagen de verschillen. Dat de leefwerelden van leraar en scholier niet hetzelfde zijn, is soms hooguit vervelend, meer niet. Hoewel...

Radicaliseringsexpert Leon Meijs wijst op pagina 7 van deze krant op een nieuw element dat tweespalt drijft tussen onderwijzer en degene die onderwezen wordt: radicalisering. Onderwijzers ,,komen niet meer in contact met jongeren die extreem gedrag vertonen. Ze hebben geen flauw idee wat hun overtuigingen en gevoelens zijn (...). Sterker nog; ik durf te beweren dat een deel van de leraren is vervreemd van een deel van zijn eigen leerlingen’’, legt hij uit.

Zo kon de Franse leraar Samuel Paty tijdens de les over vrijheid van meningsuiting de ’fout’ maken spotprenten van Mohammed te laten zien. Hij had geen idee wat dit kon losmaken bij zijn leerlingen. Hij moest het met de dood bekopen. Nog voordat hij werd afgemaakt liet hij in mailtjes aan collega’s weten: ,,Volgend jaar geef ik wel les over de internetcensuur in China.’’

Leraren zijn geen rare autoritaire wezens, leraren zijn mensen van vlees en bloed en zij proberen de jonge generatie klaar te stomen voor een leven in een open en vrije maatschappij. Dat dit streven botst met een ouderwets niet-westers gedachtegoed waardoor een leraar voor lijfsbehoud zichzelf censureert, is gevaarlijk. Hoe valt vrijheid van meningsuiting dan nog aan de jongere generatie uit te leggen, hoe kunnen zij zonder zo’n belangrijke les een goed burger zijn?

Meer nieuws uit Opinie-Column

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.